Archiwa kategorii: łódzkie

województwo łódzkie

Kalendarz Spływów Kajakowych na 2011r.

Continue reading “Kalendarz Spływów Kajakowych na 2011r.” »

Konewka – tajemnicze budowle w Spalskich lasach

W końcu 1939 r. w okolicach Spały i Tomaszowa Niemcy rozpoczęli przygotowania do budowy stanowisk dowodzenia środkowym odcinkiem frontu w przewidywanej już wtedy wojnie ze Związkiem Radzieckim. Obiekty otrzymały kryptonim „Anlage Mitte”. Na początku 1940 r. w Konewce koło Spały i w Jeleniu na wschód od Tomaszowa Maz. rozpoczęto budowę bliźniaczych kompleksów betonowych schronów. Przy pracach,mających klauzulę najwyższej tajności, prowadzonych przez firmę Chemische Werke „Askania” zatrudniano robotników z Niemiec oraz Włochów. Najważniejszymi obiektami były w nich gigantyczne, prawie 400 metrowe żelbetowe schrony „kolejowe”, do wnętrza których mogły wjeżdżać całe pociągi sztabowe. Budowle te różnią się jedynie kształtem; schron w Konewce jest prosty na całej długości, w Jeleniu ma zaś kształt łuku. W pobliżu usytuowano schrony zaplecza technicznego mieszczące agregaty prądotwórcze, kotłownie, filtry i wentylatory tłoczące, podziemnymi kanałami, do schronu kolejowego ogrzane i oczyszczone powietrze. Inne obiekty mieściły hydrofornie i stacje uzdatniania wody, studnie i transformatory. Każdy z kompleksów posiadał własną sieć wodno-kanalizacyjną. W pobliżu Konewki zbudowano kilka schronów bojowych zabezpieczenia terenu, a w Glinniku rozbudowano przedwojenne lotnisko.

Budowę obu kompleksów zakończono w 1941 r., ale nie wykorzystano ich jako stanowisk dowodzenia w czasie ataku na Związek Radziecki. Hitler i jego dowódcy kierowali bowiem rozwojem sytuacji na froncie wschodnim ze schronów w „Wilczym Szańcu” koło Kętrzyna i kwater rozmieszczonych w okolicznych mazurskich lasach. Do schronu w Konewce sporadycznie wjeżdżały pociągi, czemu towarzyszyły szczególne środki ostrożności. W późniejszym okresie wojny Niemcy wykorzystywali schron w Konewce jako magazyn amunicji, w Jeleniu była filia zakładów Daimler-Benz remontujących silniki lotnicze. Do dziś krążą opowieści o tajemniczych podziemiach schronów, gdzie powstawały tajne bronie, benzyna syntetyczna czy też rakiety V-2. Obecnie prowadzone są prace poszukiwawczo-badawcze zmierzające do wyjaśnienia wojennych tajemnic obiektów. Przekazy i dotychczasowa penetracja obiektów wskazuje bowiem na możliwość istnienia podziemnych kondygnacji łub rozbudowanej sieci instalacji technicznych.

Obecnie na terenie kompleksu w Konewce działa Trasa Turystyczna „Bunkier w Konewce”. Do zwiedzenia udostępnione są schrony i podziemna trasa między nimi. W oświetlonym schronie kolejowym znajduje się ekspozycja militariów, czasowe wystawy tematycznie związane z historią U wojny światowej, do nabycia są wydawnictwa turystyczne i historyczne. Do dyspozycji zwiedzających jest parking, miejsce na biwak przy ognisku, szlak spacerowy po lesie z miejscami do odpoczynku.

Trasa turystyczna „Bunkier w Konewce”
informacje: tel. 501 430 321, www.bunkierkonewka.eu

Spalski Park Krajobrazowy nad Pilicą

3km od Spały znajduje się Bunkier w Konewce
Informacja turystyczna: tel. +48 501 430 321, info@bunkierkonewka.eu

Continue reading “Spalski Park Krajobrazowy nad Pilicą” »

Sulejowski Park Krajobrazowy nad Pilicą

Sulejowski Park Krajobrazowy nad Pilicą o pow. 16 707 ha (otuliny 39 569 ha) został utworzony w 1994 r. z siedzibą zarządu w Moszczenicy. Położony jest na Równinie Piotrkowskiej oraz Wzgórzach Radomszczańskich i Opoczyńskich, a jego oś hydrograficzną tworzy Pilica wraz z J. Sulejowskim. Teren parku wznosi się w kierunku pd. i osiąga w Bąkowej Górze 282 m n.p.m. Spod pokrywy czwartorzędowej miejscami odsłaniają się (Bąkowa Góra, Czantoria) utwory mezozoiczne i kredowe: łupki, iły, piaskowce, margle oraz piaski kwarcowe (zawierają ponad 90% czystego kwarcu, eksploatowane pod Smardzewicami dla hut szkła). Obok leżą Groty Nagórzyckie, wyjątkowa pozostałość po wgłębnej eksploatacji miękkiego piaskowca.

Lasy Puszczy Pilickiej zajmują 69% pow. parku; dominują bory sosnowe, suche i świeże oraz bory mieszane, gł. sosnowo-dębowe, ponadto spotyka się lasy łęgowe, olsy, grądy (gł. debowo-grabowo-lipowe) i b. rzadkie dąbrowy; znaczną pow. (14%) stanowią wody. Resztę terenu zajmują grunty orne, łąki (często podmokłe), torfowiska, murawy piaskowe i nawapienne. W bogatej florze występuje szereg gat. chronionych, jak: wawrzynek wilczełyko, zimoziół północny, bluszcz, lilia złotogłów, storczyki, naparstnica zwyczajna, orlik pospolity, pełnik europejski, grzybienie białe, grążel żółty, widłaki. W awifaunie m.in.: bąk, gągoł, gęś gęgawa, kaczki, kureczka nakrapiana (kropiatka), sieweczka obrożna. rybi-twa biatoczelna, bocian czarny, myszołów, krogulec, błotniak stawowy, cietrzew. Z ssaków – bóbr (introdukowany w 1985 r.), łoś (przechodni), wydra, łasica i jenot.

Obszary o wybitnych walorach przyrodniczych objęto ochroną w 11 rezerwatach przyrody (Błogie, Czarny Ług, Gaik, Jaksonek, Jawora, Las Jabłoniowy, Lubiaszów, Meszcze, Twarda, Wielopole i Niebieskie Źródła) o łącznej powierzchni 624 ha oraz w postaci użytków ekologicznych. Większość to rezerwaty leśne, ale np. Niebieskie Źródła są najcenniejszym w środkowej Polsce rezerwatem krajobrazowo-wodnym. Koło Smardzewic znajduje się od 1934 r. Ośrodek Hodowli Żubrów o pow. 56 ha. Przebywa w nim stado około 20 żubrów z linii białowieskiej.

Najcenniejsze obiekty o znaczeniu Nstoryczno-kulturowym reprezentuje w pierwszej kolejności położony w Sulejowie – Podklasztorzu zespół opactwa cystersów (XIII—XVI w.), ponadto w Smardzewicach kościół i klasztor z XVIII w., w Skotnikach drewniany kościół. także z XVIII w. oraz dwór (XVI-XVII w.), w Bąkowej Górze kościół z XV w. i dworek z XVIII w. oraz ruiny zamku w Majkowicach z XVI w. Z zabytków techniki zachowały się w Sulejowie kamieniołomy wapienia i dawne piece wapienne Jan” i „Wiktor’ oraz młyny wodne. We wsiach możemy podziwiać charakterystyczne budownictwo drewnianych domów z dekoracyjnymi gankami (Stobnica, Błogie), a przy drogach kapliczki. Najstarsze parki dworskie powstały jako przyzamkowe w Majkowicach i Bąkowej Górze już w XIV w., pozostałe w XVIII i XIX w. (np. w Goleszach, Zaiczkowie, Łęcznie, Dębowej Górze i Szarbsku).

Przedborski Park Krajobrazowy

Przedborski Park Krajobrazowy został utworzony w 1988 r. Zajmuje 16640 ha, a jego otulina liczy 14 490 ha. Obejmuje najcenniejsze przyrodniczo fragmenty Pasma Przedborsko-Małogoskiego i Niecki Włoszczowskiej oraz Wzgórz Łopuszańskich i Opoczyńskich. W budowie geologicznej występują m. in. wapienie jurajskie, piaskowce kredowe oraz utwory czwartorzędowe. Zróżnicowany krajobraz tworzy od zachodu falistą równinę z wydmami, a od wschodu podmokłe obszary leśne i łąkowe nad Czarną Włoszczowską (dopływ Pilicy). Wzniesienia osiągają wys. do 346 m n.p.m. (Góra Fajna Ryba).

Lasy zajmują ok. 63% pow. (poza tym gł. użytki rolne); są to drzewostany sosnowe przeplecione lasami olszowymi i borami bagiennymi. Różnorodna szata roślin obejmuje około 900 gat. roślin naczyniowych, w tym 51 gat. chronionych, jak: wiśnia karłowata, reliktowa wierzba borówkolistna, wawrzynek wilczełyko, bluszcz pospolity, zawilec wielkokwiatowy, goryczka orzęsiona, śnieżyczka, przebiśnieg, pełnik europejski, obuwik pospolity, rojnik pospolity, rosiczki, widłaki, a nadto wodną wolfię bezkorzeniową – najmniejszą roślinę kwiatową świata! W bogatej awifaunie napotkamy m.in.: łabędzia niemego, gęś gęgawę, ogorzałka, czaplę purpurową (rzadkość), bociana i kormorana czarnego, biegusa płaskodziobego oraz rzadką sowę śnieżną. Spośród kręgowców stwierdzono: 22 gatunki ryb, 10 gatunków płazów, 5 gatunków gadów.

W kilku miejscach, gdzie zachowały się unikatowe fragmenty krajobrazu i występuje obfitość gatunkowa flory i fauny, utworzono 5 rezerwatów przyrody: Bukowa Góra (leśny), Murawy Dobromierskie (stepowy), Oleszno (leśny), Czarna Rózga (leśny) i Piskorzeniec (torfowiskowy z introdukowanymi bobrami).

W okolicznych lasach odbywały się walki powstańcze w 1863 r. oraz działała partyzantka podczas okupacji niemieckiej. Architekturę zabytkową reprezentuje pierwotnie gotycki kościół z XIV w. oraz pozostałości murów obronnych i zamku w Przedborzu, powozownia w Kluczewsku (XVII/XVIII w.), dwór i kościół w Olesznie (XVIII w.). Liczne kapliczki i figury przydrożne, tradycyjne budownictwo wiejskie, w tym pozostałości młynów wodnych i wiatraków (z całkowicie odrestaurowanym, murowanym wiatrakiem, stojącym na szczycie wzniesienia pod Olesznem), 11 zabytkowych parków podworskich z XVII-XIX w. Bogata sztuka ludowa: tkactwo, kowalstwo, wycinanki, strój i sprzęty ludowe, prezentowane w zbiorach etnograficznych przedborskiego muzeum.

Przewodnik kajakowy po rzece Pilicy 2008 r.

Marek LitynskiTwórcą nowoczesnego przewodnika kajakowego po Pilicy jest kol. Marek Lityński, dla przyjaciół „Dino” z zawodu ekonomista i etnograf, zajmujący się zagadnieniami zagospodarowania przestrzennego. Od szeregu lat para się kajakarstwem, przemierzył szlaki wodne całej Polski, czego owocem były liczne publikacje, przewodniki i mapy. Wieloletni aktywny działacz komisji PTTK i PZK. Wykładowca na kursach przodowników i instruktorów kajakarstwa, reżyser filmu „Ropa woda bystra”, za działalność społeczną w zakresie turystyki kajakowej odznaczony przez Prezydenta RP Krzyżem Zasługi. Poniżej przedstawiona została część przewodnika. Publikacja została sfinansowana ze środków Urzędów Marszałkowskich Mazowieckiego i Łódzkiego przy współpracy okolicznych powiatów.

Oddajemy do rąk turystów wodnych nowego typu przewodnik kajakowy, który jest także informatorem o działaniach samorządów z województw mazowieckiego i łódzkiego, mających na celu wykorzystanie walorów turystyczno-rekreacyjnych doliny rzeki Pilicy. Prowadzone w tym zakresie od 2000 r. prace zaowocowały powstaniem wielu nowych inwestycji i przedsięwzięć z zakresu turystyki aktywnej. Jednym z nich jest zagospodarowanie szlaku kajakowego na odcinku od Maluszyna do Warki – budowa przystani, stworzenie warunków do powstawania wypożyczalni sprzętu pływającego, udrożnienie szlaku w miejscach trudnych, oznakowanie jego przebiegu w terenie oraz wydanie nowoczesnego przewodnika kajakowego.

Pierwszy przewodnik turystyczno-krajoznawczy dla spływów kajakowych autorstwa R. Wojciechowskiego został wydany już w 1954 r. i jeszcze obecnie zadziwia precyzją informacji terenowej i wiedzą historyczną autora. Potem wydawano różne mapy dla kajakarzy, z których do dzisiaj utrzymuje się na rynku kilka razy wznawiane dwuczęściowe wydawnictwo Centralnego Ośrodka Informacji Turystycznej z Częstochowy, przedstawiające odcinek Pilicy ze Szczekocin do ujścia. Popełnione błędy oraz upływ czasu zdezaktualizowały szereg przedstawionych tam informacji, tym niemniej przez wiele lat było to jedyne źródło wiedzy o szlaku kajakowym rzeki Pilicy.

W niniejszym przewodniku turysta wodny po raz pierwszy otrzymuje współczesny obraz kartograficzny całego szlaku rzecznego od miejscowości Pilica do Góry Kalwarii nad Wisłą z pełną bazą informacyjną, dotyczącą wypożyczalni sprzętu wodnego oraz noclegów i gastronomii, zweryfikowaną w 2007 r. Autor z pełną odpowiedzialnością może zapewnić Czytelników, że nasycenie usług skierowanych na zaspokojenie potrzeb uczestników spływów kajakowych osiągnęło na całej trasie poziom niespotykany w tej części kraju. Nie tylko kajakarze, także żeglarze i surfingowcy, uprawiający zarówno wodną turystykę wędrówkową, jak pobytową, pływający „niedzielnie” i ścigający się w maratonach, młodzi i starzy, słowem, wszyscy wodniacy znajdą na Pilicy coś dla siebie.

Autor ma również nadzieję, że dzięki przewodnikowi szlak wodny Pilicy, położony w centralnej części kraju, łatwy i dostępny nawet dla początkujących, zyska rangę jednego z czołowych szlaków turystyki kajakowej w Polsce.

Niechaj PILICA każdego ZACHWYCA

Marek Lityński

 

Autor serdecznie dziękuje wszystkim, którzy przyczynili się do powstania niniejszej pracy, a zwłaszcza: Arkadiuszowi Kurowskiemu, Andrzejowi Ambroziakowi, Agnieszce Popielawskiej, Sławomirowi Bieleckiemu, Piotrowi Wypychowi, Mariuszowi Kowalskiemu, Witoldowi Batte.