STER Spływy Kajakowe, kajaki Mazury, Pilica

Stara Warka

Gród wczesnośredniowieczny z XI-XII w.

Grodzisko w Warce jest dziś już prawie nieczytelne. Położone około 1 kilometra na wschód od zabudowań Starej Warki, przez miejscowych zwane jest Kopcem. Obiekt znajduje się na krawędzi wysokiego brzegu doliny Pilicy, u nasady cypla odciętego od północy i północnego wschodu głębokim jarem, od południa i południowego wschodu zwrócony jest ku rzece.

Z dawnych umocnień ziemnych zachował się jedynie fragment wału, mający 26 m długości i 2,5 m wysokości. Szerokość jego podstawy wynosi niespełna 8 m. Część wału zapewne osunęła się ku rzece, a pozostałe odcinki rozorano.

Na terenie grodu odnaleziono fragmenty ceramiki wczesnośredniowiecznej, które pozwoliły w przybliżeniu określić czas funkcjonowania grodu na XI-XII w.

Wśród badaczy przeszłości Warki trwa nierozstrzygnięty spór o genezę nazwy osady: czy Warka wzięła swoją nazwę od form warowni, warować, czy też od warzyć – od średniowiecza po dzień dzisiejszy znane i cenione jest bowiem piwo warzone w Warce.

Od XV w. Warka znana była na Mazowszu z warzonego tutaj piwa. Kupcy z Warki sprzedawali je m.in. w Warszawie, na co uzyskali specjalne zezwolenie książęce. Jakby na potwierdzenie jakości wareckiego piwa powtarzana jest historia nuncjusza papieskiego Gaetano, który odwiedził Warkę i skosztował piwa. Po wyjeździe do Rzymu nuncjusz zachorował poważnie na gardło. Otoczony przez kleryków wyszeptał biera di Warka. Młodzi duchowni myśląc, że to imię świętego, poczęli wznosić modły do świętego Warki Santa Biera di Varka ora pro nobis (módl się za nami).