STER Spływy Kajakowe, kajaki Mazury, Pilica

Parafia Świętego Mikołaja w Warce

Z prawdziwą radością oddajemy w Wasze ręce pierwszy numer Informatora Parafialnego w Warce, a zarazem pierwszy w Archidiecezji Warszawskiej. Informator niniejszy powstał dzięki inicjatywie firmy AZUR, której wydawnictwami mogą się już cieszyć mieszkańcy innych parafii.

Wydawnictwa te mają na celu przede wszystkim informować parafian o aktualnych wydarzeniach, bieżących sprawach z życia ich parafii, ale też przypominać o przeszłości wszak tak stary kościół jak nasz może poszczycić się pewnymi tradycjami.

O tym właśnie zamierzamy pisać, bowiem w planach są kolejne informatory, a już za tym numerze znajdziecie na zastępie notatkę o naszym świętym patronie Mikołaju, biskupie Miry oraz o kilka słów o historii i wystroju kościoła, a także o tym, co się ostatnio ze naszej parafii działo.

Mamy nadzieję, że Informator odegra rolę integrująca nasze środowisko i spotka się z sympatycznym odbiorem z Waszej strony. Bardzo nam zależało na tym, aby wydanie pierwszego numeru zbiegło się ze świętem naszego patrona, przypadającym w dniu 6 grudnia i wielkim zaszczytem, jakim są odwiedziny Księdza Biskupa Mariana Dusia.

Na koniec składamy podziękowanie wszystkim firmom, które zamieściły w Informatorze swoją reklamę, w efekcie czego może on być rozprowadzany całkiem gratisowo.

jeszcze raz serdeczne Bóg zapłać! Proboszcz

Słowo o świętym patronie.

Święty Mikołaj z Miry od wieków otaczany szczególną czcią, czego wyrazem i dowodem jest m. in. to jak wiele kościołów w całej Europie obrało go za swego patrona. W samym tylko Rzymie możemy ich znaleźć aż kilkanaście, a i w Polsce posiadamy ich nie mało, wymieniając chociażby te najokazalsze w Gdańsku i Elblągu, sanktuaria na Śląsku i Pomorzu, nie zapominajmy, iż w kościołach pod innym wezwaniem znajduje się w sumie ponad tysiąc ołtarzy i wizerunków tego świętego. Jednak najstarsze ślady kultu św. Mikołaja związane są z Konstantynopolem, gdzie cesarz Justynian w VI wieku wystawił wspaniałą bazylikę, zaś w VII wieku inny władca — Bazyli Macedończyk w samym pałacu królewskim kazał wybudować kaplicę ku czci świętego. W tych czasach już udawały się liczne pielgrzymki do Miry miasta, w którym sprawował on zaszczytny urząd biskupa.

Mikołaj urodził się w mieście Patara w ok. 270 roku jako jedyne dziecko swoich rodziców, upragnione i gorąco przez nich wymodlone. Pochodził z zamożnej rodziny, ale od wczesnej młodości wyróżniał się hojnością, chętnie wspomagał ubogich i nigdy nie pozostawiał bez wsparcia bliźniego będącego w potrzebie. Na szczególne podkreślenie zasługuje tutaj fakt, że zawsze działał on skrycie, unikając rozgłosu. Jego skromności i pokorze towarzyszyła już od młodzieńczych lat wyjątkowa pobożność. Odkąd został biskupem miasta Miry (obecnie Demre) nie tylko nie zmienił swych godnych naśladowania obyczajów, lecz jeszcze gorliwiej sprawował swe obowiązki duszpasterskie. Biografowie tak czcigodni jak św. Grzegorz I Wielki opisują chwalebne czyny Mikołaja oraz cuda, których dokonywał. Było to m. in. osobiste wyproszenie łaski u srogiego cesarza Konstantyna dla niesprawiedliwie skazanych na śmierć młodzieńców z Miry; uratowanie modlitwą rybaków przebywających na morzu podczas straszliwej nawałnicy, dzięki czemu pozostaje on również patronem marynarzy i rybaków. Innym znów razem z wielkim poświęceniem ratował ludzkie życie i niósł pomoc dotkniętym zarazą. Posiadał podobno nawet moc wskrzeszania zmarłych, o czym opowiada jedna z legend. Pomimo powszechnego szacunku jakim się cieszył i jego dosięgnęły prześladowania za czasów cesarzy Dioklecjana i Maksymiliana, do tego stopnia, że znalazł się w więzieniu, gdzie przebywał do roku 313. Uwolniony dopiero na mocy edyktu mediolańskiego, oddany całą duszą Bogu i ludziom powierzonym jego opiece, dalej wypełniał wzorowo obowiązki biskupa Miry, aż do momentu, gdy Pan powołał go na wieczną służbę do Siebie w dniu 6 grudnia roku 345 (lub 352). Mikołaja pochowano w mieście, któremu poświęcił tyle pracy i miłości. Doczesne szczątki Świętego pozostawały tam do 1087 roku, kiedy sprowadzono je uroczyście do włoskiego miasta Bari i złożono w specjalnie przeznaczonym grobowcu w bazylice wzniesionej ku czci Mikołaja.

Bari, dumne ze swego świętego dwukrotnie w ciągu roku urządza uroczystości związane z kultem św. Mikołaja mianowicie: 6 grudnia w rocznicę śmierci oraz 9 maja — w dniu upamiętniającym sprowadzenie relikwii. Ceremonia majowa odtwarza wydarzenia sprzed wieków. Do przystrojonego przepięknie miasta wpływa statek z dwumetrową figurą świętego, którą następnie obwozi się po mieście specjalnym powozem, czemu towarzyszą procesje i korowody. Wszystko wprost tonie w kwiatach, a atmosferę przenika powszechna radość. Zupełnie tak jak wtedy, gdy święty Mikołaj przynosi prezenty, bo przecież z tym nam się on głównie kojarzy, z radością oczekiwania adwentowego i czarem Świąt Bożego Narodzenia.

W Polsce św. Mikołaj zawsze cieszył się wielkim poważaniem i to nie tylko z powodu podarków. W dawnych czasach oprócz wspomnianych już rybaków i marynarzy także pasterze obrali go za swego opiekuna i wierzyli, że pomaga im chronić trzody. Wielu słynnych Polaków nosiło jego imię np. Rej czy Kopernik.

Wśród 16 świętych i 6 błogosławionych Mikołajów, to właśnie nasz święty Mikołaj z Miry cieszy się największą sławą i otoczony został ponad wszelką wątpliwość zasłużoną czcią i chwałą.

Bądźmy dumni z naszego Patrona, rozważajmy w cichej modlitwie jego dzieła i niepospolitą skromność, i podążajmy drogą, którą nam wskazał.

Marzena Ziemska

Historia parafii świętego Mikołaja w Warce.

Pierwsze wzmianki o naszej miejscowości pochodzą z XI wieku, na ten okres niektórzy historycy przenoszą datę erygowania pierwszej parafii w Warce, jako że powszechnie przyjętym zwyczajem w średniowiecznej Polsce było zaznaczać swoją przynależność do świata chrześcijańskiego, wybudowaniem choćby najskromniejszego kościółka. Nie mogło być inaczej i tutaj — w Warce, dawnym grodzie i zarazem ośrodku powiatu.

Fundacja naszego kościoła powstała w XIII wieku, co prawdopodobnie wiązało się ze sprowadzeniem przez księcia Ziemowita I dominikanów, zaś sam przywilej nadania wystawił jego syn Bolesław, dzięki czemu zostali oni uposażeni w klasztor i kościół. Pod koniec XIV wieku wzniesiono kościoły Matki Bożej, św. Katarzyny oraz św. Mikołaja drewniany, konsekrowany w roku 1501 lub 1502. Budowę kościoła murowanego rozpoczętą w 1603 przerwał pożar w 1616, ale pomimo tych trudności kontynuowano na przestrzeni lat 1623-1635. Ponowne zniszczenie nastąpiło w 1656 roku i zapewne wiąże się z dramatycznym wydarzeniem historycznym jakim był potop szwedzki. Przetaczając się przez nasz kraj pozostawił za sobą tylko zgliszcza, a został powstrzymany w cudowny sposób za sprawą Jasnogórskiej Pani, której pierwszym rycerzem wówczas został ksiądz Kordecki.

Planowana budowa trójnawowego kościoła ostatecznie nie doszła do skutku, zrealizowano ją tylko częściowo, wznosząc nawę północną (lewą). Ponownej konsekracji w 1661 roku dokonał biskup poznański W. Tolibowski.

W drugiej połowie XIX wieku podjęto gruntowne prace nad remontem i przekształcaniem wyglądu świątyni, dodano m. in. niektóre ozdoby we wnętrzu, odnowiono bądź przemalowano obrazy zgodnie z ówczesnymi wymogami estetycznymi. W reszcie w roku 1899 kościół otoczono neogotyckim murem, w skład którego wchodziły kapliczki i dzwonnica.

Druga wojna światowa nie oszczędziła polskich miast ani kościołów. Warka szczególnie ucierpiała w 1944 roku z powodu zaciekłych walk o znajdujący się tu w bezpośrednim sąsiedztwie słynny przyczółek zwany warecko-magnuszewskim. Odbudowę znacznie uszkodzonego działaniami wojennymi kościoła zakończono w 1948 roku.

Przez wiele lat kościół św. Mikołaja był otwarty dla wiernych jedynie w niedziele i święta; decyzją Księdza Prymasa Kardynała Józefa Glempa dnia 15.06.1993r. erygowano nową parafię pod wezwaniem Matki Bożej Szkaplerznej w kościele pofranciszkańskim, tak więc odtąd w Warce istnieją dwie parafie.

W ciągu ostatnich pięciu lat dokonano we wnętrzu kościoła i najbliższym otoczeniu wielu widocznych zmian, żywimy nadzieję, iż wszyscy przyznają — zmian na lepsze, dowodzących odnowy życia religijnego i wspólnotowego. Do znaczących naszych osiągnięć należy remont generalny prezbiterium, którego uwieńczeniem była konsekracja przez Księdza Prymasa nowego ołtarza w dniu 6 grudnia 1997 roku; remont zewnętrznej elewacji, a wreszcie ostatnia z inwestycji, zrealizowana w bieżącym roku wyłożenie terenu wokół kościoła nową kostką brukową.

Zycie każdego chrześcijanina rozpoczyna się z udzieleniem pierwszego sakramentu czyli chrztu w świątyni, a kończy pożegnanie pogrzebem i złożeniem doczesnych szczątków w poświęconej ziemi, a zatem nie można nie wspomnieć również o otrzymaniu nowego cmentarza grzebalnego, sąsiadującego z cmentarzem komunalnym. Poświęcenie cmentarza odbyło się 2 listopada 1997 roku podczas uroczystej Mszy, odprawionej przez Księdza Biskupa Mariana Dusia.

Marzena Ziemska

Wystrój Kościoła świętego Mikołaja

Kościół nasz jest pięknie usytuowany na wzniesieniu, co w dawnych czasach miało nie tyle znaczenie estetyczne, co w pewnej mierze — strategiczne, dokąd bowiem jeśli nie do świątyni podążali wierni uchodząc przed najazdami wrogów, klęską żywiołową lub nawałnicą. Roztacza się stąd przepiękny widok na bliższe i dalsze okolice, których mieszkańcy wiedli niegdyś pobożny żywot zgodny z biciem dzwonu — serca parafii np. na Anioł Pański. Według niego mierzyli pory dnia, pracy i odpoczynku, znoju i wesela.

Dzisiaj również dla każdego chrześcijanina pozostaje on jakby drogowskazem w codziennym pośpiechu i zapędzeniu ku dalekim upragnionym celom. Tu możesz zwolnić tempa, przysiąść na chwilę, odetchnąć nieco od całego zgiełku świata, pogrążywszy się w modlitwie, a może i zadumie. A gdy już odmówisz i „Zdrowaś Mario…” , i „Ojcze nasz…” , spójrz dookoła. Jaki jest ten nasz kościół? Niczym blizny, nosi na sobie ślady wszystkich nieszczęść: wojen, najazdów, pożarów, tak starannie zamaskowane kolejnymi remontami, przebudowami itd.

W kruchcie zachodniej przywitają nas dwa barokowe krucyfiksy. We wnętrzu najpierw przyciąga oczy główny ołtarz, późnorenesansowy, z obrazem przedstawiającym Matkę Boską z Dzieciątkiem, z okalającymi go figurami świętych Jana Chrzciciela i Mikołaja Biskupa; nad nimi wznosi się również XVII -wieczna chusta św. Weroniki z wizerunkiem twarzy Pana, świadectwem jego cierpienia tuż przed ukrzyżowaniem. W niszach po bokach ołtarze św. Barbary (uprzednio pod wezwaniem Bożego Ciała) i św. Katarzyny. Św. Barbarze towarzyszą w dodanej tercji św. Andrzej i św. Jan Ewangelista, a ze zwieńczenia spogląda na nich Matka Boska Bolesna przyodziana w srebrną koszulkę; całość oddzielona od nawy głównej wysoką półkolistą arkadą. Z tej samej prawej strony, inaczej niż zazwyczaj w kościołach, ambona, po której krętych schodkach od dawna nikt nie wstępuje, aby wygłosić kazanie, w dobie głośników i wzmacniaczy. Może trochę żal.

Po przeciwnej północnej stronie, jako zakończenie jedynej bocznej nawy, zupełnie inna w nastroju kaplica pod wezwaniem św. Krzyża, dawniej zwana Literacką, z przepiękną dekoracją rzeźbiarską ołtarza, którego centrum stanowi krzyż z Panem Jezusem. Niskie, przy-ciężkie sklepienie kolebkowo-krzyżowe zdaje się przytłaczać i nas, i ten krucyfiks jakby dźwigało na sobie bezmiar grzechów całego świata. Niewiele światła przedostaje się przez koliste okienko osadzone w rozglifionej wnęce, co potęguje uczucie powagi wobec mrocznego misterium męki pańskiej, zmusza nas wręcz, aby uklęknąć i zatopić się w rozważaniach, a oto objawi nam się zaraz i ta myśl podniosła: po Golgocie nastąpi wszakże Zmartwychwstanie. Wielki jest urok tego niezwykłego miejsca!

Przenosząc to radośniejsze wrażenie, przejdźmy z powrotem do środka głównej nawy i wznieśmy wzrok ku górze, gdzie Matka Boża z Dzieciątkiem w otoczeniu Aniołów, grających i śpiewających na Jej cześć, króluje w niebie-siech. Wokół symbole Jej cnót źródło krystalicznie czystej wody, śnieżnobiałe lilie, łagodne gołębice. Oprócz tego przedstawienia mamy też XVII-wieczną kopię malowidła Matki Boskiej Częstochowskiej, i namalowany również w XVII wieku na blasze miedzianej wizerunek św. Jacka Odrowąża z Matką Bożą z Dzieciątkiem.

Większość obrazów przemalowano w XIX wieku. Może wydawały się zbyt staroświeckie, barwy straciły wyrazistość okopcone dymem świec płonących codziennie przez dziesiątki lat. Nie znano zresztą współczesnych metod odnawiania i konserwacji dzieł sztuki, ale zrobiono to, co w odczuciu tamtych ludzi zdawało się najlepsze i nie dowiemy się prawdopodobnie nigdy jak owe malowidła wyglądały; pozostaną tylko domysły, otoczone mgiełką tajemnicy. Każda epoka dodaje coś od siebie. I my staramy się pozostawić po sobie — coś równie trwałego i pięknego: czy to marmurową posadzkę w prezbiterium, czy kostkę na dziedzińcu lub nową plebanię. Uszanujmy i miejmy zawsze na względzie wszystko, co zostało odziedziczone po ojcach, dziadach i pradziadach. Wielu jest przecież mieszkańców parafii św. Mikołaja od pokoleń związanych z Warką. Uczyńmy zatem co w naszej mocy, abyśmy mogli być dumni z naszej parafii, a dobry Bóg nam pobłogosławi i nie opuści w potrzebie!

Marzena Ziemska