Spływy Kajakowe na Pilicy, Radomce, Wiśle

60 km na południe od Warszawy leży Warka — miasto znane w kraju jako centrum przemysłowe przetwórstwa owocowego, związanego ściśle z sadow­nictwem uprawianym na szeroką skalę w tej okolicy, ale nie tylko. Atrakcją turystyczną Warki są Winiary — niegdyś wieś położona w pobliżu, a dziś po prostu dzielnica rozwi­ja­jącego się miasta — przycią­gające turystów pamiątkami po wielkich Polakach. Zbudowany w końcu XVII wieku, według projektu Augustyna Wincentego Locci, naczelnego architekta króla Jana III Sobie­skiego, Biały Pałac w Winiarach był w XVIII wieku własnością Józefa Pułaskiego — starosty wareckiego — ojca wielkiego generała. W 1967 roku w odrestau­rowanym pałacu powstało Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego, w którym zgromadzono wiele pamiątek po wybitnym synu Ziemi Wareckiej.

Kazimierz Pułaski, zwany „bohaterem dwóch konty­nentów”, „pierwszym party­zantem Polskiej Rzeczy­po­spolitej” urodził się w Warce w 1747 roku. Był jednym z uczestników konfe­deracji barskiej. W trzydziestym roku życia wyjechał do Ameryki, aby wziąć udział w rewolucji amery­kańskiej. Szybko awansował do stopnia generała brygady. Z daleka od Warki, tysiące kilometrów od Polski bił się o wolność — sprawę najbliższą wszystkim Polakom. 9 października 1779 roku, w czasie brawu­rowego ataku na Fort Spring Hill pod Savannah, zginął dowodząc zorga­ni­zowanym przez siebie legionem złożonym z kawalerii i piechoty. Wśród zgroma­dzonych w pałacowym muzeum dokumentów, portretów, obrazów warto zwrócić uwagę przede wszystkim na dwa obrazy olejne — „Pułaski pod Jasną Górą” pędzla znanego polskiego malarza Józefa Chełmoń­skiego i „Pułaski pod Savannah” Stanisława Batowskiego.

Drugim wybitnym Polakiem związanym z Warką był Tadeusz Kościuszko. Muzealne dokumenty potwierdzają jego pobyt w Warce podczas powstania 1794 roku. Tu, będąc naczel­nikiem powstania kościusz­kow­skiego, na wieść o zajęciu Krakowa przez Prusaków wydał swoją słynną odezwę. Zachęcał w niej do wytrwania w walce, pisząc: „Czy strata miasta jednego może kazać rozpaczać o losie Rzeczy­po­spolitej całej?”. W 1797 roku w Warce urodził się Piotr Wysocki jeden z inicjatorów, a potem bohater powstania listo­pa­dowego 1830 roku. Grób Piotra Wysockiego na miejscowym cmentarzu opatrzony jest sentencją jego życia „Wszystko dla Ojczyzny — nic dla mnie” bliską powstańcom — podcho­rążakom i ludowi warszaw­skiemu, a także wielkim generałom, którzy zaanga­żowani byli w walkę o wolność Stanów Zjedno­czonych. Pałacowe Muzeum w Warce przyjęło na siebie wielką rolę sławienia Polaków, którzy przyczynili się do podno­szenia na arenie między­na­rodowej imienia Polski. Są tu więc pamiątki po Julianie Ursynie Niemcewiczu, Helenie Modrze­jewskiej, Ignacym Paderewskim. Pałacowy park stanowi rezerwat przyrody, poprzez rzadkie odmiany drzew roztacza się widok na dolinę Pilicy, nadrzeczne łąki i niknące w oddali ciemne plamy lasów dawnej Puszczy Kozienickiej.

W średnio­wieczu Warka była jedną z siedzib książąt mazowieckich. Potwier­dzenie praw miejskich pochodzi z 1321 roku, a więc prawdo­po­dobnie wcześniej od Warszawy. W XV i XVI wieku była jednym z największych ośrodków rzemieśl­niczych i handlowych na Mazowszu. Każdy dom w Warce to strzęp historii, wspomnienie ludzi znanych i zasłu­żonych dla kraju. Pod Warką w 1656 roku hetman polny koronny Stefan Czarniecki stoczył zwycięską bitwę ze Szwedami. Okolice miasta były w czasie powstania stycz­niowego 1863 r. terenem działań oddziału party­zanckiego pułkownika Władysława Kononowicza. Warka ma swoją piękną kartę z okresu II wojny światowej. Od stycznia 1943 roku działał tu oddział party­zancki im. Kononowicza, którego zadaniem było niszczenie połączenia kolejowego Warka — Radom. W czasie walk 1 Armii Wojska Polskiego na przyczółku warecko-​​magnuszewskim 23.VIII.1944 roku nad Warką po raz pierwszy stoczył walkę 1 Pułk Lotnictwa Myśliw­skiego „Warszawa”. Z Warki Armia Radziecka i Wojsko Polskie uderzyły do rozstrzy­ga­jącego boju o wyzwolenie Warszawy. Ku czci poległych 1939 – 1944 r. został wzniesiony pamiątkowy obelisk przy ul. Francisz­kańskiej w ogrodzie „saskim”.

Warto popatrzeć na dzień dzisiejszy miasta. Warto pospa­cerować uliczkami pamię­ta­jącymi historię, ale żyjącymi dziś rytmem XX wieku. Miasto ma za sobą okres odbudowy ze zniszczeń i okres żywiołowego rozwoju. Powstały nowe domy, osiedla miesz­kaniowe, szkoły. Odbudowano zniszczone zabytki.

Dzień dzisiejszy miasta to przede wszystkim rozwój przemysłu. Obok Fabryki Obrabiarek Precy­zyjnych produ­kującej nowoczesne proro­typowe zespoły obrabiarkowe pracują tu także Zakłady Przemysłu Owocowo – Warzywnego. Z okolicznych zagłębi owocowo-​​warzywnych sprowadza się do zakładu wHnie, truskawki, jabłka, maliny i porzeczki. Przerobione na soki w zgrabnych pękatych buteleczkach wędrują potem za ocean do Stanów Zjednoczonych.

W 1975 roku powstał tu jeden z największych i najno­wo­cze­śniejszych w Polsce browarów, z którego piwo rozpro­wadzane jest po całym kraju, jak również ekspor­towane za granicę.

W mieście to, co pozostało z dawnych czasów harmo­nizuje z nowocze­snością. Obok klasy­cy­stycznego ratusza z 1821 roku prawdo­po­dobnie projektu architekta Hilarego Szpilow­skiego -— nowoczesne bloki osiedli miesz­ka­niowych: Wysockiego i Polna. Obok kościoła farnego z pierwszej połowy XIV wieku — szkoła tysiąclecia. Ponadto jest jeszcze Zespół Szkół Zawodowych im, 1 Pułku Lotnictwa Myśliw­skiego „Warszawa”, Liceum Ogólno­kształcące im. Piotra Wysockiego. W pobliżu barokowego kościoła i klasztoru Franciszkanów z XVII wieku — piękny stadion sportowy, stanica wodna i ośrodek wypoczynku świątecznego. Przy ul. Wójtowskiej — pamiątkowa tablica w miejscu, gdzie stał dom Piotra Wysockiego, obok dzielnica domków jedno­ro­dzinnych. W rejonie Warki na 8 tys. ha rozciągają się sady owocowe, które w regionie warecko-​​grójeckim dają ¹⁄₅ krajowej produkcji owoców. W gminie wareckiej w Nowej Wsi pracuje filia Instytutu-​​Sadowniczego ze Skier­niewic — Sadowniczy Zakład Doświad­czalny, jak również znajduje się tu nowoczesny kompleks — Zespół Szkół Ogrod­niczych. Zaledwie 3 km od centrum miasta, w Laskach pracuje Stacja Hodowli Roślin, w której wyhodowane zostały słynne zboża.

Warka w ostatnich latach znana jest w kraju z wielu cennych inicjatyw społecznych, zdobywa laury we współ­za­wod­nictwie miast i gmin w skali ogólno­krajowej i wojewódzkiej.

Położenie Warki nad Pilicą umożliwia wypoczynek na malow­niczych brzegach rzeki. Czyste wody Pilicy — wędkowanie, lasy kozie­nickie — grzybo­branie, zagłębie owocowe — świetne wareckie wina i piwo, wiele zabytków, pomników walki i męczeństwa,’ dogodne połączenie komuni­kacyjne z Warszawą i Radomiem — wszystko to sprawia, iż Warka i okolice coraz liczniej odwiedzane są przez turystów z kraju i z zagranicy, w tym z USA.