STER Spływy Kajakowe, kajaki Mazury, Pilica

Śladami Książąt Mazowieckich

Historyczne Mazowsze to kraina, która już za panowania Mieszka I została włączona do rodzącego się państwa pierw szych Piastów. Swym zasięgiem obejmowała obszar pomiędzy Wisłą. Skrwą, południową krawędzią Pojezierza Mazurskiego. Orzycem i Narwią, a na południu sięgając po Pilicę. Książę Władysław Herman uczynił na krótko z najstarszej stolicy Mazowsza – Płocka, stolicę Polski. Jego syn Bolesław Krzywousty, który zmarł w Sochaczewie został pochowany w katedrze płockiej. W wyniku podziału na dzielnice już na początku XIII w. Mazowsze usamodzielniło się, a książę Konrad, jako pierwszy zasłużył na miano samodzielnego księcia mazowieckiego. Jego potomkowie aż do początku XVI w. utrzymali niezależność Mazowsza.

To oni nadawali prawa miejskie, budowali zamki, wspierali budowę murów miejskich, fundowali kościoły i klasztory’. Wokół ich dworów kwitła kultura rycerska. a mecenat książęcy wspierał artystów7. Niektórzy z nich jak np.: Konrad, Siemowit IV byli okrutnikami, inni jak np.: Stanisław i Janusz III byli zwykłymi opojami, ale byli też wśród nich tacy wielcy mężowie stanu jak książęta Siemowit III – rywal Władysława Jagiełły do tronu krakowskiego, Janusz I Starszy budowniczy zamków i założyciel wielu miast. A jednak tak mało o tym okresie dziejów Mazowsza wiemy. Wyruszmy zatem po śladach przeszłości i spotkajmy się na Szlaku Książąt Mazowieckich.

1. Warszawa – miasto książąt mazowieckich

Gdy w XVII w. król Zygmunt III Waza przeniósł tu stolicę kraju z Krakowa, Warszawa od przeszło czterech wieków była stolicą Mazowsza. Zawdzięczała swe powstanie i dynamiczny rozwój swoim rodzimym książętom mazowieckim z dynastii Piastów. Niektórzy badacze przypuszczają, że Warszawa otrzymała prawa miejskie jeszcze w XIII w. W 1406 r. książę Janusz I Starszy przeniósł tu swą siedzibę z Czerska. Dziś przemierzając ulice miasta wciąż napotykamy zabytki i miejsca związane z tradycją Piastów mazowieckich. A oto tylko niektóre z nich:

Zamek Królewski (pl. Zamkowy 1) wzniesiony przez księcia Janusza I Starszego. Z tego okresu pochodzi m.in. fragment dawnego Domu Wielkiego (Curia Maior), którego gotycką elewację widać od strony dziedzińca zamkowego.

Bazylika archikatedralna Św. Jana Chrzciciela (ul. Świętojańska – początkowo kaplica grodowa i kościół parafialny, a od 1406 r. kolegiata. Miejsce spoczynku ostatnich książąt mazowieckich.

Kościół św. Anny (ul. Krakowskie Przedmieście 68) – ufundowany przez księżną mazowiecką Annę Holszańską w poł. XV w.

Fortyfikacje staromiejskie (wzdłuż ul. Podwale) – ich budowę rozpoczęto przed 1339 r. dzięki przywilejom i wsparciu finansowemu książąt mazowieckich.

Zamek Ujazdowski (przy Trakcie Królewskim) – w jego pobliżu istniał gród, w którym w 1262 r. zginął zabity przez Litwinów książę Siemowit I.

Kościół św. Katarzyny (ul. Fosa 17) – współczesna świątynia powstała na miejscu jednej z najstarszych parafii w Warszawie, ufundowanej przez Konrada Mazowieckiego.

Pałac Kazimierzowski (ul. Krakowskie Przedmieście 26/28) – pierwotnie dworek myśliwski i zwierzyniec książąt mazowieckich dziś siedziba rektorów Uniwersytetu Warszawskiego.

Kościół św. Jakuba na Tarchominie (ul. Mehoffera 4) z początku XVI – to najlepiej zachowana gotycka świątynia w obrębie Warszawy.

Cmentarz Kamionkowski – miejsce pochówku mieszkańców Warszawy już od XIII w.

Kościół Nawiedzenia NMP w Warszawie (ul. Grochowska) -fundacji księcia Janusza i jego małżonki księżnej Anny w 1409 r. Jedna z najstarszych świątyń w Warszawie.