STER Spływy Kajakowe, kajaki Mazury, Pilica

Nowe Miasto nad Pilicą

Położone wśród przepięknych lasów, na wysokiej skarpie lewego brzegu Pilicy, liczące prawie 5 tysięcy mieszkańców Nowe Miasto jest wymarzonym wprost miejscem do wypoczynku. Każdy znajdzie tu bowiem coś dla siebie. Choć najstarsze ślady osadnictwa na tych terenach pochodzą sprzed wiek| tysięcy lat, to jak wynika z zachowanego do naszych czasów dokumentu Aktu Fundacyj¬nego; prawa miejskie uzyskało Nowe Miasto 27 grudnia 1400 r. Nadał mu je książę mazowiecki Ziemowit IV, wynagradzali w ten sposób zasługi cześnika rawskiego Prandoty. Z tego też okresu pochodzi herb miasta przedstawiający basztę i dwa miecze na czerwonym polu.

Wraz z aktem lokacyjnym Nowe Miasto uzyskało przywilej sprowadzani® wydobywanej w Wieliczce soli i sprzedawania Jej na terenie dawnego województwa rawskiego , W XVI wieku nastąpił szczególny rozkwit miasta, które zasłynęło dzięki licznym warsztatom tkackim, dobremu rzemiosłu, handlowi i rolnictwu.

Na coroczne jarmarki św, Marcina Ściągali kupcy z całej Polski. Dużym powodzeniem cieszyły się tez, odbywające się w każdą środę, lokalne targi, na które zjeżdżali mieszkańcy z regionu nadpilickiego. Swego rodzaju atrakcję turystyczną gminy stanowi tzw. Górka Zgody, na której, po okresie wyniszczających wojen szwedzkich i rokoszu księcia Jerzego Lubomirskiego, 31czerwca 1666 roku, doszło do podpisania ugody z królem Janem Kazimierzem.

Na szczycie wzgórza w latach dwudziestych naszego stulecia, na miejscu stojącej tu uprzednio, a zniszczonej w 1915 roku drewnianej kaplicy, wzniesiono murowany kościół pod wezwaniem, św. Rocha. Pod koniec XIX wieku Nowe Miasto stało się uznanym w kraju i Europie kurortem uzdrowiskowym, Leczyli się tu między Innymi tak wybitni Polacy, jak Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Henryk Sienkiewicz, Maria Konopnicka, Narcyza Żmichowska, Maria Rodziewiczówna, a koncertował sam Ignacy Paderewski Bogaci przemysłowcy, kupcy, literaci, nauczyciele i księża ściągali tu tłumnie nie tylko z Warszawy ale także z Petersburga, Londynu, Madrytu i Paryża, Do Nowego Miasta przywożono Ich specjalnymi karetami odjeżdżającymi ze Skierniewic, Warszawy i Opoczna. Rozrywki dostarczały koncerty muzyki poważnej, występy zespołów teatralnych, bale.

Magnesem przyciągającym tu tak znane osobistości był przede wszystkim, utworzony w 1873 roku, przez doktora Jana Bielińskiego, Zakład Przyrodoleczniczy jego usytuowaniu przesadził o nie tylko położenie miasta, ale przede wszystkim istnienie źródeł wody leczniczej.

Wśród kuracjuszy przeważali gruźlicy oraz osoby otyłe lub nerwowo chore, którym tutejsza woda niosła swego rodzaju ukojenie.

W okresie swej świetności zakład składał się z 26 budynków, nie licząc pomieszczeń zabiegowych i kwater pensjonariuszy. Nowomiejski kurort zniszczyła I wojna światowa. W czasie II wojny światowej na terenie Nowego Miasta Istniało getto w którym przetrzymywano około 2 tysięcy Żydów, Okolice były terenem działania różnych ugrupowań partyzanckich. Po wyzwoleniu miasta 1 stycznia 1945 roku następuje Jego systematyczny rozwój.

Powstanie Nowego Miasta wiąże się z masowym ruchem kupców przez wieś Pobiedno. Przed tysiącem lat w jej pobliżu bowiem krzyżowały się dwa główne szlaki handlowe: jeden biegnący z Torunia do Lwowa, drugi – wiodący od morza na południe. Kupieckie karawany chętnie przystawały na wysokim, lesistym brzegu rzeki, by przygotować się do przeprawy, a potem nabrać sił przed dalszą podróżą, naprawić wozy i uzupełnić zapasy żywności. Z czasem, widząc że w okolicy można zrobić Interes, zaczęli się osiedlać kupcy i drobni rzemieślnicy. Tak powstało Nowe Miasto.

Najstarsze ślady osadnictwa na tych terenach pochodzą sprzed wielu tysięcy lat przed naszq erą. Potwierdzeniem tego faktu są wykopaliska archeologiczne. Część eksponatów znajduje się zresztą w tutejszym Muzeum Regionalnym. Zbiory liczące około 500 eksonatów, ułożone są w pięciu działach tematycznych: archeologicznym, etnograficznym, historycznym, numizmatycznym i pamięci narodowej.

Aż do czasów powstania listopadowego Nowe Miasto było miastem prywatnym, Początkowo jego właścicielami było rodzina Nowomiejkich, później koiejno zawiadywali nim Jan Zebrzydowski, Aleksander Sapieha i jego _ zięć Franciszek Gronowski, Kazimierz Gronowski, Ignacy Świdziński i Jan Małachowski.

Uwagę podróżnych przybywających do Nowego Miasta od strony Kielc i Radomia przyciąga, wzniesiony w 1756 roku, późnobarokowy pałac wystawiony przez rodzinę Małachowskich. Spośród wspaniałych drzew, rosnących obficie na całej skarpie Pilicy, wyłania się jego mansardowy dach, czterokolumnowy portyk i balkon z klasycystyczną balustradą.

Stosunkowo czyste wody Pilicy są doskonałym kąpieliskiem i miejscem połowu ryb. Malownicze, piaszczyste wydmy dodają okolicy swoistego uroku, a pobliskie łąki i lasy oraz malownicze sady zachęcają do pieszych wycieczek za miasto.

Wraz z biegiem Pilicy ciągnie się szlak kajakowy z Tomaszowa Mazowieckiego przez Spałę, Inowłódz, Nowe Miasto, Białobrzegi i Warkę aż do Wisty, skąd trasa wiedzie już wprost do Warszawy.

Odwiedzając Nowe Miasto nie sposób też pominąć wspaniałego, barokowego klasztoru ojców kapucynów, wzniesionego w latach 1765-86 i mieszczącego się tam muzeum Błogosławionego Ojca Honorata Koźmińskiego, którego pomnik stoi na centralnym placu miasta, tuż przed klasztorem. Warte obejrzenia sq też bogate zbiory klasztornej biblioteki, spośród których na szczególną uwagę zasługują cenne obrazy, miedzioryty i starodruki z XVII i XVIII wieku. Przez Nowe Miasto prowadzi trasa dorocznej warszawskiej pielgrzymki no Josnq Górę.

Do cennych zabytków zalicza się też kościół drewniany z 1795 roku w Łęgonicach oraz tutejszy kościół parafialny, pochodzqcy z 1856 roku. We wnętrzu świqtyni znajduje się wiele wspaniałych obrazów, a także piętnastowieczna Tronowa Reta Gostomska z lipowego drewna. Tuż obok kościoła wznosi się drewniana dzwonnica konstrukcji słupowej, wzniesiona w XIX wieku.