Rowerem z Warszawy do Góry Kalwarii i Czerska


SZLAK NIEBIESKI „WARSZAWSKI SZLAK ROWEROWY WISŁY”

Wólka Węglowa – ul. Prozy – ul. Farysa – ul Papirusów – Park Mtociński – ul. 11 Listopada – ul. Warszawska – ul. Estrady – ul. Graniczna – ul. Kampinoska – Las Mtociński – ul. Dankowicka – ul. Humanistów – ul. Michaliny – ul. Encyklopedyczna – ul. Heroldów – ul. Marymoncka – ul. Wybrzeże Gdańskie – rezerwat „Lasek Bielański” – Park Kępa Potocka – ul. Wybrzeże Gdyńskie – ul. Stanka – Park E. Rydza Śmigłego – Agrykola – ul. Belwe-derska – ul. Jana Sobieskiego – al. Wilanowska – ul. Przyczółkowa – ul. Drewny – Konstancin-Jeziorna – Obory – Dębówka – Góra Kalwaria – Czersk Długość trasy: 65,5 km

Wólka Węglowa (Bielany). W XIV w. istniał tu gród otoczony lasami. Obecna miejscowość ma jednak dużo późniejszą metrykę. Założono ją w XVIII w. Pozostałością po średniowiecznej puszczy jest Las Mtociński. Młociny zostały założone w XVI w. wśród lasów Puszczy Mazowieckiej. Urządzono tu zwierzyniec królewski, czyli miejsce polowań dla monarchów. W 1951 r. wieś została włączona do Warszawy.

Las Bielański w XIX w. stał się popularnym miejscem spotkań. Po II wojnie światowej został przyłączony do Warszawy. Na jego terenie wybudowano Park Kultury ze słynną „karuzelą na Bielanach”. W 1973 r. park zlikwidowano, a okolicznym terenom przyznano statut rezerwatu krajobrazowego. Na szczycie wzgórza o nazwie Półkowa w XVII w. powstał zespół kościelno-klaszlorny kamedułów. Na początku XX w. zmarł ostatni z tutejszych zakonników. Dziś klasztorne mury są siedzibą Uniwersytetu im. kardynała S. Wyszyńskiego.

Marymont to dawna posiadłość Marii Kazimiery. Zaprojektował ją w XVII w. Tyl-man z Gameren. Przy ulicy Potockiej znajduje się stadion najstarszego klubu sportowego stolicy, założonego w 1911 roku – RKS Marymont. Drużynę piłkarską prowadził tu swego czasu Kazimierz Górski.

Wisłostrada to ciąg ulic na lewym brzegu Wisły, który swego czasu znacznie poprawił warunki komunikacyjne stolicy. Pod mostem Świętokrzyskim biegnie ona najdłuższym tunelem w Polsce.

Cytadela to duży kompleks obronny zaprojektowany w 1832 r. Jego budowę ukończono w 1836 r. Na stokach Cytadeli w 1864 r. stracono Romualda Traugutta, a jeden z pawilonów zamieniono na więzienie. W 1909 r. zadecydowano o likwidacji Twierdzy Warszawskiej, w tym również Cytadeli. Większość jej elementów jest wciąż widoczna w krajobrazie stolicy.

Stare Miasto to część układu urbanistycznego Warszawy, który dzięki temu, że po II wojnie światowej został pieczołowicie odbudowany, jest wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Park Łazienkowski to jeden z najpiękniejszych parków w Warszawie. Powstał w latach 70. XVIII w. przy Zamku Ujazdowskim, w którym dziś mieści się Centrum Sztuki Współczesnej. Parkowi nadano charakter krajobrazowy. Istniejącą w nim łaźnię przebudowano na pałac na wodzie. Stał się on letnią siedzibą króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. W parku znajdują się lakżo Pałac Myśliwski, teatr Na Wyspie i Stara Pomarańczarnia oraz ogród botaniczny. Jednym z symboli parku jest pomnik Fryderyka Chopina

Fort Piłsudskiego (Legionów Dąbrowskiego) powstał jako element Twierdzy Warszawa pod nazwą Tsche We wrześniu 1939 r. fort stanowił samodzielny punkt oporu w tzw. linii wysuniętej Odcinka Południowego. Został zdobyły 25 września. Mimo zniszczeń wojennych zachowała się większość konstrukcji i stalowy most nad fosą.

Wilanów powstał w XIII w. jako osada Milanów, należąca do klasztoru bernardynów w Płocku. W XIV w. trafił w ręce książąt mazowieckich. Stał się siedzibą rodu Milanowskich. Na początku XVII w. Leszczyńscy rozpoczęli budowę pałacu, której jednak nie udało się ukończyć z powodu najazdu szwedzkiego. W II pol. XVII w. właścicielem posiadłości został Jan III Sobieski. Na jego polecenie Tylman z Gameren i August Locci stworzyli pałac „Villa Nova”, który z czasem stał się Wilanowem. W XIX w. pałac należał do Stanisława Kostki Potockiego. W czasie II wojny światowej znajdowała się tu siedziba SS. W 1954 r. budowlę poddano remontowi. Zespół pałacowo-parkowy zachował barokowy charakter i jest jednym z najwspanialszych założeń lego typu w Europie. Obok pałacu znajduje się kościół pw. św. Anny wybudowany w latach 1857-70.

Obory to osada, z której rozwinął się dzisiejszy Konstancin-Jeziorna. W XVII w. dla Jana Wielkopolskiego wybudowano tu barokowy dwór. Projekt najprawdopodobniej wykonał Tylman z Gameren. Jan poślubił Marię Annę DArąuien, siostrę królowej Marysieńki. W XIX w. majątek przeszedł na własność Potulickich. Na ich polecenie Marconi przebudował pałac. W majątku powstały wtedy także kaplica, cukrownia i browar. Po II wojnie światowej we dworze urządzono Dom Pracy Twórczej Związku Literatów Polskich. Przyjeżdżali tu min. Białoszewski, Brzechwa, Gałczyński. Wajda i Wańkowicz.

Konstancin-Jeziorna powstał na części rozparcelowanych w XIX w. ziem majątku oborskiego. Nazwa miejscowości pochodzi od imienia Konstancji z Potockich Skórzewskiej. Na przełomie XIX i XX w. rozwinęło się tu budownictwo willowe. W Konstancinie mieszkał Stefan Żeromski. Dziś swoje rezydencje mają tu artyści i przedsiębiorcy. Bogactwem Konstancina jest uzdrowiskowy mikroklimat oraz złoża termalnej solanki wydobywanej z głębokości 1700 m pod powierzchnią ziemi. Drugą część miasta stanowi Jeziorna istniejąca od średniowiecza. W XVIII w. założono w niej młyn i papiernię. W XIX w. powstała fabryka papieru. W 2002 r. starą papiernię przebudowano na centrum handlowe.

Góra Kalwaria istniała już w XIII w. Miasto powstało w miejscu istniejącej tu wcześniej wsi Góra. Biskup Wierzbowski założył Nową Jerozolimę, jak nazwano miasto, na planie krzyża łacińskiego, według rozpowszechnionych w XVII w. wzorów nawiązujących do układu przestrzennego Jerozolimy. Góra Kalwaria prawa miejskie uzyskała w 1670 r. W XIX w. stała się ważnym ośrodkiem chasydyzmu.

W czasach II Rzeczypospolitej sława mieszkającego tu cadyka Abrahama Allera przyciągała tysiące pielgrzymów. W mieście zachował się cmentarz żydowski, dawna synagoga oraz dom modlitwy i dwór cadyka. Do innych najciekawszy zabytków należy m.in. Dawny Sąd Pokoju tzw. ‚pałac biskupi’. Na przeciwko barokowy, pobernardyński zespół kościelno-klaszlorny. Zaprojektował go w XVIII w. Jakub Fontana. Na skarpie w obrębie ogrodu klasztornego znajduje się kaplica św. Antoniego z relikwiarzem w kształcie rąk. Obok wypływa źródełko, któremu przypisywane są właściwości lecznicze. Na sztucznym wzniesieniu stoi kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z XVII w. tzw. „Na górce”. Świątynia stanowiła ważny punkt powstającej wtedy Kalwarii. Pod ołtarzem znajduje się krypta biskupa Wierzbowskiego, założyciela miasta. Przechowywana jest tu także woskowa pieta z XVI w. W centrum Góry Kalwarii znajduje się leż piękny zabytkowy ratusz miejski, który został wzniesiony w latach 1829-34. Obecnie stanowi on siedzibę władz miejskich. W barokowym, uroczym kościółku, Izw. Wieczerniku na Mariankach umieszczono sarkofag ojca Stanisława Papczyńskiogo, założyciela zgromadzenia Marianów. W Górze Kalwarii do 1806 r. funkcjonowało Kolegium Pijarów. W 1862 r. przebudowano je według projektu Henryka Mnrconiogo. Dziś w jego murach na powierzchni 10ha mieści się Dom Pomocy Społecznej.

Czersk istniał jako niewielka osada już w VII w W XI w. założono lu gród, który sto lat później stał się siedzibą kasztelanii i archidiakonatu. Nieco później Czersk został stolicą księstwa mazowieckiego. W 1350 r. nastąpiła lokacja miasta na prawie chełmińskim. Na przełomie XIV i XV w. Janusz I Mazowiecki wybudował tu zamek. W XV w. Czersk zaczął tracić swe znaczenie na rzecz Warszawy.

Ponowny okres rozwoju miasta związany był z rządami królowej Bony. Dzięki niej zaczęto uprawiać tu winorośl i warzywa oraz wystawiono browar. Po zniszczeniach z okresu potopu szwedzkiego miasto nie odzyskało swej świetności. Czersk do dziś zachował oryginalny układ urbanistyczny. Największą atrakcją jest zamek książąt mazowieckich, jedna z nielicznych zachowanych budowli obronnych na Mazowszu. Posiadała trzy wieże: Bramną, Południową i Zachodnią. W obrębie murów istniał kościół pw. św. Piotra. Zamek został zniszczony w XVII w przez wycofujących się Szwedów. W latach 1762-1766 marszałek Franciszek Bieliński rozpoczął odbudowę. Po rozbiorach zburzono mury. Z zamkowych cegieł korzystali okoliczni budowniczowie. Z nich powstał w 1905 r. kościół pw Przemienienia Pańskiego.

SZLAK ZIELONY „CHOJNOWSKI SZLAK ROWEROWY”

Kabaty – rezerwat „LasKabacki” – Piaseczno – Żabieniec – Baniocha – Góra Kalwaria; Długość trasy: 24 km; Szlak czarny (łącznikowy): Konstancin Jeziorna (Obory) – rezerwat „Obory’ -Czarnów – Pilawa – Zalesie Górne (12.5 km); Szlak żółty (łącznikowy): Czarnów – Słomczyn (4 km)

Kabaty lo część dzielnicy Ursynów. Pierwsza wzmianka o nich pochodzi z XIV w. W 1864 r. wieś włączono do gminy Wilanów. Po I wojnie światowej powstało tu letnisko. W czasie II wojny światowej pobliskie lasy slanowily miejsce działań Armii Krajowej i powstańców Hitlerowcy dokonywali tu masowych mordów na mieszkańcach Warszawy i więźniach Pawiaka. W1951 r. Kabaty włączono do Warszawy.

Las Kabacki w 1980 r. został objęty ochroną jako rezerwat krajobrazowy imienia Stefana Szarzyńskiego. Nazwa ta upamiętnia wykupienie lasu z rąk prywatnych w 1938 r„ które odbyło się z inicjatywy prezydenta Warszawy. W latach II wojny światowej las stanowił miejsce działania partyzantów i żołnierzy AK. W czasie powstania warszawskiego zrzucano tu dostawy żywności i broni. Znajdują się tu 100 letnie kompleksy leśne z pomnikowymi dębami. W Powsinie założono ogród botaniczny Polskiej Akademii Nauk i park rozrywki. W zachodniej części stoi Pomnik Ofiar Katastrofy Lotniczej samolotu „Tadeusz Kościuszko” z 9 maja 1987 roku.

Piaseczno to jedno z najstarszych miast Mazowsza. Prawa miejskie otrzymało w 1429 r. W XVI w. powstał kościół pw. św. Anny. W XIX w. wybudowano ratusz. Ważną atrakcją Piaseczna jest kolejka wąskotorowa. Warto obejrzeć dworzec z 1914 r. oraz skorzystać z przejażdżki kolejką w kierunku Tarczyna.

Baniocha leży w gminie Góra Kalwaria. Znajduje się tu kościół pw. Najświętsze] Marii Panny Królowej Polski.

Chojnowski Park Krajobrazowy zajmuje równinny obszar urozmaicony pagórkami wydmowymi oraz doliną rzeki Jeziorki. Większą część parku pokrywają hory mieszane z przewagą sosny. W miejscowości Żabioniec znajduje się kompleks stawów, nad którymi zorganizowano miejsce postoju dla lurystów i parkingiem, wiatami i placem zabaw. Tu bierze początek jedna ze ścieżek edukacyjnych parku.

Rezerwat „Uroczysko Stephena” utworzony został w 1989 r Na |ego terenie ochronie podlega zespól borów mieszanych i grądów wysokich.

Zalesie Górne powstało na początku XX w. w wyniku podziału gruntów Wólki Kozodawskiej. W 1939 r. powstała lu kaplica pw. św llubmla Na le-renie uroczyska Zimne Doły urządzono .Linowy Park Przygody Małpi Gaj’.

Rezerwat „Obory” powstał w 1979 r. Zajmuje 44,34 ha fen liloconolyczny rezerwat Położony jest 1 km od Konstancina. Występujące tu okazy dębów mają ponad 200 lat. Przez rezerwat prowadzi żółty szlak pieszy Konstancina do Góry Kalwarii.

Szlak czerwony „wokół góry kalwarii”

Ratusz miejski – ul. Lipkowska – Fortyfikacje – Wólka Dworska – Brześce -Wólka Zaleska – Moczydłów – Kąty – Mikówiec – Wilczynek – Wola Dobieska Krępa – Czarny Las – Cendrowice – Sobików – Czaplin – Linin – Pęcław -Jezioro Czeskie – ul. Św. Antoniego – Ratusz miejski; Długość trasy: 54 km

Ratusz miejski z lat 1829-34 według projektu arch. Bonifacego Witkowskiego z poprawkami H. Marconiego (arkady kolumnowe), wybudowany przez J. Glado-ckiego. Restaurowany w latach 1919-1920 (herb miasta na ścianie frontowej). Zniszczony w czasie drugiej wojny światowej, odbudowany w latach 1950-51. Obecnie siedziba władz miejskich.

Fortyfikacje – trzy żelbetonowe schrony z okresu I wojny światowej (znajdujące się niedaleko linii kolejowej) Schron obserwacyjny i dwa schrony bojowe. Wokół obiektów pozostałości rowów strzeleckich.

Brześce – tu znajduje się dwór z XVIII w., najprawdopodobniej wybudowany na starszych fundamentach. Być może przebudowany przez arch. Jana Jakuba. Fontanę będącego właścicielem wsi w latach 1784-91. Budynek modrzewiowy, nakryty wysokim, mansardowym dachem. W pobliżu oficyna dworska i spichlerz murowany z XIX w.

Wólka Zaleska – cmentarz wojenny żołnierzy niemieckich i rosyjskich poległych w I wojnie światowej.

Moczydłów – cmentarz z I wojny światowej. Pochowani są tutaj żołnierze rosyjscy polegli w latach 1914-15. Rozplanowany został jako kurhan o wymiarach 8,6 m « 2 m wzniesiony przed 1918 r. Obok cmentarza, zabytkowa kapliczka oraz znakomity punkt widokowy na dolinę Wisły.

Kąty – zbiorowa mogiła w kształcie kurhanu żołnierzy niemieckich i rosyjskich poległych w 1914 r. Spoczywa w nim 59 Niemców i 41 Rosjan. Cmentarz znajduje się w lesie około 200 m od trasy rowerowej. Prowadzi do niego oznakowana trasa. W bezpośrednim otoczeniu cmentarza bardzo dobrze zachowane ślady umocnień polowych z okresu I wojny światowej.

Mikówiec – cmentarz ewangelicki osadników niemieckich zał. w pol. XIX w.

Wilczynek – lu znajduje się park i dwór z lat 20. XX w. w stylu dworkowym. Od frontu portyk z 2 kolumnami toskańskimi. Obok dwa pomnikowe klony zwyczajne.

Dobiesz – cmentarz z I wojny światowej. Spoczywa tutaj 17 żołnierzy austriackich i 114 rosyjskich. Powstał w roku 1917. Cmentarz znajduje się w lesie około 300 m od trasy rowerowej. Prowadzi do niego oznakowana trasa.

Krępa – cmentarz wojenny z I wojny światowej. Założony w 1915 r. spoczywa na
nim 10 Rosjan i 51 Niemców.

Sobików – kościół parafialny pw. św. Stanisława Biskupa. Wzmiankowany w 1437 r. Wcześniejszy kościół był z 1670 roku, obecny jest z 1950 r. wybudowany na tym samym miejscu. Obok drewniana dzwonnica z XVIII w. Kościół otacza cmentarz przykościelny założony w XV w. We wsi znajduje się tez drugi cmentarz z XVIII w. Na jego terenie kapliczka cmentarna z dalą 1747 oraz kwatera poległych i rozstrzelanych żołnierzy polskich z II wojny światowej.

Czaplin – dwór klasycystyczny w parku zabytkowym. Na skrzyżowaniu dróg zabytkowe kapliczki. Dwór znajduje się na terenie działającej spółdzielni produkcyjnej.

Linin – wiatrak typu koźlak z 1854 r, przeniesiony lu z Warszawy w 1917 r.

Pęclaw – figura |>rzydrożna ceglana, otynkowana. Na niej w stylu barokowym figura dzieciątka Jezus. Na wmurowanej tablicy dala 1831 r.

Jezioro Czerskie u podnóża zamku od strony wschodniej pomnik przyrody Jezioro Czerskie będące starorzeczem wiślanym.

Błonia nadwiślańskie – pomnik upamiętniający dekorację żołnierzy pułków artylerii konnej Wojska Polskiego za zasługi wojenne z lat 1919 – 1920 przez Marszałka Józoła Piłsudskiego w roku 1921.

Barokowa kaplica św. Antoniego z drugiej pol. XVIII w. Obok kaplicy źródełko z wodą pitną, któremu przypisywane są właściwości lecznicze.

Czarny szlak (łącznikowy)

Ratusz Miejski – Zakalwaria – Krzymów – Kolonia Sobików – Cendrowice; Długość trasy: 6,2 km.

Cmentarz żydowski. Pierwsza wzmianka o założeniu cmentarza pochodzi z roku 1827, w którym to został on zorganizowany na gruncie zwanym wygonem, wzniesieniu usypanym rękami ludzkimi. Cmentarz podzielić można umownie na sektory: stary (na wierzchołku wzniesienia) z lat 1827 – 1900, nowy (cz. południowa) z lat 1900 – 1915 oraz współczesny (cz. zachodnia) z lat 1915 -1941. Na cmentarzu znajduje się naziemny grobowiec wykonany z piaskowca, w którym leży cadyk Izaak Mejer Tolhenberg Aller (zm. w 1866 r), odbudowany w 1991 r. Z dawnego ogrodzenia cmentarza pozostały jedynie ceglane słupki od wejściowej furtki, którą przeniesiono po II wojnie światowej z posesji i Alterów. Na terenie cmentarza (po lewej stronie od wejścia) stoi głaz z napisem „Cześć pamięci pomordowanym przez hitlerowskich ludobójców”, wystawiony w celu upamiętnienia zbiorowego mordu uczynionego przez hitlerowskich na żydach przywiezionych z Pabianic i Lodzi.

Krzymów. Obok leśniczówki grupa 4 dębów szypułkowych. Ruiny dworu klasy-stycznego w pozostałościach parku oraz zabudowania gospodarcze.

Urząd Miasta i Gminy Góra Kalwaria
ul. 3 Maja 10, 05-530 Góra Kalwaria
tel. 022 727 34 11-13, faks 022 727 13 78
email: promocja@gorakalwaria.pl
www.gorakalwaria.pl

Jedna myśl nt. „Rowerem z Warszawy do Góry Kalwarii i Czerska

  1. pretekst

    Bardzo fajna inicjatywa – u nas dopiero powstają ścieżki rowerowe, niestety nie mamy zbyt dużego wyboru jeśli chodzi o „infrastrukturę wodną”. Pozdrawiam z Górnego Śląska!

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *