Spływy Kajakowe na Pilicy, Radomce, Wiśle

RZEKA ROSPUDA — nazwa rzeki i obydwóch jezior: Rospudy Filip­kowskiej i Augustowskiej jest wynikiem zniekształcenia przez osadników z Mazowsza starej jaćwieskiej nazwy „Daus-​​pude”, co oznaczało „mocno naciskająca”. Rzeka dawniej zwana była: Dowspudą, Rowspudą, Kamienną, a w okolicach Filipowa — Filipówką. Dopływ Netty, dł. 80,7 km. Przepływa przez 2 krainy: Pojez. Suwalskie i Równinę Augustowską. Początek rzeki na morenach stano­wiących przedpole Puszczy Romnickiej. Ważny szlak kajakowy o dł. 71,5 km, w tym 30 km po wodach stojących i 41 km z prądem rzeki. Przepływa przez i m /​ 8 jezior wpadając do 9-​​go — Rospudy Augustowskiej.

JEZIORO KAMIENNE — rynnowe, dno piasz­czyste, na brzegach liczne duże kamienie. Powierzchnia 38,5 ha; śr.głęb.66,4 m; maks. 20 m; dł.2130 m; leży na wysokości 173 m npm. Jezioro typu leszczowego. Strefa ciszy!

FILIPÓW — nadanie praw miejskich w 1570 r., utrata — 1870 r.,(w herbie miejskim — rak), w XVI w. ośrodek arianizmu. W1656 r. bitwa w czasie wojen szwedzkich — znisz­czenie miasta. Maksymalny rozwój miasta — początek XIX w. W miejscowości: neogotycki kościół — rozbu­dowany; obok niego drewniana dzwonnica i murowana zabytkowa plebania oraz 4 cmentarze: katolicki, ewangielicki, mariawitów i żydowski.

JEZIORO DŁUGIE — dno żwirowo-​​kamieni-​​ste. Pow. 15 ha; średnia głęb. 3 m; maks. 5 m. Leży na wysokości 165,8 m npm. Długość 1250 m; szerokość do 250 m. Możliwość połowu szczupaka, leszcza, okonia, płoci i karasia.

GARBAŚ — we wsi resztki parku podwor­skiego. Jeden kilometr na zachód głaz narzutowy uznany za pomnik przyrody, jego obwód wynosi 10 metrów.

JERIORO GARBAŚ — rynnowe, j oligo­tro­ficzne. Pow. 137,5 –f-​​ha; średnia głęb. 20,9 m; ! maks. 48 m. Długość — 3450 m, średnia szerokość 400 m; a maks. 700m. Leży na wysokości 163,3 m npm. Dużo miejsc do kąpieli, uwaga na gwałtowne spadki stoków dna.

JEZIORO SIEKIEREWO — śródleśne bezod­pływowe; brzegi suche. Powierzchnia 25 ha; średnia głębokość 7 m. Leży na wysokości 166,9 m npm. Od doliny Rospudy oddzielone garbem morenowym o szer. 200 m.

BAKAŁARZEWO — wieś; nazwa pierwotna Dowspuda Bakała­rzewska pochodząca od nazwiska właściciela okolicznych dóbr (XVI w.). Dawniej miasto, od 1870 r. wieś, obecnie duża wieś gminna. Duże znisz­czenia w czasie II wojny światowej (90 % zabudowy). We wsi: kościół parafialny z 1936 r., w nim późno­re­ne­sansowa nastawa ołtarza (XVII w.) — najstarszy zachowany ruchomy zabytek sztuki Suwalsz­czyzny oraz młyn wodny na Rospudzie (XIX/​XX w.)

JEZIORO SUMOWO — dawniej zwane Somowo. Rynnowe, rybne typu sandaczowo-​​leszczowego. Powierzchnia 81 ha; śr. głębokość 8 m; maks. 13,6 m; długość 3450 m, szerokość 350 m. Leży na wysokości 151,7 m npm. Do jeziora wpada 5 strumieni — na zachodnim brzegu. Dogodne miejsca do biwaków i kąpieli, przy brzegu płytka piasz­czysta ławica, później spadek w głąb jeziora. W pobliżu jeziora ciąg ozów subgla­cjalnych o dł. 2 km, łagodnych, wydłu­żonych wzgórz i grzbietów. Całość przykryta warstwą glin zwałowych o grubości 1 — 2 m.

JEZIORO KARASIEWEK — niewielkie jezioro połączone strugą z Rospudą. Powierzchnia 12,5 ha, średnia głębokość 8 m, maks. 17,5 m; dł. 500 m, szer. 300 m. Leży na wysokości 161,5 m npm.

JEZIORO BOLESTY — rynnowe, przypomina szeroką rozlaną rzekę, najdłuższe jezioro na szlaku kajakowym Rospudy, o charakterze oligotroficzno-​​eutroficznym, uboga roślinność wodna. Przy brzegach szybki spadek głębokości. Pow. 116,5 ha; śr.głęb. 7 m, maks.16,2 m; dł. 5800 m, śr.szer. 350 m. Leży na wysokości 149,6 m npm. W dawnych dokumentach nazywane było Jeziorem Długim.

DOWSPUDA — miejscowość znana z słynnego pałacu Michała Paca (1778−1835) położonego na wysokiej skarpie Rospudy. Zachowany rozległy park –13 ha z wieloma cennymi gatunkami drzew. Pałac w stylu angiel­skiego neogotyku projek­towali i budowali włoscy architekci w latach 1820 – 1 823. Całość założenia archi­tek­to­nicznego w czasach świetności odpowiadała powie­dzeniu: „Wart Pac pałaca, a pałac Paca”. Po konfi­skacie dóbr Pacowi przez cara pałac uległ znisz­czeniu. Mury rozebrano w 1887 r., a cegłę sprzedano na koszary w Suwałkach. Zachowała się do dzisiejszych czasów: tzw. Wieża Bociania, arkadowy portyk wjazdowy, fundamenty podpiw­ni­czenia pałacu właściwego oraz przy wejściu budynek stajni i psiarni (obecnie internat szkoły).

RACZKI — wieś gminna, dawniej miasto przy trakcie z Grodna do Prus. Powstała około połowy XVI w. Dawna nazwa –Dowspuda (Raczkowska). Przywileje handlowe miasto otrzymało od Jana III Sobie­skiego, miejskie od Augusta III w 1703 r. Zakupione dobra w 1748 r. odzie­dziczył po poprzedniku Ludwik Michał Pac. Rozbu­dowane, ufundował kościół, uruchomił wiele zakładów przemy­słowych. W 1870 roku utrata praw miejskich, początek zapaści miasta –spowo­dowana została konfiskatą dóbr Paca za jego udział w Powstaniu Listo­padowym. Znaczne znisz­czenia w czasie II wojny światowej. W miejscowości: zachowany układ przestrzenno-​​urbanistyczny, klasy­cy­styczny kościół murowany projek­towany przez Piotra Aignera, przebudował Henryk Mar-​​conii. Inne zabytki: kilka­naście domów drewnianych i murowanych (poł. XIX w.), budynek dawnej manufaktury pacowskiej.

CHODORKI — wieś, powstała w XVI w., nazwa od imienia ruskiego Chodor = Fiodor = Teodor. Początkowo zamieszkała przez ludność ruską.

ŚWIĘTE MIEJSCE — uroczysko, od dawna miejsce modłów okolicznej ludności i rytualnych posiłków, a także obmywania się w pobliskiej rzeczce Jałówce w dniu 24 czerwca. Prawdo­po­dobnie pozostałość obyczajów (święto Jordana) ludności prawo­sławnej, obecnie zanikłej. Na miejscu drewniana kapliczka i zbiorowisko krzyży: kamiennych i drewnianych.

PUSZCZA AUGUSTOWSKA — jeden z największych leśnych kompleksów w Polsce. Porasta sandrową Równinę Augustowską. Rozpo­ściera się miedzy jcz. Wigry rra-​​póhcey, a rzeką Biebrzą na południu Powierzchnia ponad 1140 km2 (w tym ponad 60 km2 poza granicami Polski, głównie na terenie Litwy). Drzewostan to głównie sosna (73%), pozostały: świerk, olsza, brzoza, jesion, dąb. W runie leśnym zachowało się wiele reliktów: m.in. zimoziół północny i bażyna czarna. Puszcza Augustowska stanowi ostoję dla wielu rzadkich zwierząt: bobrów, rysiów, głuszców, orła bielika, bociana czarnego, gągołów i wielu innych. Dla ich zachowania utworzono Wigierski Park Narodowy oraz szereg rezerwatów przyrody. Do bardziej znanych zalicza się rezerwaty mające na celu ochronę stanowisk bobra. Puszcza Augustowska wchodziła niegdyś w skład wielkich dziewiczych puszcz rozcią­ga­jących się na pograniczu Litwy, Mazowsza i Prus. Do XII w. zamieszkała była przez Jaćwingów wytępionych przez Krzyżaków. Od XV w., początek zagospo­da­rowania (łowiectwo, bartnictwo, sianożęci). W XVI w. początek przemy­słowego jej wykorz­stania (rudnie, smolarnie, dziek­ciarnie, potażarnie, pozysk drewna). Największe znisz­czenia nastąpiły w czasie I wojny światowej, Niemcy wycieli 15% jej drzewo­stanów (4 min m3 drzewa). Dużą atrakcją turystyczną Puszczy stanowi Kanał Augustowski wybudowany w latach 1823 – 1839, obecnie służy jako szlak kajakowy i trasa żeglugowa. Został uznany za zabytek techniki.

SZCZEBRA — wieś, początki wsi w XV w., na pewno istniała w XVI w. Nazwa najpraw­do­po­dobnej od jaćwie­skiego słowa „steb” czyli „kamień” (w 1547 r. nazwa brzmiała: Stebra). W 1783 roku posta­nowiono ze Szczebry utworzyć miasto konku­rencyjne dla Augustowa.Zamiaru nie udało się sfina­lizować. Nieopodal miejscowości miejsce straceń ludności Augustowsz­czyzny — 8 tys. ludzi, głównie pocho­dzenia żydowskiego (1941 –1944).

JEZIORO ROSPUDA — pocho­dzenie nazwy jeziora podane zostało przy okazji opisu rzeki. Powierzchnia 107 ha; śr. głębokość 5.1 m, maks. 10 m; dł. 2700 m, szer. 400 m; długość linii brzegowej 6,4 km. Jezioro jest miejscem akumulacji materiału mineralnego niesionego przez rzekę, stwarza to doskonałe warunki denne dla żerowania miętusa, ryby niespo­tykanej winnych jeziorach augustowskich. Na jeziorze wyspa przez rybaków zwana Grądzikiem, przez wczaso­wiczów Wiankiem. Na jeziorze półwysep o szcze­gólnej nazwie — Goła Zośka. Z obydwoma obiektami związane są legendy wyjaśniające nazwy.

AUGUSTÓW — miasto położone na Równinie Augustowskiej przy starym trakcie tzw. Starym Gościńcu z Grodna do Warszawy i Krakowa. Otoczone szeregiem jezior. Założone zostało w 1555 r przez król Zygmunta Augusta, prawa miejskie otrzymało w 1557 r. W czasie wojen szwedzkich miasto zniszczono. Odbudowane przez Jana Kazimierza, od 1808 r. Augustów był miastem powiatowym. W okresie między­wo­jennym stał się ważnym ośrodkiem turysty-​​czno-​​wczasowym. Okres II wojny światowej i okres tuż powojenny zapisał się tragicznie w historii miasta. W czasie okupacji miasto zostało zniszczone w 70 %. W mieście Muzeum Ziemi Augustowskiej oraz Muzeum Historii Kanału Augustowskiego.