STER Spływy Kajakowe, kajaki Mazury, Pilica

Poznajemy Mazowsze, okolice Sochaczewa

Doskonałą trasą do zaproponowania gościom, którzy przyjeżdżają odwiedzić rodzinę lub znajomych w Warszawie, mogą być okolice Sochaczewa. Czekają tu na zwiedzających sanktuaria, pałace, dwory, stare kościoły i interesujące muzea.

Z Warszawy wyruszamy trasą numer 2 na Poznań. Na samym wstępie mamy więc zapewnione mocne drogowe wrażenia, gdyż jest to droga o wyjątkowo dużym nasileniu ruchu. Pierwszy przystanek robimy w miejscowości Paprotnia. Znajduje się tu dawny zajazd z zabudowaniami i kuźnia z przełomu XIX i XX wieku. Podobno w tym zajeździe Maria Walewska przypomniała Napoleonowi jego obietnice wobec Polski. W budynku kuźni jest dziś restauracja, a w zabudowaniach motel z basenem.

Niepokalanów

Aby dotrzeć do niepokalanowskiego sanktuarium maryjnego, należy zjechać z szosy poznańskiej. Już z dala widać wieże modernistycznego kościoła z 1954 roku. Tuż obok kościoła znajduje się muzeum poświęcone św. Maksymilianowi Marii Kolbe. Łatwo do niego trafić, bo wszędzie są znaki, kierujące do odpowiednich budynków. W pawilonie muzealnym zgromadzono pamiątki poświęcone zarówno świętemu, jak i obrazujące dzieje klasztoru. W niewielkiej sali można obejrzeć pamiątki misyjne zakonników, zaś w drewnianej kaplicy skromną celę, w której żył święty. Niepokalanów jest ośrodkiem kultu, corocznie odwiedzanym przez tysiące pielgrzymów.

Szymanów

W leżącym tuż za Niepokalanowem Szymanowie, stoi piękny, neorenesansowy pałac, wybudowany w 1902 roku dla księcia Konstantego Lubomirskiego, siedziba słynnej szkoły żeńskiej z internatem, prowadzonej przez zakonnice. Pałac i park jest własnością Sióstr Niepokalanek. Współzałożycielka zakonu, Matka Marcelina Darowska, w 1996 roku została wpisana w poczet błogosławionych. Główna siedziba zakonu mieściła się niegdyś w Jazłowcu koło Buczacza, skąd siostry uciekły w 1945 roku, zabierając wtedy ze sobą figurę Najświętszej Marii Panny Jazłowieckiej, która obecnie umieszczona jest w dobudowanej do pałacu, nowoczesnej kaplicy.

Wokół zabudowań rozciąga się park i bardzo zadbany ogród, a tuż za murem, po drugiej stronie ulicy, stoi barokowy kościół parafialny z 1667 roku.

Guzów

Z Szymanowa, drogą na Bolimów, dojedziemy do drogi numer 50 w kierunku Żyrardowa. Tuż przed Żyrardowem znajduje się niewielka wieś Guzów, z okazałym pałacem w stylu francuskiego renesansu, przypominającym zamki nad Loarą. Trudno dostrzec go z drogi, gdyż schowany jest za zabudowaniami cukrowni.

Pałac w dzisiejszej formie powstał w 1895 roku. Ma jednak dłuższą historię – pierwszy dwór (drewniany) zbudowano w 1599 roku. Ponad 160 lat później urodził się w nim kompozytor Michał Ogiński (kompozytor m.in. poloneza „Pożegnanie ojczyzny”). W 1797 roku dobra nabył Feliks Łubieński, minister sprawiedliwości Księstwa Warszawskiego. W 1880 roku przebudował pałac według projektu W Hirschela. W 1894 roku założono park i wybudowano kaplicę. Dziś jedynie kaplica jest odnowiona, a pałac popada w coraz większą ruinę.

Sochaczew

Sochaczew jest jednym z najstarszych miast zachodniego Mazowsza. Powstał jako osada targowa, leżąca na przecięciu szlaków handlowych, biegnących z czterech stron świata. Gród był ważnym bastionem obronnym Mazowsza, tu m.in. w 1286 roku został odparty atak wojsk litewsko-ruskich. W 1377 roku książę Siemowit III na zamku sochaczewskim zwołał zjazd książąt – panów mazowieckich, podczas którego ustanowiono nowy zbiór praw dla Mazowsza, zwany „Statutami Mazowieckimi”, albo „Statutami Sochaczewskimi”. W 1410 roku Sochaczew oglądał wojska prowadzone przez Jagiełłę pod Grunwald. Największy rozkwit miasto przeżywało w XV i XVI wieku. W 1563 roku miało tu swoje warsztaty ponad 200 rzemieślników.

Zahamowanie rozwoju Sochaczewa nastąpiło w XVII wieku, ale całkowity jego upadek miał miejsce w czasie potopu szwedzkiego. Do czasu rozbiorów miasto było już tylko ośrodkiem drobnego handlu i miejscem, w którym odbywały się sejmiki szlacheckie. Wtedy też masowo zaczęła napływać do miasta ludność żydowska. Miasto i zamek zostały powtórnie zniszczone w czasie powstania kościuszkowskiego. Podczas I wojny światowej, od grudnia 1914 do lipca 1915, Sochaczew był terenem zaciekłych walk, linia frontu rosyjsko-niemieckiego przechodziła wzdłuż rzek: Bzury i Rawki. We wrześniu 1939 roku stał się obiektem bombardowań, miejscem zaciekłych walk o miasto, będące fragmentem bitwy nad Bzurą. Niemcy po zajęciu miasta wymordowali całą ludność żydowską, czyli jedną czwartą mieszkańców.

Miasto ma piękną kartę walk o Polskę. To w Sochaczewie znajdowała się komenda AK obwodu „Skowronek”, którego żołnierze walczyli w Puszczy Kampinoskiej oraz w Powstaniu Warszawskim.

W dawnym ratuszu ma siedzibę Muzeum Ziemi Sochaczewskiej i Bitwy nad Bzurą. Zobaczyć w nim można eksponaty związane z II wojną światową, prezentowane na stałej wystawie „Pole bitwy 1939-45″. Poza bronią i sprzętem znajduje się tu wiele dokumentów i fotografii, opisujących dzieje Sochaczewa i okolic podczas okupacji hitlerowskiej. Na dziedzińcu znajduje się skansen militariów i sprzętu bojowego WP.

Z zamku sochaczewskiego pozostały jedynie ruiny. Wzniesiony w XIV wieku, za czasów księcia Siemowita III, na miejscu dawnego drewnianego grodu, zniszczony podczas najazdu wojsk litewsko-ruskich, od 1476 roku był siedzibą starostów sochaczewskich. Został odbudowany gruntownie przed 1630 rokiem. Niedługo po tym zniszczyli go Szwedzi. Odrestaurowany w 1790 roku, podczas powstania kościuszkowskiego, po raz kolejny zniszczony przez Prusaków. Od tego momentu nieodwracalnie niszczeje. Zachowały się tylko mury elewacji zachodniej z otworami okiennymi, fragmenty elewacji południowej i wschodniej oraz resztki ścian działowych.

Wielbiciele kolejek wąskotorowych na pewno wiele czasu spędzą w Muzeum Kolei Wąskotorowej. Zgromadzono tu największy zbiór pojazdów wąskotorowych w Polsce, liczący ponad sto parowozów, lokomotyw, drezyn i wagonów. Do najciekawszych należą: tzw. bryka Piłsudskiego, wagon kolei konnej, drezyna .Warszawa”, platformy do przewozu amunicji, salonka wojskowa oraz najstarsze w Polsce parowozy wąskotorowe z lat 1882-83. W każdą sobotę, od 7 czerwca do 27 września bez względu na pogodę i frekwencję kursuje pociąg „Puszcza”.

Impreza zaczyna się o godzinie dziewiątej zwiedzaniem muzeum, o 9:40 następuje odjazd pociągu do Wilcz Tułowieckich, do których pociąg przybywa o godzinie 10:55. Turyści mają czas na spacer ścieżkami Puszczy Kampinoskiej do godziny 12:00. Potem następuje odjazd pociągu do Tułowic, po dziewięciu minutach jesteśmy na miejscu. Do 13:30 trwa ognisko. Odjazd pociągu z Tułowic do Sochaczewa następuje o godzinie 13:34. W Sochaczewie jesteśmy o 14:40. Istnieje też możliwość uruchomienia pociągu na zamówienie.

Żelazowa Wola

Jest niemal zrośnięta z Sochaczewem. To urokliwe miejsce, położone wśród pól przeciętych drogami, wzdłuż których rosną prawdziwe mazowieckie wierzby, warte jest odwiedzenia. Obowiązkiem każdego Polaka powinno być zwiedzenie dworku, miejsca urodzin Fryderyka Chopina i parku, w którym przez cały sezon letnio-jesienny odbywają się ogólnodostępne koncerty na świeżym powietrzu.

Giżyce

Do Giżyc dojedziemy drogą numer 577 z Sochaczewa w kierunku Łącka. Warto tu obejrzeć ładnie odnowiony, gotycki kościółek z 1440 roku oraz pałac z drugiej polowy XIX wieku. W pałacu mieści się obecnie Dom Dziecka.

Brochów

W drodze powrotnej do Warszawy odwiedźmy gminę Brochów, leżącą na skraju Puszczy Kampinoskiej. W Brochowie warto zobaczyć kościół obronny. Świątynia zawdzięcza swój obecny wygląd przebudowie dokonanej wiatach 1551 – 1561 przez Jana Baptystę z Wenecji. Dzięki trzem wieżom obronnym ze strzelnicami, kościół przypomina średniowieczny zamek obronny. Wrażenie to potęgują mury z XVII wieku, jak również pozostałości fosy. Wewnątrz można zobaczyć m.in. kominki do gotowania pożywienia dla obrońców świątyni. Niewiele jest takich obiektów na świecie, które łączyłyby jednocześnie funkcje sakralne i obronne. Wielokrotnie niszczony, m.in. podczas potopu szwedzkiego, I i II wojny światowej, za każdym razem jednak był odnawiany. Dziś w jego murach odbywają się koncerty „Mazowsze w koronie”, organizowane przez Samorząd Województwa Mazowieckiego.

Tułowice

W Tułowicach stoi prześliczny, klasycystyczny, typowy polski dwrór z 1800 roku, wzniesiony dla rodziny Lasockich. Budynek zdobią pilastry toskańskie, zwieńczone trójkątnym szczytem. Wokół dworu znajdują się budynki gospodarcze, m.in. powozownia, w której zgromadzono kolekcję powozów używanych przez polskie ziemiaństwo w XIX wieku. Niestety, zwiedzanie jest możliwe tylko po wcześniejszym uzgodnieniu terminu (tel/fax (22) 725-71-17).

Śladów

Zatrzymajmy się tu na chwilę – na wale przeciwpowodziowym nad Wisłą stoi pamiątkowy obelisk, upamiętniający dramatyczne wydarzenia z września 1939 roku. Hitlerowcy atakując broniące się tutaj oddziały polskich żołnierzy, użyli miejscowej ludności, jako żywej zasłony. Chcąc oszczędzić niewinnych ludzi walczące polskie oddziały poddały się. Żołnierze razem z cywilami zostali zamordowani.

Opracowała Elżbieta Tomaszewska