bory

Turystyka w gminie Mogielnica

Warto zobaczyć

Kościół p. w. św. Floriana w Mogielnicy został wzniesiony w latach 1892 – 1895 wg projektu Władysława Marconiego. Polichromia wykonana została przez Leona Zdziar­skiego w latach 1930 – 1931. Wewnątrz świątyni na uwagę zasługują ołtarze: główny ku czci patrona parafii św. Floriana, ołtarz św. Józefa z I poł. XIX w. oraz neogotycki ołtarz boczny z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus z XVII w. Do innych cennych zabytków należą: monstrancja stylowa ze stopą z 1608 r., krzyż z relikwiami Drzewa Krzyża, kielich gładki z XVI II w., ornaty XVIII i XIX w., dzwony (jeden z 1854 r., drugi z 1920 r.). Na uwagę zasługują również: zakrystia z neogo­tyckim sklepieniem, witraż Św. Apostołów Piotra i Pawła, fresk Św. Wacława, galeria portretów mogiel­nickich proboszczów, ołtarze Św. Antoniego i Serca Jezusowego.

Kościół p. w. Świętej Trójcy w Mogielnicy znajduje się na cmentarzu grzebalnym. Wzniesiony został w XVI Iw., po 1820r. gruntownie odrestau­rowany. Budowla drewniana o konstrukcji zrębowej, oszalowana. Wewnątrz ciekawe zabytki: trzy krzyże ołtarzowe jeden barokowy, drewniany z XVIII w., drugi klasy­cy­styczny, cynowy z I poł. XIX w., trzeci mosiężny z XIX w., skrzynia z okuciami żelaznymi z XVIII w., dwa lichtarze z poł. XIX w. oraz fotel w stylu Ludwika Filipa. Uwagę przyciąga ołtarz główny z obrazem Najświętszej Trójcy.

Kościół parafialny we wsi Micha­łowice. Budowę rozpoczął w roku 1749 dziedzic Świdna, Stanisław Świdziński a ukończył w 1754r. Jest to budowla jedno­nawowa z dwiema wieżami. W ołtarzu głównym umieszczony jest obraz Wszystkich Świętych przypi­sywany Bacia­rellemu. W ołtarzach bocznych umiesz­czonych w naroż­nikach znajduje się z prawej strony nawy barokowy krucyfiks z lewej obraz Matki Boskiej Micha­łowskiej. Ponadto warto zwrócić uwagę na zabytkową ambonę chrzcielną i organy. Nad chórem widnieje herb „Półkozic” i portret fundatora.

Zespół budynków drewnianych w Mogielnicy pochodzi z przełomu XIX i XX w., usytuowany jest przy ulicach Wolskiej i Dziar­nowskiej. Wmieście warto również zwrócić uwagę na zabytkową strażnicę pożarniczą, organi­stówkę (obecnie siedziba niepu­blicznego przed­szkola) oraz budynek tzw. „starej apteki”.

Ratusz w Mogielnicy został wybudowany w latach 1823 – 27 z fundacji Klementyny z Kozie­tulskich Walickiej. W roku 1861 spalił się podczas wielkiego pożaru, który zniszczył dużą część miasta. W cztery lata później ratusz odbudowano. Obecnie budowla repre­zentuje styl klasy­cy­styczny, murowany z cegły, tynkowany, piętrowy, na planie kwadratu. Układ wewnątrz trzytraktowy, przebu­dowany, z klasyką schodową w środkowym trakcie. Dach namiotowy, kryty blachą, w zwień­czeniu cztero­boczna murowana wieżyczka z półko­listymi oknami. Ratusz stanowi siedzibę władz samorządowych.

Pałac w Tomczycach wzniesiony został w poł. XIX w. dla Franciszka Rogoj­skiego. Kolejni właściciele to ród Bonieckich. Po II wojnie światowej pałac, całkowicie zdewa­stowany, zaczęto odbudowywać. W roku 1985 zakończono odbudowę i budynek został przekazany do dyspozycji Domu Pomocy Społecznej. Pałac repre­zentuje styl późno­kla­sy­cy­styczny z cztero­kolumn nowym portykiem toskańskim. Dookoła pałacu znajduje się park krajo­brazowy z resztkami starodrzewu.

Pałac w Świdnie został wybudowany w drugiej połowie XVIII w. dla Stanisława Antoniego Świdziń­skiego, wojewody rawskiego. Prace zostały ukończone na początku XIX w. Na przełomie wielu lat posiadłość wraz z pałacem miała kilku właścicieli. Pałac został wybudowany w stylu barokowo-​​klasycystycznym, otoczony jest rozległym, krajo­brazowym parkiem z intere­sującym starodrzewem.

Dworek w Dylewie jest własnością Marka Drewnow­skiego, pianisty koncer­tu­jącego w Europie, USA, Afryce. Artysta ma w planach organi­zowanie w dworku koncertów z udziałem artystów krajowych i zagra­nicznych. Dwór został wzniesiony w okresie między­wo­jennym dla rodziny Jackowskich. Ciekawa budowla o cechach baroku klasycyzmu.

Dworek w Ślepowoli wzniesiony w roku 1917 dla rodziny Stefana Grobickiego. Od roku 1945 dewastowany przez licznych lokatorów. Budowla barokowo-​​klasycystyczna w tzw. „stylu dworkowym”, otoczona ogrodem stano­wiącym pozostałość parku krajobrazowego.

Dwór w Wodzicznej został wzniesiony ok. 1820r. Do II wojny światowej był własnością rodziny Jackowskich. W następnych latach popadł w ruinę. Odrestau­rowany został dopiero przez nowych właścicieli w latach 1975 – 1983. Obecnie jest to budowla klasy­cy­styczna, na planie prostokąta, parterowa z poddaszem. Uwagę przyciąga portyk o dwóch kolumnach toskańskich. Wokół dworu roztacza się piękny nowy ogród z krzewami ozdobnymi i różnymi gatunkami drzew.

Dwór w Kozie­tułach Nowych powstał na początku lat siedem­dzie­siątych XIX w. Wzniesiony został staraniem Feliksa Roztwo­row­skiego, ostatecznie ukształ­towany po roku 1910. Od roku 1876 stał się własnością Waleriana Baczyń­skiego, następnie w roku 1901 właści­cielami zostali Jan i Maria z hr. Lubieńskich, małżonkowie Górscy, zaś w roku 1910 Marcin Jan Leszczyński. Murowany z cegły, otynkowany, na wydłużonym planie prostokąta, piętrowy. Po środku elewacji frontowej części parterowej znajduje się ryzalit zwieńczony szczytem z usytu­owanym herbem Leszczyńskich „Awdaniec”. Dwór otaczają resztki parku.

Dwór w Jastrzębi Starej wzniesiony został na początku XIX w. dla rodziny Chludzińskich. Od frontu budowlę charak­te­ryzuje piętrowy ryzalit zaznaczony czterema półko­lumnami i zwieńczony tympanonem. Jest to dwór klasycystyczny.

Ogród rzeźbiarski Stryn­kie­wiczów w Mogielnicy był wspólnym dziełem Franciszka Stryn­kiewicza i jego żony Barbary Bieniulis — Stryn­kiewicz. Oboje małżonkowie byli wybitnymi współ­czesnymi rzeźbiarzami. Po roku 1945 pragnąc spokoju i kontaktu z przyrodą osiedlili się w Mogielnicy (miejsce urodzin artysty). Począwszy od lat sześć­dzie­siątych na przestrzeni kilku lat powstał ogród rzeźbiarski z pracownią na jego terenie.

Miasto i gminę Mogielnica watro odwiedzić nie tylko po to, aby oglądać zabytki archi­tektury. Przyciągają również walory przyrodniczo-​​krajobrazowe.

Rezerwat Przyrody „Tomczyce” rozciąga się na wysokim brzegu rzeki Pilicy, w okolicy pałacu z połowy XIX w. (obecnie Dom Pomocy Społecznej). W rezerwacie można podziwiać wspaniały starodrzew, naturalny bór sosnowy, z charak­te­ry­stycznie ukształ­towanym drzewo­stanem, z domieszką brzozy, dębu, lipy, modrzewia oraz malownicze wąwozy. Dolina Pilicy objęta jest ochroną w formie Obszaru Krajobrazu Chronionego i obszaru Natura 2000, obecnie planowane jest utworzenie Parku Krajo­bra­zowego Dolnej Pilicy. Natura 2000 daje możliwości korzy­stania w szerokim zakresie z funduszy unijnych, zarówno przez rolników, leśników jak i samorządy lokalne. Rolnicy będą mogli uzyskać płatności z tytułu świadczenia usług na rzecz przyrody, np. wykaszając łąki w określonych terminach, uwzględ­nia­jących przebieg cyklów życiowych, określonych gatunków roślin i zwierząt, hodując tradycyjne rasy zwierząt, zachowując tradycyjne metody zagospo­da­rowania, nie przekształcając łąk lub pastwiska na grunty orne.

Obszar projek­towany Parku Krajo­bra­zowego Dolnej Pilicy wyróżnia się na tle sąsiednich bogactwem i zróżni­co­waniem przyrod­niczym. Podczas dotych­cza­sowych prac inwen­ta­ry­za­cyjnych i naukowych prowa­dzonych na tym terenie opisano stanowiska ponad 600 gatunków roślin naczy­niowych, wystę­pu­jących w 70 zespołach roślinnych. Wśród tych gatunków 27 podlega ochronie ścisłej, a 15 częściowej. Na szczególną uwagę zasługują stanowiska roślin narażonych na wyginięcie zgodnie z kryteriami określonymi w Polskiej Czerwonej Księdze Roślln.a mianowicie: wiśni karłowatej, storczyka krwistego, kruszczyka błotnego, cibory żółtej i wielosiła błękitnego. Spośród pozostałych gatunków objętych ochroną ścisłą występują m.in. widłak goździsty, goździk pyszny i piaskowy, sasanka łąkowa, grzybień biały, pełnik europejski, rosiczka okrągło­listna, kosatka kielichowa, mącznica lekarska i kilka gatunków storczyków. Bardzo duże zróżni­cowanie warunków glebowych i wilgot­no­ściowych, liczne staro­rzecza na różnych etapach sukcesji roślinnej, w doJinie I na jej obrzeżach, spowo­dowało wykształcenie się mozaiki siedlisk, w tym 22 podle­ga­jących ochronie prawnej. Są to m.in.: staro­rzecza i inne naturalne zbiorniki wodne, zmienno wilgotne łąki trzęślicowe, mokre łąki użytkowane eksten­sywnie, torfowiska przej­ściowe i trzęsawiska, pionierskie murawy napiaskowe, murawy ksero­ter­miczne, a na terenach leśnych: S świetlista dąbrowa, grąd subkon­ty­nentalny, łęg jesionowo olszowy. Dolina Pilicy wyróżnia się w skali kraju bogactwem fauny związanej ze środowiskami wodnymi i bagiennymi. Opisano tu wystę­powanie 212 gatunków ptaków, z czego ponad 150 to ptaki gniaz­dujące, co stanowi 65% krajowej awifauny lęgowej. Na szczególne podkre­ślenie zasługuje gniaz­dowanie 11 gatunków umiesz­czonych w polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt oraz 100 gatunków zagro­żonych wyginięciem zgodnie z kryteriami dyrektyw Unii Europejskiej, np.: bąk, bączek. bocian czarny, bielik, orlik krzykliwy, zielonka, sieweczka obrotna, batalion, kulik wielki, rybitwa biało­czelna, puchacz. Bogactwo awifauny lęgowej doliny Pilicy jest porów­nywalne do najlepiej zacho­wanych dolin rzecznych w Polsce np.: Baryczy, Biebrzy, Noteci, Nidy. Wśród ssaków na szczególną uwagę zasługują podle­gające ochronie ścisłej gatunki nietoperzy, np.: nocek łydkowłosy, duży, Brandta, rudy, borowiec wielki i gacek szary. Spotyka się tu także m.in.: orzesznicę, chomika, gronostaja i gatunki ziemno wodne: bobra i wydrę. Częstym gościem, a okresowo miesz­kańcem jest łoś. Występuje tu 10 gatunków płazów (ponad połowa współ­cześnie notowanych w Polsce) oraz 5 gatunków gadów (63% w skali kraju): jaszczurka zwinka i żyworodna, padalec, zaskroniec I żmija. W wodach stwierdzono 32 gatunki ryb (ok. 46% w skali kraju), wśród nich gatunki zagrożone wymarciem: piekielnica, różanka, koza złotawa, piskorz oraz 4 gatunki minogów. Na terenie Parku wykryto 51 gatunków motyli dziennych, co stanowi 34% ogółu współ­cześnie stwier­dzonych w Polsce. Wystę­pujące tutaj czerwończyk nieparek i modraszek arion znajdują się na liście gatunków objętych w Polsce ochroną ścisłą.

„Wąwóz Stegny” w Mogielnicy (projek­towany użytek ekolo­giczny) to polodowcowa dolina wód rozto­powych, o pięciu wyraźnie zazna­czonych rozga­łę­zieniach. Strome zbocze jest częściowo odkryte, częściowo zarośnięte bujną roślin­nością krzewiastą. Na zboczach róźno­ga­tunkowe krzewy wytworzyły zwarte, trudne do przebycia zarośla. Nasło­necznione pochyłości w okresie letnim są miejscem żerowania wieiu gatunków motyli np. modraszka korydon. Z ssaków spotkać można: lisa, królika, łasice, z ptaków: słowika rdzawego.

W dolinie Mogielanki obejmującej naturalnie ukształ­towane koryto rzeki utworzono Zespół przyrodniczo-​​krajobrazowy „Dolina rzeki Mogielanki”, który powołany został w roku 2002 na terenie Gminy i Miasta Mogielnica Rozpo­rzą­dzaniem Wojewody Mazowieckiego. Obejmuje on niemal w całości dolinę rzeki, jedną z lepiej zacho­wanych pod względem przyrod­niczym i krajo­brazowym na Mazowszu, w tej kategorii wielkości. Aby jednak poznać walory tego obiektu warto wybrać się trasą ścieżki przyrod­niczej, gdzie ustawionych zostało 10 tablic informacyjno-​​edukacyjnych, które bardziej szcze­gółowo omawiają różne aspekty przyrodnicze terenu oraz wystę­pujące tu rośliny i zwierzęta.

Ścieżka przyrodnicza na terenie zespołu przyrodniczo krajo­bra­zowego „Dolina Rzeki Mogielanki”

Piękne okolice Mogielnicy stwarzają okazje do odbywania wycieczek pieszych i rowerowych. W pobliżu miasta znaleźć można naprawdę ciekawe i warte obejrzenia miejsca. Długość propo­nowanej ścieżki wynosi około 22 km. Na jej trasie ustawionych zostało 10 tablic eduka­cyjnych. Można z nich dowiedzieć się o przyrodzie doliny Mogielanki i problemach jej ochrony. Ich tematy są nastę­pujące: 1. Lasy łęgowe i ich rośliny; 2. Raki wystę­pujące w Polsce; 3. Kłusow­nictwo wciąż nieroz­wiązany problem; 4. Ptaki drapieżne dlaczego trzeba je chronić; 5. Płazy; 6. Mieszkańcy łąk; 7. Lęgi i olsy oazy życia zagro­żonych zwierząt; 8. Remiz zdolny budowniczy; 9.Tętniące życiem martwe drzewa; 10. Bóbr i Wydra.

Dla tych, którzy zechcą bliżej poznać przyrodę całego obiektu polecamy wycieczkę w oparciu o wytyczoną trasę.

Rozpo­czynając wycieczkę z centrum Mogielnicy, należy udać się w kierunku Miechowic. Po drodze, na peryferiach miasta, możemy odwiedzić cmentarz, na którym znajduje się zabytkowy modrzewiowy kościół drewniany pw. św. Trójcy, wybudowany w XVII w. Z asfaltowej drogi za cmentarzem można oglądać panoramę doliny Mogielanki. Dalej w Miecho­wicach, można obejrzeć młyn wodny oraz bocianie gniazdo umiej­scowione na drzewie. W miejscowości tej, zwłaszcza w centralnej jej części w miejscu, gdzie droga skręca w kierunku Główczyna, środowisko przybiera charakter parkowy, sprzyja ono wystę­powaniu wielu gatunków ptaków śpiewa­jących. Na niewielkiej powierzchni można spotkać szczygły, dzwońce, makolągwy, kulczyki, kwiczoły, drozdy śpiewaki, piegże, kapturki, gajówki, wilgi, gąsiorki i inne. Zatrzymać się tu można nad rzeką, przy drewnianym mostku, w miejscu, gdzie znajduje się spiętrzenie na rzece. Istnieje tu szansa zobaczenia barwnego zimorodka. Po opusz­czeniu Miechowic należy udać się skrajem doliny Mogielanki, mijając bokiem wieś Popowice. Dochodzimy do niewielkich rybnych stawów hodow­lanych. Tu spotykamy zapewne kilka gatunków ptaków wodnych: pospolitą krzyżówkę, kokoszkę, łyskę oraz perkozka. W pobliżu stawów osiedliły się bóbr i wydra. Stawy otacza dobrze zachowany typowy las łęgowy. Przy moście znajduje się nieczynny młyn wodny. Następnie wchodzimy do Główczyna. Z Główczyna wracamy w kierunku Mogielnicy inną drogą wschodnim skrajem doliny Mogielanki. Ze wzgórza, około 1 km na południe od wsi, można zaobserwować krążące w powietrzu ptaki drapieżne. Najłatwiej zobaczyć pospo­litego myszołowa. Jednak przy odrobinie szczęścia i cierpliwości można zaobserwować również trzmie­lojada, kobuza, błotniaka stawowego, jastrzębia lub krogulca. Idąc skrajem doliny można usłyszeć lub zobaczyć inne charak­te­ry­styczne gatunki ptaków. Wczesną wiosną (marzec, kwiecień) aktywne są dzięcioły, spośród których jednym z najlicz­niejszych jest pospolity tu, najmniejszy przed­sta­wiciel tej grupy ptaków dzięciołek. Usłyszeć można także charak­te­ry­styczny „chichot” dzięcioła zielonego. W późniejszym okresie (od maja do sierpnia) na trasie uda nam się zapewne wypatrzeć szereg innych ciekawych gatunków ptaków, np. dudka, gąsiorka, wilgę, W okresie wegetacji łąki oraz łęgi i olsy w dolinie prezentują swoje bogactwo różno­rodnych gatunków roślin. Liczne torfianki, które można spotkać na trasie zainte­resują zapewne docie­kliwych swoją wyjątkowo bogatą, słabo jeszcze zbadaną, fauną wodną. Zww. środowiskami związanych jest szereg rzadkich i ciekawych ptaków lęgowych, do których należy zaliczyć: samotnika, kszyka, strumie­niówkę, świerszczaka czy kokoszkę. Zatrzymując się nad rzeką mamy szansę, niemal w każdym miejscu, spotkać zimorodka, a przy odrobinie szczęścia bobra lub wydrę. Dochodząc do Mogielnicy mijamy sztuczny zbiornik w pobliżu Szkoły Podstawowej, na którym gospo­daruje miejscowe Koło Wędkarskie PZW. W Mogielnicy możemy zakończyć swoją wędrówkę. Bardziej wytrwali piechurzy, po zrobieniu niezbędnego zaopa­trzenia, powinni udać się w kierunku Otalążki (z centrum miasteczka ulicą Dziar­nowską). Dolina Mogielanki na odcinku pomiędzy Mogielnicą a Otalążką osiąga największą szerokość, a jedno­cześnie jest to fragment „najbardziej otwartych” łąk na całym omawianym obszarze. To tutaj usłyszeć można od maja do lipca charak­te­ry­styczny głos derkacza, ptaka z rzędu chruścieli, który zamieszkuje żyzne i wilgotne łąki. Innymi gatunkami ptaków otwartych łąk, które można tu spotkać są czajki i świergotki łąkowe. Na skraju tego fragmentu doliny, a jedno­cześnie na południowych przed­mie­ściach Mogielnicy, znajduje się biolo­giczna oczysz­czalnia ścieków. Została ona oddana do użytku w roku 2001. Jej przepu­stowość wynosi 600 m3/​dobę i oczyszcza ścieki z miasta I okolicznych zakładów. Dalej, na wysokości Otalążki, dokonano niezwykłego odkrycia arche­olo­gicznego. W nadrzecznych torfiankach natrafiono na ślady ośrodka kultu religijnego z IV/​V w n. e. Na lewym skraju doliny rozciąga się pasmo wydm porośniętych lasem sosnowym. W miejscowości Kaplin można skorzystać z oferty dalszego zwiedzania doliny konno. Po opusz­czeniu Otalążki przechodzimy na drugą stronę rzeki i dochodzimy do nasypu kolejki wąsko­torowej. Jest to fragment nieczynnej już od kilku lat linii kolejowej łączącej kiedyś Nowe Miasto z Warszawą. Po przejściu około 1 km nasypem wracamy z powrotem do drogi kierującej nas do Dziarnowa. Widoczna dolina Mogielanki na tym odcinku jest bardzo urozmaicona i ma charakter parkowy, gdzie do najbardziej pospo­litych ptaków należą trznadel i dzwoniec. Przy okazji możemy oglądać wiele gatunków motyli, w tym atrak­cyjnego pazia królowej oraz różne gatunki modraszków i rusałek. W okolicach tych mamy okazję obser­wowania zalatu­jących tu sokołów pustułki i kobuza. Dochodząc do Dziarnowa, już z daleka, widoczne jest gniazdo bociana białego umiej­scowione na słupie energe­tycznym. We wsi znajdują się jeszcze dwa inne gniazda, jedno w pobliżu dawnego młyna wodnego, tuż przy remizie strażackiej. Skręcamy obok remizy ścieżką w kierunku rzeki. Przechodzimy wzdłuż alei starych topól oraz głowiastych wierzb. Tutaj, jak będziemy mieli szczęście, spotkamy ciekawe owady duże chrząszcze z rodziny kózko­watych (wonnicę piżmówkę oraz rzemlika topolowca) wystę­pujące na starych, często obumie­ra­jących drzewach ww. gatunków. Następnie dochodzimy do drewnianego mostku, stano­wiącego fragment dawnego piętrzenia młyńskiego (murowany młyn wodny obok), skąd rozpo­ściera się malowniczy widok na staro­rzecze i fragment doliny z wydmą porośniętą roślin­nością sucholubną oraz okalający ją las. Przy odrobinie cierpliwości możemy na staro­rzeczu usłyszeć, a może nawet zobaczyć, kilka gatunków ptaków wodnych; kokoszkę, wodnika oraz kropiatkę, należące do rzędu chruścieli. Nad tym fragmentem doliny pojawiają się często krążące ptaki drapieżne myszołowy i błotniaki stawowe. Podążając w głąb doliny na północ od Dziarnowa dochodzimy do torf iarek, gdzie spotkać możemy ciekawe gatunki ptaków remiza budującego charak­te­ry­styczne, wiszące gniazda oraz dziwonię ptaka przyla­tu­jącego do nas ażz Indii. Samczyk tego gatunku ma karminową barwę. W szuwarach swoją ostoję mają sarny a czasami spotkać można tam również dzika. Na podmokłej łące rośnie goździk pyszny. Po obejściu dookoła torf iarek przechodzimy betonowym mostkiem w Dziarnowie ponownie przez rzekę. Stąd dochodzimy do głównej drogi w kierunku wsi Borowe. Za wsią znajduje się rozwi­dlenie drogi. Skręcając na lewo dochodzimy do mostu na rzece, gdzie znowu możemy podziwiać widoki, tym razem, ujściowego odcinka Mogielanki do Pilicy. Tuż przy moście znajduje się fragment wspaniałego, nadrzecznego łęgu ze starymi drzewami i gęstymi zaroślami. Możemy tutaj obserwować kilka gatunków dzięciołów, m. in. najmniejszego przed­sta­wiciela tej grupy dzięciołka oraz największego dzięcioła czarnego. Na moście kończymy swoją pieszą wędrówkę. Tu niedaleko od pomni­kowego okazu wiązu, przy wylocie drogi z Dziarnowa, znajduje się przystanek PKS.

Wyżej przed­stawione opisy przyrody dotyczą okresu w pełni sezonu od wiosny do wczesnej jesieni. Trasa ta ciekawie wygląda również zimą, spotkać tu wówczas można przybyszów z dalekiej północnej Europy. Na olchach żerują w dużych stadach czyże, a w niektóre lata dołączają do nich również czeczotki, niewielkie łuszczaki odżywiające się nasionami tego drzewa. Częściej niż wiosną i latem obserwować można gile oraz jemio­łuszki, a na rzece, jeśli nie zamarznie, łatwiej spotkać barwnego zimorodka, stada krzyżówek, czaplę siwą oraz żerującą wydrę i bobra.

Warto wiedzieć

Teren Gminy przecina kolejka wąsko­torowa, kiedyś relacji Wilanów-​​Nowe Miasto n. Pilicą. W roku 1994 kolej Grójecka została wpisana do rejestru zabytków województwa radom­skiego i warszaw­skiego (obecnie woj. mazowieckie). Rozsta­wienie szyn zabytkowej kolei wynosi 100 cm a całkowita długość linii 72 km. Wspólnota Gruntów i Lasów w Mogielnicy powstała w wyniku długo­trwałej walki mogiel­nickich mieszczan o uznanie posia­danych praw i przywilejów. 31 XII 1294r. Siemowit I przekazał wieś Mogielnica cystersom z Sulejowa. Od 1770r. opat Albrecht Wyganowski, aby zwiększyć dochody klasztoru, nagminnie naruszał przywileje i swobody miesz­kańców Mogielnicy. W 1775 r. mieszkańcy wytoczyli cystersom proces, rozstrzy­gnięty w 1777r. na korzyść mieszczan. Nowy właściciel Mogielnicy Bazyli Walicki nie respektował wyroku sądowego, gdyż uważał, że dotyczył on poprzedniego właściciela. W roku 1839 z inicjatywy Piotra Wichliń­skiego, dyrektora Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu, dzięki obustronnym ustępstwom doszło do polubownej ugody z miesz­czanami Mogielnicy. W wyniku uzgodnień powołana została do istnienia Wspólnota Gruntów i Lasów w Mogielnicy, która rozdzieliła przyznane grunty obywatelom mającym wówczas nieru­chomości na terenie miasta. Majątkiem leśnym zarządzał wówczas cztero­osobowy „Komitet Leśny, ustanowiony przez obywateli przez ogół wybranych.”

Bazę noclegową przez okres całego roku oferuje Gospo­darstwo Agrotu­ry­styczne „U Słowika”, znajdujące się w Główczynie. Całodzienne wyżywienie zapewnia Restauracja „Mogielanka” w Mogielnicy. Podczas wakacji noclegi można znaleźć w szkołach podsta­wowych w Kozie­tułach, Micha­ło­wicach, Brzostowcu i Borowem oraz remizach strażackich w Mogielnicy, Dziarnowie, Borowem, Dębnowoli, Micha­ło­wicach, Tomczycach, Miecho­wicach, Popowicach, Dylewie, Kozie­tułach, Otalęży, Wólce Gostomskiej oraz Świdnie. Można również rozbijać namioty na terenach na rzeką Pilicą we wsi Tomczyce.

Powiat Grójecki — historia, sadownictwo, turystyka

Powiat Grójecki — historia, sadow­nictwo, turystyka

Mam zaszczyt i przyjemność zapre­zentować Państwu powiat grójecki, znany jako „największy sad Europy”. Smaczne owoce, to nie jedyna zaleta naszego regionu. Dogodne położenie na głównym szlaku komuni­ka­cyjnym Warszawa — Kraków, bliskość od stolicy kraju, czyni nasz powiat atrak­cyjnym również dla poten­cjalnych inwestorów. Liczne zabytki oraz walory przyrodnicze zachęcają do wycieczek pieszych, rowerowych jak również ze względu na rzekę Pilicę do turystyki wodnej.

Zapraszam Państwa do zwiedzania naszego powiatu, a chętnych do rozwijania swoich horyzontów gospo­darczych do inwestowania na naszym terenie.

Mam nadzieję, ze ta publikacja zachęci do odwie­dzenia okolic Grójca i przyczyni się do rozwoju lokalnego naszego regionu.

Starosta Grójecki Janusz Różycki

Położenie

Powiat grójecki położony jest na pograniczu Wysoczyzny Rawskiej i Równiny Warszawskiej (Nizina Mazowiecka), 45 km na południe od Warszawy. Obszar powiatu stanowią niziny z dużymi deniwe­lacjami terenu. Powiat zajmuje powierzchnię 1285,85 km2, liczba ludności wynosi ogółem 96,6 tyś osób, a gęstość zalud­nienia na 1 km2 wynosi 78 osób.

Powiat grójecki graniczy z powiatami: biało­brzeskim, kozie­nickim, garwo­lińskim, otwockim, piase­czyńskim, prusz­kowskim, grodziskim, żyrardowskim, tomaszowskim, rawskim, opoczyńskim i przysuskim.

Naturalne granice admini­stracyjne wytyczają od wschodu rzeka Wisła, a od południa rzeka Pilica (pozostałe granice są granicami sztucznymi). Główną sieć wodną tworzy rzeka Pilica i Jeziorka wraz z dopływami.

Powiat grójecki położony jest w malow­niczej krainie największego w kraju i Europie zwartego rejonu sadowniczego.

Dogodne położenie na przecięciu najważ­niejszych arterii drogowych i linii kolejowych naszego kraju sprawia, że powiat grójecki (podobnie jak całe województwo mazowieckie) posiada dobrze rozwiniętą sieć komuni­kacyjną. Kształt powiatu grójeckiego zbliżony jest do buta z cholewką.

Historia

Do połowy XIII w. Grójec pełnił nadrzędne funkcje w organizacji państwowej (np. gród kaszte­lański) i kościelnej (kolegiata). Pozycji nie utracił nawet po przenie­sieniu ośrodka władzy do Czerska.

Powiat grójecki zawsze obejmował znaczną cześć dawnej Ziemi Czerskiej, terenu niezwykle ważnego dla historii Mazowsza.

Od XIV w. aż do upadku Polski w końcu XVIII w. Grójec był siedzibą powiatu grójeckiego, wchodzącego w skład ziemi czerskiej, podobnie jak powiaty warecki, czerski i garwo­liński (od XVI do XVII w. ziemia czerskia należała do Województwa Mazowieckiego).

Upadek Polski w końcu XVIII w. i zabory zdeter­mi­nowały dalsze dzieje lokalno-​​regionalnej społeczności Grójca. W sensie admini­stra­cyjnym nowoczesny powiat grójecki powstał w 1867 jako część Guberni Warszawskiej (o powierzchni 979 km2 z 46.812 mieszkańcami).

Po uzyskaniu przez Polskę niepod­le­głości — w dwudzie­stoleciu między­wo­jennym (1918−1939) powiat w chodził w skład województwa warszaw­skiego z czasów Rzeczy­po­spolitej Szlacheckiej (o powierzchni 1699 km2 z 127.058 mieszkańcami).

Podczas II wojny światowej powiat grójecki, w tych samych granicach, znalazł się w obrębie Generalnego Guber­na­torstwa w dystrykcie warszawskim. Admini­stracją powiatu kierował Starosta Kreishauptman.

W 1975 zlikwi­dowano w Polsce powiaty. Większość gmin byłego powiatu grójeckiego weszła w skład utworzonego wówczas województwa radom­skiego.
Wstępem do przywrócenia powiatów było powołanie w 1990 urzędów rejonowych. Urząd Rejonowy w Grójcu obejmował gminy: Belsk Duży, Błędów, Chynów, Goszczyn, Grójec, Jasieniec, Mogielnica, Nowe Miasto n. Pilicą, Pniewy, Promna i Warka, a jego pierwszym kierow­nikiem był Władysław Piątkowski.

1 stycznia 1999 r. po reformie admini­stra­cyjnej, Grójec wszedł w skład województwa mazowieckiego z siedzibą w Warszawie. Starostą został Władysław Piątkowski. Obecnie powiat obejmuje Gminy: Belsk Duży, Błędów, Chynów, Goszczyn, Grójec, Jasieniec, Mogielnica, Nowe Miasto n. Pilicą, Pniewy i Warka.

Na ziemi grójeckiej swe siedziby miały znaczące rody, m.in. Lubomirscy, Prażmowscy i Kozie­tulscy. Pochodzi stąd wielu znanych twórców, m.in, Jędrzej Święcicki — pierwszy dziejopis Mazowsza (początek XVII w.), Piotr Skarga (zm. 1612) kazno­dzieja królewski i pisarz religijno-​​polityczny, autor „Kazań Sejmowych” i „Żywotów Świętych”, Adam Jarzębski (zm. ok.1649) — muzyk, architekt, poeta, Grzegorz Knapiusz (zm.1639) leksy­kograf, autor słownika polsko-​​łacinsko-​​greckiego, Adam Boniecki (zm. 1909) — autor i wydawca „Herbarza Polskiego”. Ponadto z grójeckim związani byli m.in. Kazimierz Pułaski (zm. 1779) — bohater Polski i Stanów Zjedno­czonch, Bazyli Walicki (zm. 1802) — wojewoda rawski, Piotr Wysocki (zm. 1874) — bohater nocy listo­padowej 1830 r., Józef Wybicki — autor hymnu.

Sadow­nictwo

W zakresie działalności gospo­darczej należy zauważyć specfikę powiatu grójeckiego, która wynika z tradycji sadow­nictwa na tym obzarze. Obecnie około 33% użtków rolnych na terenie powiatu stanowią sady. Areał sadów na terenie powiatu to 48% powierzchni sadów całego województwa i pod tym względem powiat przoduje w województwie.

Średnia produkcja jabłek w ostatnich latach kształ­towała się na poziomie 600 – 700 tyś. ton, co stanowi około 30% produkcji krajowej. Produkcją jabłek zajmuje się 7442 gospo­darstw  przy średniej powierzchni gospo­darstwa około 7,0 ha, w tym powierzchni sadu 4,2 ha. W gospo­dar­stwach sadow­niczych sady jabłoniowe do 3 lat stanowią 23% ogólnej powierzchni sadów, znaczący udział w strukturze odmian stanowią nowe odmiany min.: jonagold i jego sporty, champion, alwa, elstar, gloster, ligo.

Turystyka

Głównymi obszarami atrak­cyjności turystycznej powiatu grójeckiego są doliny rzeki Pilicy (południowa granica gmin Nowe Miasto, Mogielnica i Warka), oraz rezerwaty przyrody zloka­li­zowane w gminach Belsk Duży, Pniewy, Grójec, Mogielnica. Na terenie powiatu Grójeckiego znajduje się szereg obiektów wpisanych do rejestru zabytków, są to obiekty sakralne, zespoły dworsko-​​parkowe i pałacowo-​​parkowe, zabytki przemysłowe, pozostałe zabytki archi­tektury, parid, cmentarze i stanowiska archeologiczne.

Za czynniki atrak­cyjności w powiecie grójeckim powszechnie uznaje się również placówki muzealne i miejsca związane z upamięt­nieniem wydarzeń histo­rycznych. Działalność agrotu­ry­styczna zaczyna rozwijać się w gminie Nowe. Miasto, która posiada ciekawe walory przyrodnicze. Dla turystów powiat grójecki oferuje wiele imprez kulturalno — rozryw­kowych nawią­zu­jących do specyfiki gospodarki powiatu, m.in. Święto kwitnących jabłoni”, Piknik w błędowskich sadach, „Ówoco­branie”, „Piknik Pułaskiego”.

Muzeum im. Kazimierza Pułaskiego w Warce to muzeum historyczno-​​biograficzne poświęcone bohaterowi Polski i Stanów Zjedno­czonych — Kazimierzowi Pułaskiemu, a także polskiej emigracji, ze szcze­gólnym uwzględ­nieniem Stanów Zjedno­czonych AP. Zostało założone w 1967 r. w Pałacu na Winiarach, gdzie w XVIII w. mieścił się dom rodzinny Pułaskich.

Ekspozycja stała prezentuje działalność Kazimierza Pułaskiego w Polsce i w USA, a także czynny udział Polaków w życiu kultu­ralnym i społecznym Stanów Zjedno­czonych AP. W salach wystaw czasowych prezen­towane są ekspozycje histo­ryczne, etnogra­ficzne oraz sztuki współ­czesnej. Muzeum  dokumentuje historię miasta

Warki i regionu Grójec­czyzny. Organizują działalność naukową i wydawniczą, upowszechnia muzykę i poezję poprzez organizację koncertów, wieczorów poezji i spotkań autorskich.

Rokrocznie, w październiku obchodzony jest tu polski Dzień Kazimierza Pułaskiego. Od 2005 r. na początku lipca Muzeum organizuje Piknik historyczno-​​kulturalny VIVAT PUŁASKI z okazji Dnia Niepod­le­głości USA.

Muzeum otacza park krajo­brazowy o powierzchni 15 ha rozcią­gający się na skarpie nad Pilicą. Panujący tu mikro­klimat stwarza dobre warunki do odpoczynku i rekreacji. Zapraszamy do odwie­dzenia strony www​.muzeum​pulaski​.pl.

Sanktuarium w Lewiczynie

Przy dawnym trakcje królewskim krakowsko-​​warszawskim, pomiędzy Grójcem a Biało­brze­ga­imie­ży­jiie­wielka miejscowość o nazwie Lewiczyn, a w niej wielo­wiekowe sanktuaria Matki Bożej Pocie­szy­cieiki Strapionych, Pani Ziemi Grójeckiej. Tradycja ludowa mówi o wojsku książęcym i odnie­sionym zwycięstwie nad wrogiem, które w podzięce Bogu za tę wiktorię (w XIII w.) Usypało czapkami wzgórze, na którym, wybudowano kościół pod wezwaniem Św. Wojciecha. Wielka odwaga i waleczność zostały nazwane „lwim czynem” i stąd nazwa miejscowości — Lewiczyn.

Kościół ma bogate barokowe wyposażenie. Obraz główny z 1750 r. został ufundowany przez ks., Aiatohiega Wilskiego, proboszcza lewiczyń­skiego. Ołtarze boczne pochodzą z 1742r., ambona z 1753r. Uwagę zwracają barokowa monstrancja XVIII wieku, dwa siedem­na­sto­wieczne feretrony, obraz przemie­nienia Pańskiego, Niepo­ka­lanego Poczęcia NMP, Św. Antoniego i Św. Marcina. Najnowszy obraz to malowidło przed­sta­wiające Św. Wojciecha — pędzla Jana Molgi z Warszawy, który został ufundowany przez parafian i księdza proboszcza Czesława Aulicha w 1995r. Wśród darów znajduje się patera do konse­kracji komuni­kantów, której używał Ojciec Świgty do Mszy Św. po powrocie do Rzymuź trzeciej pielgrzymki do: Ojczyzny, Jednak najcen­niejszym i najstarszym skarbem kościoła lewiczyńśkiego jest Cudowny Obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem, Pocie­szy­cieiki Strapionych, Pani Ziemi Grójeckiej.

Turystyka rowerowa, trasa metro Kabaty — Chynów

Turystyka rowerowa, trasa metro Kabaty — Chynów

Turystyka rowerowa, trasa metro Kabaty — Chynów

Propo­nowana trasa prowadzi granicą dwóch krain: Równiny Warszawskiej i Doliny środkowej Wisty. Jej najważ­niejszym punktem jest średnio­wieczny zamek w Czersku, ale po drodze nie zabraknie innych ciekawych miejsc Słone kropelki w konstan­cińskiej tężni przypomną Ci nadmorską atmosferę, a zabytkowe wille uwiodą swoim urokiem. Wisła pod Gassami jest zupełnie inną rzeką, niż w stolicy. Na piasz­czystych łachach wysiadują białe stada mew. Na końcu trasy czeka uroczy drewniany kościółek i pyszne jabłka z mazowieckich sadów.

Długość trasy: 53 km. Oznakowanie: Bez znaków, fragmenty trasy wiodą szlakami pieszymi. Trudności: Trasa łatwa. Komunikacja publiczna: Kabaty — stołeczne metro, Chynów — stacja kolejowa na linii Radom — Warszawa.

Mapa trasy rowerowej Kabaty - Chynów

0 km Metro Kabaty, Ze stacji metra ścieżka rowerowa prowadzi w stronę ul. Wąwozowej i dalej do Lasu Kabackiego. Ulubione miejsce wypoczynku miesz­kańców południowej Warszawy od 1980 r. ma status rezerwatu przyrody. Teren łowiecki właścicieli Wilanowa (Potockich i Branickich) został w 1939 r. wykupiony przez władze Warszawy. Inicjatorem tego przed­się­wzięcia był prezydent Stefan Starzyński –dziś rezerwat nosi jego imię. W pogodne weekendy jest tu naprawdę tłoczno. Wszyscy chcą odpocząć w cieniu wiekowych drzew.

2,5 km Park Kultury i Wypoczynku, Po lewej stronie mijasz gajówkę, a po chwili wjeżdżasz na otwarty teren. Na skraju lasu znajdują się wiaty wypoczynkowe i plac zabaw dla dzieci, a droga w lewo prowadzi w głąb Parku Kultury i Wypoczynku. W leśnej scenerii działają tam bary, odkryty basen i wesołe miasteczka.

Jedź dalej prosto skrajem lasu, który po chwili ustąpi miejsca ogrodzeniu. To Ogród Botaniczny PAN. Wizytę w jednym z najbardziej ukwie­conych miejsc stolicy odłóż na inną okazję, bo do środka nie wolno wchodzić z rowerami. Najlepiej przyjechać tu wiosną, kiedy zakwita unikalna kolekcja azalii.

Od pewnego czasu Twojej trasie towarzyszą znaki zielone. Skręć za nimi w lewo. Ulica Prawdziwka, a następnie ulica Borowa — sprowadzą Cię w dolinę Wisły.

5,5 km Klarysew, Po przeciwnej stronie ruchliwej ul. Warszawskiej stoi charak­te­ry­styczny budynek dawnej stacji kolejki wąsko­torowej, która jeszcze kilka­dziesiąt lat temu woziła pasażerów z Piaseczna do Wilanowa. Skręć w prawo — w ulicę Warszawską — i ścieżką rowerową jedź w stronę centrum Konstancina. Wygodna jazda skończy się przy torach kolejowych.

6,5 km Rondo, Skręć w lewo, w ulicę Piase­czyńską. Znowu możesz jechać ścieżką rowerową. Po około 1 km napotkasz znaki niebieskie. Skręć za nimi w lewo. Szutrowa droga prowadzi w stronę mostku na Jeziorce i dalej do Parku Zdrojowego w Konstancinie.

Chociaż trudno to sobie wyobrazić, modna podwar­szawska miejscowość ma niewiele ponad sto lat. W 1897 r. Witold Skórzewski (właściciel dóbr Obory) rozpar­celował ziemie nad Jeziorka, planując urządzenie w sosnowych borach letniska. Od imienia swej matki nazwał je Konstancinem. Luksusowe wille wyrosły wśród sosen jak grzyby po deszczu. Zdrowy mikro­klimat, złoża borowiny i bogate źródła solankowe sprawiły, że Konstancin do dzisiaj jest cenionym uzdro­wiskiem, a przy okazji jednym z najmod­niejszych podwar­szawskich adresów.

8,2 km Park Zdrojowy, Duży park w stylu angielskim urządzono w początkach historii Konstancina. Jego największą atrakcją jest tężnia solankowa, mająca 40 m długości i 6 m wysokości. Po gęstych wiązkach wikliny spływają powoli kropelki solanki, tworząc w powietrzu nasyconą minerałami mgiełkę. Pobyt w tężni pomaga w leczeniu przewlekłych nieżytów górnych dróg oddechowych, zabez­piecza też przed chorobami spowo­do­wanymi przez miejskie zanie­czysz­czenia powietrza.

Znaki niebieskie prowadzą przez najstarszą, willową część miejscowości — ulicami Matejki i Mickiewicza. Po chwili niska zabudowa ustępuje miejsca blokom. Wjeżdżasz na krawędź doliny Wisły. W dole rozpo­ściera się gęstwina rezerwatu „Łęgi Oborskie” Ochronie podlega naturalny łęg wiązowo-​​jesionowy, niegdyś formacja charak­te­ry­styczna dla dużej części doliny Wisły.
Jedź dalej prowadzącą u podnóża skarpy ul. Literacką.

11 km Pałac w Oborach, Po lewej ręce mijasz malowniczą aleję, prowadzącą do dworu w Oborach. Barokową rezydencję zbudowano w latach 1681 — 1688 dla kanclerza wielkiego koronnego Jana Wielo­pol­skiego. Projektant budowli wywodził się z kręgu znako­mitego architekta Tylmana z Gameren. Potężny dwór ma charak­te­ry­styczny mansardowy dach. Całość otacza zabytkowy park, w którym rośnie wiele pomni­kowych drzew. Od wielu lat dwór w Oborach pełni rolę domu pracy twórczej literatów. Powstał tu niejeden znany wiersz czy opowiadanie.

Jedź cały czas główną drogą, która łagodnie zakręci w lewo i skieruje się na wschód, w stronę koryta Wisły. Przetniesz ciemny olszowy lasek (rezerwat „Łyczyńska Olszyna”) i wyjedziesz na otwartą przestrzeń. Prosta jak strzała droga prowadzi do miejscowości Gassy.

15,5 km Gassy, Wjedź na wał wiślany i kieruj się na południe. Po mniej więcej kilometrze odbija w prawo wąska polna droga. Jadąc nią, miniesz wieś Piaski, a po chwili przetniesz staro­rzecze Wisły. Na znajdującym się zaraz za wodą rozjeździe w Cieci­szewie skręć w lewo. Znaki żółte poprowadzą Cię polnymi drogami do Dębówki.

20,5 km Dębówka, Na skrzy­żowaniu znaki żółte skręcają w lewo, w stronę Wisły. Ty jedź dalej — prosto. Asfaltowa droga prowadzi wśród sadów i plantacji do Podłęcza, a dalej wzdłuż wału, przez Wólkę Dworską. Koniecznie wyjdź na wał, który oddziela Cię od jednego z najpięk­niejszych mazowieckich widoków. Panorama piasz­czystych łach w korycie Wisły zachęca do dłuższego odpoczynku.

Z nowymi siłami jedź dalej na południe. Szosa przecina wał i prowadzi pod wiaduktem kolejowym.

29 km Góra Kalwaria, Nagrodą za męczący podjazd ul. Lipkowską jest rozległy widok na dolinę Wisły. Centrum miasta wyznaczają wysokie wieże kościelne. Dojedziesz do nich, skręcając w prawo, w ul. Szpitalną, a następnie w lewo, w ul. Pijarską.

W drugiej połowie XVII w. w niewielkiej miejscowości (na wysokim brzegu rzeki) biskup Stefan Wierz­bowski założył kalwarię mającą naśladować oryginał z Jerozolimy. Założenie, wzniesione na planie krzyża, obejmowało 6 kościołów, 35 kaplic i 5 klasztorów. Do dzisiaj zachowało się tylko kilka zabytków. W miejscu, gdzie ul. Pijarska przecina rozległy rynek, krzyżowały się ramiona kalwa­ryj­skiego krzyża. Usypano tam sztuczny wzgórek, na którym stoi barokowy kościół Podwyż­szenia Krzyża Świętego, dawna kaplica kalwa­ryjska (zwana Domem Piłata). Na wschód od kościoła wznosi się zgrabny klasy­cy­styczny ratusz z 1834 r. Przylegają do niego dawne jatki z kolum­nowymi podcieniami. Na tyłach ratusza znajduje się zrekon­struowany pałac biskupi z drugiej połowy XVIII w. Wschodni kraniec rynku wyznacza okazały kościół i klasztor pober­nar­dyński. Barokową świątynię wzniesiono w latach 1755 – 1759 według projektu Jakuba Fontany. Zachował się bogaty, późno­ba­rokowy wystrój wnętrza. W kaplicy po prawej znajduje się słynący cudami obraz Matki Boskiej z drugiej połowy XVII w.

34,5 km Czersk, Za kościołem skręć w prawo i brukowaną ul. św. Antoniego zjedź stromo w dół. Dalej czeka na Ciebie mostek na rzece Cedron i tunel pod ruchliwą szosą nr 50. Asfaltowa szosa prowadzi dalej wzdłuż wału. Tam, gdzie go przecina, jedź dalej prosto żwirówką. Kieruj się oznako­waniem zielonego szlaku. Po chwili zza otacza­jących Cię drzew owocowych dostrzeżesz wieże Czerska. Po dojechaniu do asfaltu skręć w prawo. Na stromym podjeździe trzeba wytężyć mięśnie.

Zaraz po wjechaniu na skarpę skręć w lewo. Ścieżka przez teren przyko­ścielny prowadzi do zamku. Na jego teren można wejść z rowerem.

Jedna z najstarszych miejscowości Mazowsza była w średnio­wieczu ważnym grodem handlowym i ośrodkiem władzy książęcej. Czersk leżał wówczas nad Wisłą. Kiedy w końcu XVI w. rzeka odsunęła się od miasta na ponad 2 km, gród utracił walory obronne i znaczenie gospo­darcze. Dziś maleńkie miasteczko wydaje się być oazą spokoju.

Najcen­niejszym zabytkiem Czerska są ruiny gotyckiego zamku. Budowlę wzniesiono na przełomie XIV i XV w. z rozkazu księcia Janusza I. Do zamku prowadzi XVIII-​​wieczny most arkadowy. Ze średnio­wiecznych zabudowań zachowały się, częściowo odrestau­rowane, trzy baszty i łączący je mur. Dół na środku dziedzińca wyznacza miejsce po studni. Kwadratowa wieża wjazdowa służyła wartownikom, prawdo­po­dobnie mieszkał w niej również zarządca. W najwyższej baszcie zachodniej znajdowały się magazyny, a baszta wschodnia pełniła rolę więzienia. Z wież roztacza się wspaniały widok na sady w dolinie Wisły.

Jak każdy przyzwoity zamek, ten również ma swoją białą damę. I to nie byle jaką, bo straszy tu sama królowa Bona. Już od kilkuset lat poszukuje ona rozsy­panych pereł ze swojego naszyjnika, który pękł, kiedy opuszczała Czersk, udając się do rodzinnych Włoch.

Tuż obok zamku leży senny rynek, który opuszczamy, kierując się na południowy zachód, do szosy prowa­dzącej do Tarno­brzega. Wjeżdżając na nią, skręcamy w lewo i pedałujemy ruchliwą drogą przez półtora kilometra. Za mostkiem, na rzeczce Czarnej znajduje się skrzy­żowanie. Wprawo prowadzi asfaltowa droga do Wincentowa. Wybierz szutrówkę do Pęcławia, odchodzącą na południowy zachód, po przekątne; między dwiema szosami. Po niedługim czasie na drodze pojawi się asfalt.

45,5 km Machcin, Na skrzy­żowaniu skręć w prawo, a po stu metrach w lewo, w szutrową drogę prowadzącą na południowy zachód. Kilometr dalej 1 na rozwi­dleniu — wybierz prawą odnogę. Jedziesz teraz wąską polną drogą wśród malow­niczych sadów. Znajdujesz się w wielkim owocowym zagłębiu, które rozciąga się od Góry Kalwarii po Grójec i Nowe Miasto nad Pilicą. Najpiękniej jest jechać tędy wiosną, kiedy wszystko tonie w kwiatach. Po dwóch kilometrach na drodze pojawia się żwir, a po kolejnym tysiącu metrów dojeżdżasz do asfaltu. Skręć w prawo.

Na skrzy­żowaniu skręć w lewo. Wokół sady, łąki i pola uprawne tworzą malowniczą mozaikę. Krajobraz przekształcony ręką człowieka też bywa atrakcyjny! Po 3 km wjedziesz między domy wsi Jakubowizna. Półtora kilometra dalej droga przecina tory kolejowe. Nie skręcaj jeszcze na stację –warto nadłożyć kolejne półtora kilometra i zajrzeć do Chynowa.

51,5 Kościół w Chynowie, Mały drewniany kościółek pochodzi z pierwszej połowy XVIII w. Skromny na zewnątrz, w środku zachwyca bogatym wyposa­żeniem. Późno­re­ne­sansowy ołtarz główny pochodzi z okresu budowy kościoła. Ołtarze boczne są barokowe. Obok kościoła stoi XIX-​​wieczna dzwonnica.

53 km Stacja Chynów, na dzisiaj wystarczy! Teraz rower stanie się pasażerem kolei.

Informacje praktyczne

Góra Kalwaria; restauracja Marysieńka,
ul. Domini­kańska 7, tel. (22) 727 31 28

Góra Kalwaria; Pizzeria Omega,
ul. Domini­kańska 32, tel. (22)717 85 03

Góra Kalwaria; Restauracja Złoty Róg,
ul. Wojska Polskiego 37, tel. (22) 727 41 36

Konstancin Jeziorna; hotel Alicja (z restauracją),
ul. Pocztowa 15, tel. (22) 754 34 91

Konstancin Jeziorna; hotel Konstancja (z restauracją),
ul. Źródlana 6/​8, tel. (22) 75411 55

Spalski Park Krajobrazowy nad Pilicą

3km od Spały znajduje się Bunkier w Konewce
Informacja turystyczna: tel. +48 501 430 321, info@​bunkierkonewka.​eu

Czytaj dalej