STER Spływy Kajakowe, kajaki Mazury, Pilica

Konewka – tajemnicze budowle w Spalskich lasach

W końcu 1939 r. w okolicach Spały i Tomaszowa Niemcy rozpoczęli przygotowania do budowy stanowisk dowodzenia środkowym odcinkiem frontu w przewidywanej już wtedy wojnie ze Związkiem Radzieckim. Obiekty otrzymały kryptonim „Anlage Mitte”. Na początku 1940 r. w Konewce koło Spały i w Jeleniu na wschód od Tomaszowa Maz. rozpoczęto budowę bliźniaczych kompleksów betonowych schronów. Przy pracach,mających klauzulę najwyższej tajności, prowadzonych przez firmę Chemische Werke „Askania” zatrudniano robotników z Niemiec oraz Włochów. Najważniejszymi obiektami były w nich gigantyczne, prawie 400 metrowe żelbetowe schrony „kolejowe”, do wnętrza których mogły wjeżdżać całe pociągi sztabowe. Budowle te różnią się jedynie kształtem; schron w Konewce jest prosty na całej długości, w Jeleniu ma zaś kształt łuku. W pobliżu usytuowano schrony zaplecza technicznego mieszczące agregaty prądotwórcze, kotłownie, filtry i wentylatory tłoczące, podziemnymi kanałami, do schronu kolejowego ogrzane i oczyszczone powietrze. Inne obiekty mieściły hydrofornie i stacje uzdatniania wody, studnie i transformatory. Każdy z kompleksów posiadał własną sieć wodno-kanalizacyjną. W pobliżu Konewki zbudowano kilka schronów bojowych zabezpieczenia terenu, a w Glinniku rozbudowano przedwojenne lotnisko.

Budowę obu kompleksów zakończono w 1941 r., ale nie wykorzystano ich jako stanowisk dowodzenia w czasie ataku na Związek Radziecki. Hitler i jego dowódcy kierowali bowiem rozwojem sytuacji na froncie wschodnim ze schronów w „Wilczym Szańcu” koło Kętrzyna i kwater rozmieszczonych w okolicznych mazurskich lasach. Do schronu w Konewce sporadycznie wjeżdżały pociągi, czemu towarzyszyły szczególne środki ostrożności. W późniejszym okresie wojny Niemcy wykorzystywali schron w Konewce jako magazyn amunicji, w Jeleniu była filia zakładów Daimler-Benz remontujących silniki lotnicze. Do dziś krążą opowieści o tajemniczych podziemiach schronów, gdzie powstawały tajne bronie, benzyna syntetyczna czy też rakiety V-2. Obecnie prowadzone są prace poszukiwawczo-badawcze zmierzające do wyjaśnienia wojennych tajemnic obiektów. Przekazy i dotychczasowa penetracja obiektów wskazuje bowiem na możliwość istnienia podziemnych kondygnacji łub rozbudowanej sieci instalacji technicznych.

Obecnie na terenie kompleksu w Konewce działa Trasa Turystyczna „Bunkier w Konewce”. Do zwiedzenia udostępnione są schrony i podziemna trasa między nimi. W oświetlonym schronie kolejowym znajduje się ekspozycja militariów, czasowe wystawy tematycznie związane z historią U wojny światowej, do nabycia są wydawnictwa turystyczne i historyczne. Do dyspozycji zwiedzających jest parking, miejsce na biwak przy ognisku, szlak spacerowy po lesie z miejscami do odpoczynku.

Trasa turystyczna „Bunkier w Konewce”
informacje: tel. 501 430 321, www.bunkierkonewka.eu