Spała — Informacje ogólne
Spała
3km od Spały znajduje się Bunkier w Konewce
Informacja turystyczna: tel. +48 501 430 321, info@bunkierkonewka.eu
W pobliżu znajduje się również wart odwiedzenia: Bunkier w Konewce, Kościół św. Idziego w Inowłodzu.
Spała to znana miejscowość wypoczynkowa nad rzeką Pilicą w obrębie Spalskiego Parku Krajobrazowego (czytaj str. 32). Nazwa Spała pochodzi od nazwiska rodziny Spałów — właścicieli istniejącego nad strumieniem Gać młyna, którego istnienie odnotowano już w 1511 roku. Ze względu na walory przyrodnicze lasów Spalskich odbywały się tu liczne polowania władców Polski i Rosji. Magnetyzmowi Spały nie oparł się car Aleksander III. W miejscu, gdzie upolował on pierwszego jelenia ułożono z kamieni szaniec Św. Huberta.
Również car Mikołaj II brał udział w licznych, urządzanych z wielką pompą łowach. W 1884 roku wybudowano tu letnią rezydencję Cara Aleksandra III. Tuż po I wojnie światowej tutejszą rezydencję przeznaczono do celów reprezentacyjnych Rzeczypospolitej. Kilkakrotnie odwiedzał Spałę Józef Piłsudski, a wiatach 1923 — 1926 często bywał tu Stanisław Wojciechowski — ówczesny prezydent RP. Pamiątką z tych czasów jest modrzewiowy kościółek wybudowany w stylu podhalańskim. We wnętrzu znajduje się ołtarz przedstawiający scenę objawienia św. Huberta a ponad nią ukoronowanie Matki Bożej na Królową Polski. Uwagę zwracają piękne witraże.
Stałym bywalcem w Spale był prezydent Ignacy Mościcki, dla którego Spała stała się „drugim Belwederem”. To za jego sprawą sprowadzono tu w 1929 roku symbol Spały — naturalnej wielkości żeliwnego żubra. Mościcki również zainaugurował w Spale doroczne obchody ku czci patrona myśliwych św. Huberta. Współczesne Hubertusy organizowane są od 2000 roku. Według władz Polskiego Związku Łowieckiego drugiego takiego Hubertusa w Polsce nie ma.
Będąc w Spale można odwiedzić Dom Pamięci Walki i Męczeństwa Leśników i Drzewiarzy Polskich im. Adama Loreta który jest hołdem oddanym leśnikom i drzewiarzom, którzy polegli z bronią w ręku w czasie II wojny światowej. Przy niej stoi odsłonięty w 1982 r. obelisk dłuta łódzkiego rzeźbiarza — Zbigniewa Władyki, przedstawiający postać leśnika. Dom Pamięci składa się z kilku izb w całości udostępnianych zwiedzającym. Czynny jest w czwartki i niedziele w godz. 10.00−13.00, 14.00−16.00. Istnieje możliwość zwiedzania również w inne dni tygodnia po wcześniejszym uzgodnieniu (0−602−470−549 — p. Stanisław Pawłowski, kustosz). Dom Pamięci znajduje się przy ul. Mościckiego 21, tel. (044) 725−70−57
Z historią Spały wiążą się również organizowane tu przed wojną dożynki prezydenckie, których tradycja przywracana jest od kilku lat.
Dość nową atrakcją Spały jest urządzany w okresie letnim, raz w miesiącu, Spalski Jarmark Antyków i Rękodzieła, na który zjeżdżają kolekcjonerzy i artyści z całej Polski.
Ponadto Spała znana jest przede wszystkim jako ośrodek sportu. Znajduje się tu Centralny Ośrodek Sportu, w którym do zawodów przygotowują się najwyższej rangi sportowcy polskiej lekkoatletyki. Obiekt w większości dostępny jest dla turystów. Można skorzystać tu z basenu, kortów tenisowych, SPA, odnowy biologicznej, rehabilitacji, krio-terapii, jaskini solnej i fachowej wiedzy zatrudnionych specjalistów.
Rozległe okoliczne lasy tworzą mikroklimat stanowiący wymarzone miejsce do spacerów i wycieczek rowerowych, a dla grzybiarzy to wymarzone miejsce na „wyprawę po zdobycz”. Przez Spałę przepływa rzeka Pilica, która daje nam możliwość kąpieli, jak i organizacji spływów kajakowych, a także staje się ciekawym miejscem dla wędkarzy.
Będąc w Spale można skorzystać z szeroko rozwiniętej oferty gastronomicznej i hotelowej.
Gmina Jedlińsk (o miejscowościach w gminie)
Gmina Jedlińsk położona jest w sąsiedztwie Radomia w południowej części województwa mazowieckiego. Przez jej teren przebiega międzynarodowa trasa komunikacyjna północ-południe (E7). Powierzchnia gminy wynosi 13 872 ha, zamieszkuje ją 13,5 tys. mieszkańców.
Na terenie gminy powstaje Muzeum Witolda Gombrowicza. Witold Marian Gombrowicz (1904−1969), jeden z najbardziej znanych za granicą polskich pisarzy współczesnych, w Polsce twórca budzący wciąż żywe emocje, autor dzieł: Ferdydurke, Trans-Atlantyk, Slub na stałe wpisał się już w historię i tradycję tego regionu. W niniejszym folderze przedstawiono krótkie opisy wybranych miejscowości gminy. Niektóre z nich w sposób pośredni lub bezpośredni wiążą się z biografią Wielkiego Prześmiewcy.
BIERWCE — Początki tej miejscowości sięgają XV wieku. O Byrwczach pisze już Jan Długosz w Liber Beneficiorum. Bierwce zapisywano też jako Byerzwcze, Byerwscze, Brrwce, Bierzwce. Franciszek Siarczyński w Opisie powiatu radomskiego (wyd. 1847 r.) nazywa Bierzwce „gniazdem domu Bierzwieckich”. W XIX w. istniały trzy osady z Bierwcami w nazwie: Bierwce Księże (potem Poduchowne), Bierwce Szlacheckie i Bierwiecka Wola. Z tego też czasu pochodzą opisy ks. Jana Wiśniewskiego świadczące o tym, jakoby Bierwce były własnością rodową niejakich Mikołaja i Stanisława Zbłąskich herbu Nałęcz. Nazwa wsi ma charakter toponimiczny i wiąże się ze staropolskimi słowami: biermo, barwno, birzmo, birzmno oznaczającymi „belkę, drewno, kładkę”. Ponieważ wieś usytuowana była na terenie podmokłym, skąd początek brało szereg drobnych rzeczek i strumyków wpadających do dopływów zasilających Radomkę i Pilicę, użycie odpowiednich kładek, belek przez jej mieszkańców można uznać za w pełni zasadne. Po upadku powstania styczniowego Bierwce przeszły w posiadanie Przyłęckich herbu Szreniawa, którzy musieli opuścić Włoszczowskie. Po śmierci ojca Sabina (1904 r.) Bolesław Przyłecki objął bierwiecki majątek liczący wówczas 391 ha. Bolesław, prowadzący jednocześnie kancelarię adwokacką w Radomiu, zintensyfikował gospodarkę, zalesił nieużytki i słabe grunty oraz rozbudował budynki folwarczne. Wokół dworu założył piękny park. Po jego śmierci majątek odziedziczył syn, Tadeusz, również radomski adwokat Większą część roku Przyłeccy mieszkali w Radomiu, do Bierwiec jeździli głównie latem. Jedna z córek Tadeusza, Wanda, późniejsza pianistka, profesor Wyższej Szkoły Muzycznej w Radomiu, była rówieśnicą Witolda Gombrowicza i jego dobrą znajomą z czasów, kiedy przyjeżdżał on do Wsoli na wakacje. Młody Gombrowicz nazywał Wandę Przyjazną lub Przyjaźnią. Widywali się na różnego rodzaju towarzyskich spotkaniach, bywali też w Zakopanem. Być może młody Witold odwiedzał Wandę w jej rodzinnym domu. Z tamtych czasów zachowało się wiele anegdot z udziałem obojga. Opisuje je Joanna Siedlecka w biograficznej książce Jaśnie panicz. W sierpniu 1940 roku władze niemieckie objęły wieś własnym zarządem, pozwoliły jednak rodzinie właścicieli mieszkać we dworze. Na terenie majątku powstały obozy wojskowe, m.in. obóz dla jeńców radzieckich i poligon. Po wojnie Bierwce zostały odebrane rodzinie Przyłęckich i rozparcelowane. We dworze początkowo urządzono kaplicę nowej parafii, a potem, po przebudowie, szkołę podstawową, która mieści się tam do dziś. Budynki gospodarcze i park uległy dewastacji. Wkrótce dwór przestanie istnieć. Na jego miejscu powstanie zapewne nowa szkoła. To ostatni moment na zwiedzenie dziedzictwa Przyłęckich.
JANKOWICE wieś położona malowniczo nad rzeką Radomką (dawniej Radomierzą) pomiędzy Jedlińskiem a Przytykiem, na ziemi, która w czasach średniowiecza zwana była Zapilczem. Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1191 roku, Jankowice wymieniane sąj ako uposażenie kustosza kolegiaty sandomierskiej. W przeszłości tereny te pokryte były lasami iglastymi, a osadnictwo rozwijało się wzdłuż rzek. Ludność zajmowała się zbieractwem, bartnictwem i rolnictwem. Jak większość osad w tym czasie, Jankowice powstały zapewne na skutek nadania królewskiego. Wieś była siedzibą rodu Jankowickich i stąd wzięła swą nazwę. Najwięcej materialnych śladów długoletniej działalności we wsi zostawili członkowie rodu Sarjusz — Skórkowscy herbu Jelita. Pierwszy drewniany kościół pw. Św. Mikołaja istniał już w początkach XVI w. Do znanych postaci mieszkających niegdyś w parafii Jankowice należy Dionizy Czachowski (1810−1963), dowódca oddziału powstania styczniowego, mieszkający przez jakiś czas w Gutowie. Dziś Jankowice to bardzo urozmaicona krajobrazowo miejscowość, z malowniczą panoramą o każdej porze roku.
JEDLANKA — pierwotnie wieś ta nosiła nazwę Jedlonka, w szesnastowiecznych dokumentach zapisano ją także — Iedlanka. Jej nazwa pochodzi od przymiotnika jedlany (las, zagajnik), a ten z kolei od staropolskiego jedla (jodła). Na gruntach wsi Jedlonka w 1530 roku Mikołaj Jedliński założył miasto Jedlińsk. Osada wielokrotnie zmieniała właścicieli. Ponieważ należała do tzw. klucza jedlińskiego, najczęściej była w posiadaniu dziedziców Jedlińska. Najbardziej znanymi postaciami urodzonymi w Jedlance są słynni bracia Załuscy: Andrzej Stanisław i Józef Andrzej. Ich ojciec, Aleksander Józef Załuski herbu Junosza, ożenił się z Teresą Witowską, córką Stanisława, właściciela dóbr jedlińskich. W ten sposób Jedlanka przeszła w posiadanie Załuskich. Aleksander utworzył w Jedlance dość okazałą rezydencję, tam przyszły na świat jego dzieci z drugiego małżeństwa (pierwsza żona, Teresa, zmarła w 1693 r.). Dziś imię braci Załuskich nosi miejscowa szkoła podstawowa.
JEDLIŃSK — jest sercem gminy i siedzibą miejscowych władz. Położony między dwiema rzekami — Radomkąod strony południowej i Tymianką od północy — ma niezwykle barwną historię. Założony został w 1530 roku przez Mikołaja Jedlińskiego herbu Nabrani na mocy przywileju króla Zygmunta I. Jedleńsko, bo tak dawniej brzmiała nazwa miasta (potem Jedlińsko), otrzymało przywilej rządzenia się prawem magdeburskim i prawem miecza czyli prawem ścinania przestępców podczas publicznych egzekucji, z którego skorzystano w 1778 r. Miasteczko uzyskało też pozwolenie na cotygodniowe sobotnie targi i kilka dorocznych jarmarków. Pierwszy kościół wystawiony został przez Mikołaja Jedlińskiego. Kiedy jego córki wyszły za mąż za braci Matjasza i Stanisława Balów, ewangelików z Rusi Czerwonej, świątynię zamieniono na zbór kalwiński. Przez siedemdziesiąt lat (1560−1630) Jedlińsk pełnił rolę ważnego ośrodka arian polskich, którzy prowadzili tu szkołę podległą Akademii Rakowskiej. Była ona jedyną na terenie powiatu radomskiego protestancką szkołą przyzborową. Do miejscowego zboru należała duża część mieszczan, a także Szkoci, którzy osiedlili się w miasteczku z racji swobodnego uczestniczenia w kalwińskich praktykach religijnych i istnienia szkoły średniej. Dzięki nim rozwinęły się nieznane tu rzemiosła. Jak podają źródła historyczne jedyną materialną pozostałością reformacji w Jedlińsku jest pochodzący z 1619 roku dzwon, podarowany przez szkockich osadników. W 1630 roku Stanisław Witowski, zięć Jana z Czarnolasu, kasztelan sandomierski, kupił dobra jedlińskie i arian usunął z miasta, tworząc tu parafię katolicką. W miejscu szkoły protestanckiej powstało tzw. Lyceum (szkoła wyższa) objęte patronatem Akademii Krakowskiej. Uczono w nim retoryki, dialektyki, muzyki i łaciny. W 1645 roku wybudowano nowy murowany kościół, który jednak został spalony i zniszczony wraz z miastem podczas potopu szwedzkiego. Na skutek zniszczeń wojennych i licznych pożarów miasteczko wyludniło się, a jego szybki rozwój został zahamowany. Jedlińsk nigdy już nie wrócił do dawnej świetności. W 1752 r. Andrzej Załuski, biskup krakowski i dziedzic miasteczka odrestaurował i ozdobił kościół w stylu barokowym wg projektu J. Fontanny, z polichromiami i obrazami T. Kuntzego. Do dzisiaj, dzięki staraniom miejscowych władz kościelnych, można podziwiać ten zabytek. Jego uzupełnieniem jest zabytkowa dzwonnica z 1645 roku z oryginalnymi dzwonami z 1619 i 1648 roku oraz późnobarokowa brama przykościelnego cmentarza z II poł. XVIII w. Z Jedlińskiem wiążą się też dwa ważne wydarzenia historyczne. W 1794 r. na pobliskich łąkach kwaterował z wojskiem Tadeusz Kościuszko zmierzający ku Warszawie, a 11 czerwca 1809 roku rozegrała się tu ciężka bitwa wojsk Księstwa Warszawskiego dowodzonych przez gen. Zajączka z Austriakami, których zbiorowa mogiła znajduje się przy drodze do Woli Gutowskiej. Ciekawa jest także historia jedlińskiego herbu. Ponieważ miasteczko słynęło z połowu raków, których dużo było w Radomce, raka otrzymało w herbie (1846 r.). Po upadku powstania styczniowego Jedlińsk utracił prawa miejskie i nie odzyskał ich do dziś. Współczesny Jedlińsk to świetnie prosperująca wieś gminna, bardzo dobrze przygotowana na przyjęcie wielu turystów. Leży przy międzynarodowej trasie komunikacyjnej (E7). Nad Radomką wybudowano przepiękny camping z 50 miejscami noclegowymi, pole namiotowe i kort tenisowy. Od 1996 roku działa Muzeum Ziemi Jedlińskiej, zaplecze kulturalne tworzą ponadto ośrodek kultury i sportu, biblioteka, świetlica. W Polsce Jedlińsk jest znany z unikalnej zabawy ludowej zwanej ścięciem śmierci w kusy wtorek, obchodzonej w ostatni dzień karnawału. Widowisko to gromadzi tłumy turystów, mieszkańców gminy, miłośników tradycji z całego kraju. Jedlińsk to również miejsce urodzenia bpa Piotra Gołębiowskiego (1902−1980), którego proces beatyfikacyjny rozpoczął się w 1994 r. Z Jedlińska pochodzi aktorka — Małgorzata Foremniak.
W czerwcu 2008 roku na jedlińskim rynku odbyła się pierwsza impreza plenerowa „Apetyt (na) Gombrowicza” — wspólne przedsięwzięcie Fundacji Wsola Pomost oraz Muzeum Gombrowicza we Wsoli. Spektakle, recitale, pokazy tanga i gombrowiczowski pojedynek na miny to tylko niektóre z atrakcji dwudniowego festynu artystycznego. Władze gminy mająnadzieję, że impreza wpisze się na stałe w kalendarz miejscowych wydarzeń kulturalnych.
Lisów — Pierwsza wzmianka o osadzie Lissouo pochodzi z 1191 roku. Jak podaje Długosz w 2. poł. XV wieku wieś składała się z Lisowa, Lisowa-Komorników (później zwanego Lisówkiem) oraz Lisowa Piasecznego. Wymienione części osady różniły się przede wszystkim zamożnością ich mieszkańców. Później podział na część zamieszkałą przez gospodarzy i komorników uległ zatarciu. Pochodzenie nazwy miejscowości nie jest jednoznaczne. Ponieważ Lisów był prywatną wsią szlachecką wielokrotnie zmieniali się jego właściciele. W XIV wieku należała ona do Jana z Lisowa, potem do Mikołaja Woszczyńskiego herbu Awdaniec, wreszcie do Lisowskich, Prażmowskich, Sołtyków i Gordonów. Dzieje parafii w Lisowie sięgają XV w. Pierwszy modrzewiowy kościół ufundowali Lisowscy w 1414 roku, drugi — Piaseccy w 1644. W czasie reformacji, gdy przez 70 lat w Jedlińsku przebywali arianie, mieszkający w nim katolicy uczęszczali do lisowskiego kościoła. Obecną świątynię, zaprojektowaną przez Antoniego Wąsowicza, wzniesiono w 1881 roku. Ostatnim dziedzicem Lisowa był Gustaw Porawski, który nabył majątek w 1895roku,aw 1905 roku przeprowadził jego parcelację.
Piastów — wieś ta znana już była w poł. XV w. Wymienia ją Jan Długosz w Liber Beneficiorum jako dziedzictwo Mikołaja Szliza herbu Habdank. W XVII wieku właścicielami osady byli Adam Kochanowski, Krzysztof Siemieński, Stanisław Witowski. Następnie przez ponad 120 lat Piastów pozostawał w rękach Sołtyków, którzy wybudowali tu okazały dwór. Do dziś w podworskich zabudowaniach mieszka kilka rodzin. Ostatni z Sołtyków, Marceli, sprzedał majątek (1877r.) Wincentemu Grobickiemu, byłemu mecenasowi z Warszawy. Współczesny Piastów znany jest w Polsce i za granicą przede wszystkim za sprawą lotniska wybudowanego w latach międzywojennych jako zapasowe miejsce ćwiczeń dla szkoły lotniczej w Radomiu-Sadkowie. Pod koniec wojny zostało ono zniszczone przez wycofujących się hitlerowców poprzez zdetonowanie licznych ładunków zakopanych w ziemi. Obecnie lotnisko zajmuje obszar około 100 ha. Działa przy nim Aeroklub Radomski z czterema sekcjami: samolotową, szybowcową spadochronową oraz modelarską. W sierpniu odbywają się tu Mistrzostwa Europy w akrobacji szybowcowej. Naprzeciwko lotniska wybudowano strzelnicę. Oba te obiekty przyciągają z całego Mazowsza wielbicieli tych sportów.
Wielogóra- pierwsza wzmianka o Wielogórze pochodzi z roku 1508. Wieś miała być ojczystym siedliskiem Wielogórskich, a potem dziedzictwem Firlejów. W ciągu swoich dziejów wielokrotnie zmieniała właścicieli. Należała do Pękosławskich, Leżeńskich, Dziulów, Mikułowskich, Szelągowskich. Jak podaje jedno ze źródeł w 1880 roku ówczesny właściciel — Aleksander Oskierka — „rozkolonizował Wielogórę Gałicjanom”. W XIX wieku Wielogóra była wsią gminną z urzędem gminnym w Klwatach. Najbardziej znaną postacią tu urodzoną jest Karol Adwentowicz (1871– 1958), aktor i reżyser teatralny, dyrektor teatrów, m.in. Teatru Kameralnego w Warszawie zaliczany do grona wybitnych polskich aktorów tragicznych 1. połowy XX w., głównie z uwagi na stworzoną przez siebie kreację Hamleta w sztuce Williama Szekspira, w której występował przez 23 lata. Dziś Wielogóra to pręż-, nie rozwijająca się miejscowość o charakterze typowo podmiejskim. Na jej terenie ma swoją siedzibę Klub Sportowy Strażak Wielogóra, z sekcją piłki nożnej. Wierzchowiny– pierwsze wzmianki o tej wsi pochodzą z XVI wieku. Nazwę osady zapisywano pierwotnie jako Virzchoviny, Wyerzchovyny, potem Wierzkowiny. Jej nazwa („powierzchnia”, „górna część”, „wierzch”) odzwierciedlała zapewne warunki terenowe, bowiem Wierzchowiny usytuowane były na terenie podwyższonym, otwartym, skąd początek biorą drobne rzeczki i strumyki zasilające z jednej strony wody Radomki, z drugiej — Pilicy. Jan Łaski w księdze Liberum Beneflciorum podaje, że już na początku wieku XVI z folwarku Wierzchowiny wchodzącego w skład dóbr Goryń oddawano ze wsi dziesięcinę plebanowi w Goryniu. Pewne jest także, że w 1569 roku wieś była własnością Jerzego Chorzyńskiego. Dziś Wierzchowiny leżą w pobliżu linii kolejowej Warszawa — Kraków.
Wsola — Najstarsza wzmianka o osadzie pochodzi z księgi Liber Beneflciorum Dioecesis Cracoviensis Jana Długosza. Historyk widocznie niewiele posiadał o niej wiadomości, skoro nie umiał nazwać jej właściciela i nie wymienił łanów kmiecych ni miejsca odprowadzania dziesięciny. Stwierdził natomiast, że „Wszolya miała już wówczas (1440 r.) kościół parafialny drewniany, pod nazwaniem świętego Bartłomieja, pleban jej trzymał grunta i łąki na swą potrzebę, a do parafii należały: Pyastków, dziedzictwo Mikołaja Sliza h. Hab-dank i Chwarthy ( dziś Klwaty) Jana Firleja h. Le-wart”. Erekcja kościoła zaginęła, ale z zeznań niejakiego Promieńskiego (1544 r.) wynikało, że kościół stał nad rzeczką Szmuk, a w posiadaniu proboszcza pozostawały Kościół św. Bartłomieja we Wsoli place, łąki, młyn pod Piastowem, trzy sadzawki, siedem karczm, część lasu aż do samej rzeczki Czarny bród. Bardzo ciekawa jest etymologia nazwy miejscowości. Językoznawcy nie są zgodni co do jej pochodzenia. Podaje się dwie możliwości: albo utworzono ją od nazwy dzierżawczej — Wszel, Wszoł lub Wszołek, albo od wszel (człowiek zawszony), wszołek (wszarz, pogardliwe przezwisko nędzarza) lub wszofy (wszy. bydlęce). W XVI wieku najprawdopodobniej kościół we Wsoli zamieniono na zbór kalwiński lub ariański. Legenda, żywa jeszcze w XIX wieku wśród miejscowych, głosi, że „dawniejszy kościół wsolski, gdy go innowiercy zajęli, zapadł się wraz z dzwonnicą, i że tam, gdzie stał, teraz jeszcze słyszeć niektórzy mogą wychodzący spod ziemi jęk dzwonów i widać niekiedy dziecię płaczące”. Nowy kościół drewniany, modrzewiowy w kształcie łodzi wzniesiono w 1629 roku dzięki staraniom dziedzica Wsoli Krzysztofa Siemieńskiego, który procesował się z Adamem Kochanowskim, poprzednim właścicielem, o zabrane szaty i naczynia liturgiczne. Modrzewiowy kościółek służył mieszkańcom przez ponad dwa i pół wieku. W 1930 roku zakończono budowę murowanej świątyni. Stary kościółek rozebrano i przeniesiono do Bodzechowa koło Ostrowca Świętokrzyskiego na życzenie Anieli Kotkowskiej, babki Jerzego i Witolda Gombrowiczów. W obecnym kościele we Wsoli wiele jest obrazów, polichromii i rzeźb godnych obejrzenia.
Do dziś zachowały się dwa ornaty uszyte z XVIII-wiecznych tkanin i mszał z 1778 roku — dar Feliksa Sołtyka. Wsola miała tych samych dziedziców co Piastów: Slizów, Lassotów, Ożarowskich, Zielińskich, Karwickich, Siemieńskich, Witowskich, Sołtyków, Grobickich. Ostatnim właścicielem majątku był Jerzy Gombrowicz (starszy brat Witolda) ożeniony z Aleksandrą Pruszakówną, córką właściciela Wośnik. Młodzi zamieszkali w pałacu ciotki Oleni, który następnie od niej formalnie odkupili. Wiedli bujne życie towarzyskie. Młody Witold często przyjeżdżał tu na wakacje. Lubił to miejsce. Lubił piękny i wygodny pałac położony tuż przy głównym trakcie, liczne towarzystwo, które zjeżdżało się tu latem, tenis, ping-pong z przemiłą bratową, Olenią, jazdę na rowerze, brawurowe partie szachów z błyskotliwym i dowcipnym Jerzym. Po latach w wielu listach pisanych do brata wspomina wsolskie wakacje. 14 IV 1957 r. napisał: / ja wiele rzeczy wspominam ze Wsoli: tenis, ping-pongi z Olenią, Krystę (co porabia?), mam stamtąd rzeczywiście miłe wspomnienia (…), a 19 II 1967 wspominał: Ja czasem we śnie przebywam we Wsoli wraz z Olenią i Teresą. Biografowie Wielkiego Prześmiewcy twierdzą, że to tu powstały obszerne fragmenty Pamiętnika z okresu dojrzewania i Ferdydurke. Niedaleko Wsoli (w sąsiedniej gminie Jastrzębia) leżąBartodzieje. Mieszkała tam Krystyna Janowska, jedyna młodzieńcza miłość pisarza. Gombrowicz pamiętał ją jeszcze pod koniec życia, choć ona sama nie odwzajemniała jego uczuć. W liście do brata Jerzego z 23 I 1957 pisał: Najbardziej interesuje mnie Krysta, moja eks-miłość. (…)Napiszcie mi coś niecoś na te tematy-. Dziś w Bartodziejach można zobaczyć jeszcze ruiny okazałego przed wojną dworu Janowskich. Pod koniec lat trzydziestych majątek Jerzego Gombrowicza podupadł. To zapewne była jedna z przyczyn rzadkich już wówczas odwiedzin Witolda. Choć cała rodzina Gombrowiczów przeżyła wojnę, do Wsoli nigdy już nie wróciła. Po przeprowadzonej reformie rolnej pałac przeszedł w posiadanie państwa. Zmienne też były jego koleje losu: najpierw tuż po wojnie mieścił się tu posterunek MO, potem dom starców, wreszcie Dom Opieki Społecznej dla Dorosłych. W liście z 3 VII 1961 r. do brata Jerzego Witold napisał: Czasem Wsola mi się przypomina i moje z Olenią walkiping-pongowo-tenisowe (co się dzieje z tym domem teraz)? Nikt nie przypuszczał, a już na pewno nie Witold Gombrowicz, że w pałacu we Wsoli powstanie Jego Muzeum. Wszyscy turyści odwiedzający Muzeum mogą zatrzymać się w okazałym Hotelu Wsola, odpocząć nad uroczymi stawami czy iść na spacer do wsolskiego lasu.
Zawady (Stare) — pierwsza informacja o wsi pochodzi z połowy XV wieku, dziedzicem osady był wówczas Jan Zawadzki herbu Habdank. Pierwotnie wieś nosiła nazwę Zawada. Jan Długosz w księdze Liber Benęflciorum przy opisie dóbr kościelnych dodaje „odjęta gwałtownie przez arcybiskupa gnieźnieńskiego”. Być może ziemie te były kwestią sporną, pomiędzy arcybiskupstwami w Gnieźnie i Krakowie. Z kolei Jan Łaski podaje, iż na początku XVI wieku „pleban w Go-ryni pobierał z łanów folwarcznych dziesięcinę wartości 1 seksageny (60 groszy), od chłopów zaś kolędę po groszu z domu i denar św. Piotra”. Nierozstrzygnięta też została etymologia nazwy wsi. Zawada według językoznawców oznaczała coś, co zawadza, przeszkadza. Ponieważ mogła to być zarówno przeszkoda naturalna (np. jar, wąwóz, wzniesienie czy mokradło lub uroczysko leśne), jak i sztuczna przeszkoda (zapora wykonana ręką człowieka), trudno dziś stwierdzić, czy znaczenie nazwy miało charakter topograficzny czy kulturowy. W XIX wieku poza wsią zaczęli się osiedlać koloniści (napływowa ludność), stąd dziś rozróżnia się Stare i Nowe Zawady.
Turystyka w gminie Mogielnica
Warto zobaczyć
Kościół p. w. św. Floriana w Mogielnicy został wzniesiony w latach 1892 – 1895 wg projektu Władysława Marconiego. Polichromia wykonana została przez Leona Zdziarskiego w latach 1930 – 1931. Wewnątrz świątyni na uwagę zasługują ołtarze: główny ku czci patrona parafii św. Floriana, ołtarz św. Józefa z I poł. XIX w. oraz neogotycki ołtarz boczny z obrazem Matki Boskiej z Dzieciątkiem Jezus z XVII w. Do innych cennych zabytków należą: monstrancja stylowa ze stopą z 1608 r., krzyż z relikwiami Drzewa Krzyża, kielich gładki z XVI II w., ornaty XVIII i XIX w., dzwony (jeden z 1854 r., drugi z 1920 r.). Na uwagę zasługują również: zakrystia z neogotyckim sklepieniem, witraż Św. Apostołów Piotra i Pawła, fresk Św. Wacława, galeria portretów mogielnickich proboszczów, ołtarze Św. Antoniego i Serca Jezusowego.
Kościół p. w. Świętej Trójcy w Mogielnicy znajduje się na cmentarzu grzebalnym. Wzniesiony został w XVI Iw., po 1820r. gruntownie odrestaurowany. Budowla drewniana o konstrukcji zrębowej, oszalowana. Wewnątrz ciekawe zabytki: trzy krzyże ołtarzowe jeden barokowy, drewniany z XVIII w., drugi klasycystyczny, cynowy z I poł. XIX w., trzeci mosiężny z XIX w., skrzynia z okuciami żelaznymi z XVIII w., dwa lichtarze z poł. XIX w. oraz fotel w stylu Ludwika Filipa. Uwagę przyciąga ołtarz główny z obrazem Najświętszej Trójcy.
Kościół parafialny we wsi Michałowice. Budowę rozpoczął w roku 1749 dziedzic Świdna, Stanisław Świdziński a ukończył w 1754r. Jest to budowla jednonawowa z dwiema wieżami. W ołtarzu głównym umieszczony jest obraz Wszystkich Świętych przypisywany Baciarellemu. W ołtarzach bocznych umieszczonych w narożnikach znajduje się z prawej strony nawy barokowy krucyfiks z lewej obraz Matki Boskiej Michałowskiej. Ponadto warto zwrócić uwagę na zabytkową ambonę chrzcielną i organy. Nad chórem widnieje herb „Półkozic” i portret fundatora.
Zespół budynków drewnianych w Mogielnicy pochodzi z przełomu XIX i XX w., usytuowany jest przy ulicach Wolskiej i Dziarnowskiej. Wmieście warto również zwrócić uwagę na zabytkową strażnicę pożarniczą, organistówkę (obecnie siedziba niepublicznego przedszkola) oraz budynek tzw. „starej apteki”.
Ratusz w Mogielnicy został wybudowany w latach 1823 – 27 z fundacji Klementyny z Kozietulskich Walickiej. W roku 1861 spalił się podczas wielkiego pożaru, który zniszczył dużą część miasta. W cztery lata później ratusz odbudowano. Obecnie budowla reprezentuje styl klasycystyczny, murowany z cegły, tynkowany, piętrowy, na planie kwadratu. Układ wewnątrz trzytraktowy, przebudowany, z klasyką schodową w środkowym trakcie. Dach namiotowy, kryty blachą, w zwieńczeniu czteroboczna murowana wieżyczka z półkolistymi oknami. Ratusz stanowi siedzibę władz samorządowych.
Pałac w Tomczycach wzniesiony został w poł. XIX w. dla Franciszka Rogojskiego. Kolejni właściciele to ród Bonieckich. Po II wojnie światowej pałac, całkowicie zdewastowany, zaczęto odbudowywać. W roku 1985 zakończono odbudowę i budynek został przekazany do dyspozycji Domu Pomocy Społecznej. Pałac reprezentuje styl późnoklasycystyczny z czterokolumn nowym portykiem toskańskim. Dookoła pałacu znajduje się park krajobrazowy z resztkami starodrzewu.
Pałac w Świdnie został wybudowany w drugiej połowie XVIII w. dla Stanisława Antoniego Świdzińskiego, wojewody rawskiego. Prace zostały ukończone na początku XIX w. Na przełomie wielu lat posiadłość wraz z pałacem miała kilku właścicieli. Pałac został wybudowany w stylu barokowo-klasycystycznym, otoczony jest rozległym, krajobrazowym parkiem z interesującym starodrzewem.
Dworek w Dylewie jest własnością Marka Drewnowskiego, pianisty koncertującego w Europie, USA, Afryce. Artysta ma w planach organizowanie w dworku koncertów z udziałem artystów krajowych i zagranicznych. Dwór został wzniesiony w okresie międzywojennym dla rodziny Jackowskich. Ciekawa budowla o cechach baroku klasycyzmu.
Dworek w Ślepowoli wzniesiony w roku 1917 dla rodziny Stefana Grobickiego. Od roku 1945 dewastowany przez licznych lokatorów. Budowla barokowo-klasycystyczna w tzw. „stylu dworkowym”, otoczona ogrodem stanowiącym pozostałość parku krajobrazowego.
Dwór w Wodzicznej został wzniesiony ok. 1820r. Do II wojny światowej był własnością rodziny Jackowskich. W następnych latach popadł w ruinę. Odrestaurowany został dopiero przez nowych właścicieli w latach 1975 – 1983. Obecnie jest to budowla klasycystyczna, na planie prostokąta, parterowa z poddaszem. Uwagę przyciąga portyk o dwóch kolumnach toskańskich. Wokół dworu roztacza się piękny nowy ogród z krzewami ozdobnymi i różnymi gatunkami drzew.
Dwór w Kozietułach Nowych powstał na początku lat siedemdziesiątych XIX w. Wzniesiony został staraniem Feliksa Roztworowskiego, ostatecznie ukształtowany po roku 1910. Od roku 1876 stał się własnością Waleriana Baczyńskiego, następnie w roku 1901 właścicielami zostali Jan i Maria z hr. Lubieńskich, małżonkowie Górscy, zaś w roku 1910 Marcin Jan Leszczyński. Murowany z cegły, otynkowany, na wydłużonym planie prostokąta, piętrowy. Po środku elewacji frontowej części parterowej znajduje się ryzalit zwieńczony szczytem z usytuowanym herbem Leszczyńskich „Awdaniec”. Dwór otaczają resztki parku.
Dwór w Jastrzębi Starej wzniesiony został na początku XIX w. dla rodziny Chludzińskich. Od frontu budowlę charakteryzuje piętrowy ryzalit zaznaczony czterema półkolumnami i zwieńczony tympanonem. Jest to dwór klasycystyczny.
Ogród rzeźbiarski Strynkiewiczów w Mogielnicy był wspólnym dziełem Franciszka Strynkiewicza i jego żony Barbary Bieniulis — Strynkiewicz. Oboje małżonkowie byli wybitnymi współczesnymi rzeźbiarzami. Po roku 1945 pragnąc spokoju i kontaktu z przyrodą osiedlili się w Mogielnicy (miejsce urodzin artysty). Począwszy od lat sześćdziesiątych na przestrzeni kilku lat powstał ogród rzeźbiarski z pracownią na jego terenie.
Miasto i gminę Mogielnica watro odwiedzić nie tylko po to, aby oglądać zabytki architektury. Przyciągają również walory przyrodniczo-krajobrazowe.
Rezerwat Przyrody „Tomczyce” rozciąga się na wysokim brzegu rzeki Pilicy, w okolicy pałacu z połowy XIX w. (obecnie Dom Pomocy Społecznej). W rezerwacie można podziwiać wspaniały starodrzew, naturalny bór sosnowy, z charakterystycznie ukształtowanym drzewostanem, z domieszką brzozy, dębu, lipy, modrzewia oraz malownicze wąwozy. Dolina Pilicy objęta jest ochroną w formie Obszaru Krajobrazu Chronionego i obszaru Natura 2000, obecnie planowane jest utworzenie Parku Krajobrazowego Dolnej Pilicy. Natura 2000 daje możliwości korzystania w szerokim zakresie z funduszy unijnych, zarówno przez rolników, leśników jak i samorządy lokalne. Rolnicy będą mogli uzyskać płatności z tytułu świadczenia usług na rzecz przyrody, np. wykaszając łąki w określonych terminach, uwzględniających przebieg cyklów życiowych, określonych gatunków roślin i zwierząt, hodując tradycyjne rasy zwierząt, zachowując tradycyjne metody zagospodarowania, nie przekształcając łąk lub pastwiska na grunty orne.
Obszar projektowany Parku Krajobrazowego Dolnej Pilicy wyróżnia się na tle sąsiednich bogactwem i zróżnicowaniem przyrodniczym. Podczas dotychczasowych prac inwentaryzacyjnych i naukowych prowadzonych na tym terenie opisano stanowiska ponad 600 gatunków roślin naczyniowych, występujących w 70 zespołach roślinnych. Wśród tych gatunków 27 podlega ochronie ścisłej, a 15 częściowej. Na szczególną uwagę zasługują stanowiska roślin narażonych na wyginięcie zgodnie z kryteriami określonymi w Polskiej Czerwonej Księdze Roślln.a mianowicie: wiśni karłowatej, storczyka krwistego, kruszczyka błotnego, cibory żółtej i wielosiła błękitnego. Spośród pozostałych gatunków objętych ochroną ścisłą występują m.in. widłak goździsty, goździk pyszny i piaskowy, sasanka łąkowa, grzybień biały, pełnik europejski, rosiczka okrągłolistna, kosatka kielichowa, mącznica lekarska i kilka gatunków storczyków. Bardzo duże zróżnicowanie warunków glebowych i wilgotnościowych, liczne starorzecza na różnych etapach sukcesji roślinnej, w doJinie I na jej obrzeżach, spowodowało wykształcenie się mozaiki siedlisk, w tym 22 podlegających ochronie prawnej. Są to m.in.: starorzecza i inne naturalne zbiorniki wodne, zmienno wilgotne łąki trzęślicowe, mokre łąki użytkowane ekstensywnie, torfowiska przejściowe i trzęsawiska, pionierskie murawy napiaskowe, murawy kserotermiczne, a na terenach leśnych: S świetlista dąbrowa, grąd subkontynentalny, łęg jesionowo olszowy. Dolina Pilicy wyróżnia się w skali kraju bogactwem fauny związanej ze środowiskami wodnymi i bagiennymi. Opisano tu występowanie 212 gatunków ptaków, z czego ponad 150 to ptaki gniazdujące, co stanowi 65% krajowej awifauny lęgowej. Na szczególne podkreślenie zasługuje gniazdowanie 11 gatunków umieszczonych w polskiej Czerwonej Księdze Zwierząt oraz 100 gatunków zagrożonych wyginięciem zgodnie z kryteriami dyrektyw Unii Europejskiej, np.: bąk, bączek. bocian czarny, bielik, orlik krzykliwy, zielonka, sieweczka obrotna, batalion, kulik wielki, rybitwa białoczelna, puchacz. Bogactwo awifauny lęgowej doliny Pilicy jest porównywalne do najlepiej zachowanych dolin rzecznych w Polsce np.: Baryczy, Biebrzy, Noteci, Nidy. Wśród ssaków na szczególną uwagę zasługują podlegające ochronie ścisłej gatunki nietoperzy, np.: nocek łydkowłosy, duży, Brandta, rudy, borowiec wielki i gacek szary. Spotyka się tu także m.in.: orzesznicę, chomika, gronostaja i gatunki ziemno wodne: bobra i wydrę. Częstym gościem, a okresowo mieszkańcem jest łoś. Występuje tu 10 gatunków płazów (ponad połowa współcześnie notowanych w Polsce) oraz 5 gatunków gadów (63% w skali kraju): jaszczurka zwinka i żyworodna, padalec, zaskroniec I żmija. W wodach stwierdzono 32 gatunki ryb (ok. 46% w skali kraju), wśród nich gatunki zagrożone wymarciem: piekielnica, różanka, koza złotawa, piskorz oraz 4 gatunki minogów. Na terenie Parku wykryto 51 gatunków motyli dziennych, co stanowi 34% ogółu współcześnie stwierdzonych w Polsce. Występujące tutaj czerwończyk nieparek i modraszek arion znajdują się na liście gatunków objętych w Polsce ochroną ścisłą.
„Wąwóz Stegny” w Mogielnicy (projektowany użytek ekologiczny) to polodowcowa dolina wód roztopowych, o pięciu wyraźnie zaznaczonych rozgałęzieniach. Strome zbocze jest częściowo odkryte, częściowo zarośnięte bujną roślinnością krzewiastą. Na zboczach róźnogatunkowe krzewy wytworzyły zwarte, trudne do przebycia zarośla. Nasłonecznione pochyłości w okresie letnim są miejscem żerowania wieiu gatunków motyli np. modraszka korydon. Z ssaków spotkać można: lisa, królika, łasice, z ptaków: słowika rdzawego.
W dolinie Mogielanki obejmującej naturalnie ukształtowane koryto rzeki utworzono Zespół przyrodniczo-krajobrazowy „Dolina rzeki Mogielanki”, który powołany został w roku 2002 na terenie Gminy i Miasta Mogielnica Rozporządzaniem Wojewody Mazowieckiego. Obejmuje on niemal w całości dolinę rzeki, jedną z lepiej zachowanych pod względem przyrodniczym i krajobrazowym na Mazowszu, w tej kategorii wielkości. Aby jednak poznać walory tego obiektu warto wybrać się trasą ścieżki przyrodniczej, gdzie ustawionych zostało 10 tablic informacyjno-edukacyjnych, które bardziej szczegółowo omawiają różne aspekty przyrodnicze terenu oraz występujące tu rośliny i zwierzęta.
Ścieżka przyrodnicza na terenie zespołu przyrodniczo krajobrazowego „Dolina Rzeki Mogielanki”
Piękne okolice Mogielnicy stwarzają okazje do odbywania wycieczek pieszych i rowerowych. W pobliżu miasta znaleźć można naprawdę ciekawe i warte obejrzenia miejsca. Długość proponowanej ścieżki wynosi około 22 km. Na jej trasie ustawionych zostało 10 tablic edukacyjnych. Można z nich dowiedzieć się o przyrodzie doliny Mogielanki i problemach jej ochrony. Ich tematy są następujące: 1. Lasy łęgowe i ich rośliny; 2. Raki występujące w Polsce; 3. Kłusownictwo wciąż nierozwiązany problem; 4. Ptaki drapieżne dlaczego trzeba je chronić; 5. Płazy; 6. Mieszkańcy łąk; 7. Lęgi i olsy oazy życia zagrożonych zwierząt; 8. Remiz zdolny budowniczy; 9.Tętniące życiem martwe drzewa; 10. Bóbr i Wydra.
Dla tych, którzy zechcą bliżej poznać przyrodę całego obiektu polecamy wycieczkę w oparciu o wytyczoną trasę.
Rozpoczynając wycieczkę z centrum Mogielnicy, należy udać się w kierunku Miechowic. Po drodze, na peryferiach miasta, możemy odwiedzić cmentarz, na którym znajduje się zabytkowy modrzewiowy kościół drewniany pw. św. Trójcy, wybudowany w XVII w. Z asfaltowej drogi za cmentarzem można oglądać panoramę doliny Mogielanki. Dalej w Miechowicach, można obejrzeć młyn wodny oraz bocianie gniazdo umiejscowione na drzewie. W miejscowości tej, zwłaszcza w centralnej jej części w miejscu, gdzie droga skręca w kierunku Główczyna, środowisko przybiera charakter parkowy, sprzyja ono występowaniu wielu gatunków ptaków śpiewających. Na niewielkiej powierzchni można spotkać szczygły, dzwońce, makolągwy, kulczyki, kwiczoły, drozdy śpiewaki, piegże, kapturki, gajówki, wilgi, gąsiorki i inne. Zatrzymać się tu można nad rzeką, przy drewnianym mostku, w miejscu, gdzie znajduje się spiętrzenie na rzece. Istnieje tu szansa zobaczenia barwnego zimorodka. Po opuszczeniu Miechowic należy udać się skrajem doliny Mogielanki, mijając bokiem wieś Popowice. Dochodzimy do niewielkich rybnych stawów hodowlanych. Tu spotykamy zapewne kilka gatunków ptaków wodnych: pospolitą krzyżówkę, kokoszkę, łyskę oraz perkozka. W pobliżu stawów osiedliły się bóbr i wydra. Stawy otacza dobrze zachowany typowy las łęgowy. Przy moście znajduje się nieczynny młyn wodny. Następnie wchodzimy do Główczyna. Z Główczyna wracamy w kierunku Mogielnicy inną drogą wschodnim skrajem doliny Mogielanki. Ze wzgórza, około 1 km na południe od wsi, można zaobserwować krążące w powietrzu ptaki drapieżne. Najłatwiej zobaczyć pospolitego myszołowa. Jednak przy odrobinie szczęścia i cierpliwości można zaobserwować również trzmielojada, kobuza, błotniaka stawowego, jastrzębia lub krogulca. Idąc skrajem doliny można usłyszeć lub zobaczyć inne charakterystyczne gatunki ptaków. Wczesną wiosną (marzec, kwiecień) aktywne są dzięcioły, spośród których jednym z najliczniejszych jest pospolity tu, najmniejszy przedstawiciel tej grupy ptaków dzięciołek. Usłyszeć można także charakterystyczny „chichot” dzięcioła zielonego. W późniejszym okresie (od maja do sierpnia) na trasie uda nam się zapewne wypatrzeć szereg innych ciekawych gatunków ptaków, np. dudka, gąsiorka, wilgę, W okresie wegetacji łąki oraz łęgi i olsy w dolinie prezentują swoje bogactwo różnorodnych gatunków roślin. Liczne torfianki, które można spotkać na trasie zainteresują zapewne dociekliwych swoją wyjątkowo bogatą, słabo jeszcze zbadaną, fauną wodną. Zww. środowiskami związanych jest szereg rzadkich i ciekawych ptaków lęgowych, do których należy zaliczyć: samotnika, kszyka, strumieniówkę, świerszczaka czy kokoszkę. Zatrzymując się nad rzeką mamy szansę, niemal w każdym miejscu, spotkać zimorodka, a przy odrobinie szczęścia bobra lub wydrę. Dochodząc do Mogielnicy mijamy sztuczny zbiornik w pobliżu Szkoły Podstawowej, na którym gospodaruje miejscowe Koło Wędkarskie PZW. W Mogielnicy możemy zakończyć swoją wędrówkę. Bardziej wytrwali piechurzy, po zrobieniu niezbędnego zaopatrzenia, powinni udać się w kierunku Otalążki (z centrum miasteczka ulicą Dziarnowską). Dolina Mogielanki na odcinku pomiędzy Mogielnicą a Otalążką osiąga największą szerokość, a jednocześnie jest to fragment „najbardziej otwartych” łąk na całym omawianym obszarze. To tutaj usłyszeć można od maja do lipca charakterystyczny głos derkacza, ptaka z rzędu chruścieli, który zamieszkuje żyzne i wilgotne łąki. Innymi gatunkami ptaków otwartych łąk, które można tu spotkać są czajki i świergotki łąkowe. Na skraju tego fragmentu doliny, a jednocześnie na południowych przedmieściach Mogielnicy, znajduje się biologiczna oczyszczalnia ścieków. Została ona oddana do użytku w roku 2001. Jej przepustowość wynosi 600 m3/dobę i oczyszcza ścieki z miasta I okolicznych zakładów. Dalej, na wysokości Otalążki, dokonano niezwykłego odkrycia archeologicznego. W nadrzecznych torfiankach natrafiono na ślady ośrodka kultu religijnego z IV/V w n. e. Na lewym skraju doliny rozciąga się pasmo wydm porośniętych lasem sosnowym. W miejscowości Kaplin można skorzystać z oferty dalszego zwiedzania doliny konno. Po opuszczeniu Otalążki przechodzimy na drugą stronę rzeki i dochodzimy do nasypu kolejki wąskotorowej. Jest to fragment nieczynnej już od kilku lat linii kolejowej łączącej kiedyś Nowe Miasto z Warszawą. Po przejściu około 1 km nasypem wracamy z powrotem do drogi kierującej nas do Dziarnowa. Widoczna dolina Mogielanki na tym odcinku jest bardzo urozmaicona i ma charakter parkowy, gdzie do najbardziej pospolitych ptaków należą trznadel i dzwoniec. Przy okazji możemy oglądać wiele gatunków motyli, w tym atrakcyjnego pazia królowej oraz różne gatunki modraszków i rusałek. W okolicach tych mamy okazję obserwowania zalatujących tu sokołów pustułki i kobuza. Dochodząc do Dziarnowa, już z daleka, widoczne jest gniazdo bociana białego umiejscowione na słupie energetycznym. We wsi znajdują się jeszcze dwa inne gniazda, jedno w pobliżu dawnego młyna wodnego, tuż przy remizie strażackiej. Skręcamy obok remizy ścieżką w kierunku rzeki. Przechodzimy wzdłuż alei starych topól oraz głowiastych wierzb. Tutaj, jak będziemy mieli szczęście, spotkamy ciekawe owady duże chrząszcze z rodziny kózkowatych (wonnicę piżmówkę oraz rzemlika topolowca) występujące na starych, często obumierających drzewach ww. gatunków. Następnie dochodzimy do drewnianego mostku, stanowiącego fragment dawnego piętrzenia młyńskiego (murowany młyn wodny obok), skąd rozpościera się malowniczy widok na starorzecze i fragment doliny z wydmą porośniętą roślinnością sucholubną oraz okalający ją las. Przy odrobinie cierpliwości możemy na starorzeczu usłyszeć, a może nawet zobaczyć, kilka gatunków ptaków wodnych; kokoszkę, wodnika oraz kropiatkę, należące do rzędu chruścieli. Nad tym fragmentem doliny pojawiają się często krążące ptaki drapieżne myszołowy i błotniaki stawowe. Podążając w głąb doliny na północ od Dziarnowa dochodzimy do torf iarek, gdzie spotkać możemy ciekawe gatunki ptaków remiza budującego charakterystyczne, wiszące gniazda oraz dziwonię ptaka przylatującego do nas ażz Indii. Samczyk tego gatunku ma karminową barwę. W szuwarach swoją ostoję mają sarny a czasami spotkać można tam również dzika. Na podmokłej łące rośnie goździk pyszny. Po obejściu dookoła torf iarek przechodzimy betonowym mostkiem w Dziarnowie ponownie przez rzekę. Stąd dochodzimy do głównej drogi w kierunku wsi Borowe. Za wsią znajduje się rozwidlenie drogi. Skręcając na lewo dochodzimy do mostu na rzece, gdzie znowu możemy podziwiać widoki, tym razem, ujściowego odcinka Mogielanki do Pilicy. Tuż przy moście znajduje się fragment wspaniałego, nadrzecznego łęgu ze starymi drzewami i gęstymi zaroślami. Możemy tutaj obserwować kilka gatunków dzięciołów, m. in. najmniejszego przedstawiciela tej grupy dzięciołka oraz największego dzięcioła czarnego. Na moście kończymy swoją pieszą wędrówkę. Tu niedaleko od pomnikowego okazu wiązu, przy wylocie drogi z Dziarnowa, znajduje się przystanek PKS.
Wyżej przedstawione opisy przyrody dotyczą okresu w pełni sezonu od wiosny do wczesnej jesieni. Trasa ta ciekawie wygląda również zimą, spotkać tu wówczas można przybyszów z dalekiej północnej Europy. Na olchach żerują w dużych stadach czyże, a w niektóre lata dołączają do nich również czeczotki, niewielkie łuszczaki odżywiające się nasionami tego drzewa. Częściej niż wiosną i latem obserwować można gile oraz jemiołuszki, a na rzece, jeśli nie zamarznie, łatwiej spotkać barwnego zimorodka, stada krzyżówek, czaplę siwą oraz żerującą wydrę i bobra.
Warto wiedzieć
Teren Gminy przecina kolejka wąskotorowa, kiedyś relacji Wilanów-Nowe Miasto n. Pilicą. W roku 1994 kolej Grójecka została wpisana do rejestru zabytków województwa radomskiego i warszawskiego (obecnie woj. mazowieckie). Rozstawienie szyn zabytkowej kolei wynosi 100 cm a całkowita długość linii 72 km. Wspólnota Gruntów i Lasów w Mogielnicy powstała w wyniku długotrwałej walki mogielnickich mieszczan o uznanie posiadanych praw i przywilejów. 31 XII 1294r. Siemowit I przekazał wieś Mogielnica cystersom z Sulejowa. Od 1770r. opat Albrecht Wyganowski, aby zwiększyć dochody klasztoru, nagminnie naruszał przywileje i swobody mieszkańców Mogielnicy. W 1775 r. mieszkańcy wytoczyli cystersom proces, rozstrzygnięty w 1777r. na korzyść mieszczan. Nowy właściciel Mogielnicy Bazyli Walicki nie respektował wyroku sądowego, gdyż uważał, że dotyczył on poprzedniego właściciela. W roku 1839 z inicjatywy Piotra Wichlińskiego, dyrektora Komisji Rządowej Przychodów i Skarbu, dzięki obustronnym ustępstwom doszło do polubownej ugody z mieszczanami Mogielnicy. W wyniku uzgodnień powołana została do istnienia Wspólnota Gruntów i Lasów w Mogielnicy, która rozdzieliła przyznane grunty obywatelom mającym wówczas nieruchomości na terenie miasta. Majątkiem leśnym zarządzał wówczas czteroosobowy „Komitet Leśny, ustanowiony przez obywateli przez ogół wybranych.”
Bazę noclegową przez okres całego roku oferuje Gospodarstwo Agroturystyczne „U Słowika”, znajdujące się w Główczynie. Całodzienne wyżywienie zapewnia Restauracja „Mogielanka” w Mogielnicy. Podczas wakacji noclegi można znaleźć w szkołach podstawowych w Kozietułach, Michałowicach, Brzostowcu i Borowem oraz remizach strażackich w Mogielnicy, Dziarnowie, Borowem, Dębnowoli, Michałowicach, Tomczycach, Miechowicach, Popowicach, Dylewie, Kozietułach, Otalęży, Wólce Gostomskiej oraz Świdnie. Można również rozbijać namioty na terenach na rzeką Pilicą we wsi Tomczyce.
Nowe Miasto nad Pilicą — Historia
Nowe Miasto nad Pilicą
Położone jest wśród pięknych lasów, na wysokiej skarpie lewego brzegu Pilicy. Najstarsze ślady osadnictwa na tych terenach pochodzą sprzed wielu tysięcy lat. Potwierdzeniem tego faktu są wykopaliska archeologiczne. Można je oglądać w muzeum regionalnym.
Prawa miejskie uzyskało Nowe Miasto w 1400 roku.
Do naszych czasów dochował się dokument — akt fundacyjny, w którym czytamy, że 27 XII 1400 r. książę mazowiecki Siemowit IV, chcąc wynagrodzić zasługi cześnika rawskiego Prandoty podnosi jego posiadłości dziedziczne do rangi miasta na prawie chełmskim.
Parafia istnieje od XV w. posiada cenny zabytek z XV w. figurę Matki Bożej zwany „Pietą Gostomską”. Obecny Kościół z 1856 roku.
W XVI w. nastąpił szczególny rozkwit miasta, które zasłynęło dzięki licznym warsztatom tkackim, dobremu rzemiosłu, handlowi i rolnictwu. Na coroczne jarmarki św. Marcina ściągali kupcy z całej Polski.
Pod koniec XIX w. Nowe Miasto stało się uznanym w kraju i Europie kurortem uzdrowiskowym. Leczyli się tu m.in. tak wybitni Polacy jak Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Henryk Sienkiewicz, Maria Konopnicka i inni, a koncertował sam Ignacy Paderewski. Ściągali także do Nowego Miasta bogaci przemysłowcy, kupcy, literaci, nauczyciele nie tyko z Warszawy, ale i z Petersburga, Londynu, Madrytu i Paryża. Magnesem przyciągającym, był utworzony w 1873 r. przez doktora Jana Bielińskiego Zakład Przyrodoleczniczy. O jego usytuowaniu przesądziło nie tylko położenie miasta, ale przede wszystkim istnienie źródeł wody leczniczej.
W czasie II wojny światowej okolice Nowego Miasta były terenem działania różnych ugrupowań partyzanckich.
Po wojnie następuje powolny, ale systematyczny rozwój miasta. 11 października 1997 r. w obecności ks. biskupa ordynariusza Alojzego Orszulika, ks. bpa Józefa Zawitkowskiego, prowincjała kapucynów O. Piotra Stasińskiego, licznie zgromadzonego duchowieństwa i wiernych, za zgodą Stolicy Apostolskiej bł. Honorata Koźmińskiego ogłoszono Patronem Nowego Miasta. Fakt ten jest upamiętniony tablicą na Urzędzie Miasta i Gminy.
Obecnie miasto liczy około 4,5 tys. mieszkańców.
W roku 2000 miasto obchodziło 600-lecie swego istnienia.
Główne uroczystości odbyły się 16 czerwca w obecności ks. bp Józefa Zawitkowskiego, który otrzymał honorowe obywatelstwo miasta.
2 lutego 2001 roku ks. bp łowicki Alojzy Orszulik wydał dekret, ustanawiający kościół ojców kapucynów p.w. św. Kazimierza, Sanktuarium bł. Honorata Koźmińskiego.
Zapraszenie na Święto Wisły 2009 Warszawa 7 czerwiec
Święto Wisły 2009 w Warszawie
„Święto Wisły” — rzeka Wisła wraz z Portem i Cyplem Czerniakowskim, jego druga edycja, odbędzie się 7 czerwca 2009 r. Ma to być czas, w którym mogą zaprezentować się Warszawiakom wszyscy ci, którym bliska jest Wisła Warszawska: jej woda, jej brzegi; od wodniaków, poprzez przyrodników, po artystów i urbanistów — Piotr Kaliszek
„Święto Wisły” to wielka wodna impreza na Wiśle, w tym roku organizowana przez Biuro Sportu i Rekreacji Urzędu m.st. Warszawy. Partnerem Święta jest Magazyn Sportów Wodnych i Turystyki H2O, inicjator, pomysłodawca i zeszłoroczny organizator.
„Święto Wisły” w Warszawie jest częścią dni Wisły odbywających się w dniach 24 maja – 24 czerwca od Ustronia i Wisły aż po Dni Morza i tradycyjne wianki w Gdańsku.
„Święto Wisły” w Warszawie jest świętem rekreacji i sportów wodnych adresowanym do mieszkańców Warszawy w formie pikniku. Piknik dla mieszkańców Warszawy
„Święto Wisły” organizowany przez Biuro Sportu i Rekreacji Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy, ma na celu przywrócenie nabrzeża Wisły, jako miejsca spędzania wolnego czasu dla Warszawiaków.
Stanowi również element przygotowań miasta do rewitalizacji Portu Czerniakowskiego
Głównym celem „Święta Wisły” jest promocja wszelkich form aktywności wodnej. Chcemy udowodnić, że nabrzeże rzeki to doskonałe miejsce do uprawiania sportu i rekreacji. To dobra okazja do środowiskowej integracji klubów wodniackich — ich promocji i aktywizacji.
W trakcie trwania pokazów na lądzie i wodzie spływać będą na miejsce tegorocznego „Święta Wisły” jednostki z całego dorzecza Wisły.
„Chudy Wojtek” uatrakcyjni pokazy fontannami z wód Wisły, na pokładach RIB-ów i łodzi motorowych Vistula Cruise mieszkańcy Warszawy będą mogli odbywać krótkie rejsy po Wiśle, zaś na zorganizowane grupy, a także całe rodziny czekają spływy kajakowe.
Mnóstwo atrakcji czeka uczestników również na lądzie — koncerty, wystawy sprzętu wodnego, pokazy ratownictwa, specjalności harcerskich, konkursy dla dzieci i dorosłych, małpi gaj i ogrody zabaw dla dzieci, siatkówka plażowa oraz inne zabawy i gry terenowe.
Wstęp na „Święto Wisły” jest bezpłatny.
Program imprezy
Pokazy szybkościowe oraz synchronicznego pływania z wykorzystaniem motorówek, skuterów wodnych oraz RIB-ów. Spiętrzona woda, dźwięki wydobywające się z silników i znakomite popisy sterników stworzą niepowtarzalne widowisko na wodzie.
Przepływ „Masy krytycznej”. Marszruta wszystkich jednostek prowadzona przez duży jacht motorowy, na którego głównym pokładzie zasiada Pani Prezydent. W farwaterze jachtu ciągną pozostałe jednostki – ok. 300 kajaków, jachty motorowe, jednostki WOPR, bączki, skutery, RIB-y.
Dwa biegi regat Dezet o nagrodę Prezydent Warszawy. Regaty o żeglarsko-wioślarskim charakterze odbywające się na Wiśle po raz pierwszy od wielu lat. Wezmą w nich udział załogi z całego kraju rozgrywające zawody na najstarszej klasie jachtów.
Pokazy (wyścigi) Smoczych Łodzi Tradycyjne wywodzące się z południowej Azji łodzie, w których skład załogi wchodzi 20 wioślarzy, sternik, oraz bębniarz wybijający rytm wiosłowania.
Kite, wake, windsurfing Pokazy wake’a za motorówkami, skoki na falach, slalom, ponadto pokazy lotów na spadochronie za motorówką – spadochron bezzałogowy, sztuka podrywania latawca i przygotowania do akrobacji podczas ślizgów.
Wyścigi i Biegi cross-kajakowe organizowane od brzegu do brzegu, na nieprzekraczalnym torze wyścigu oznaczony światłem lasera.
Pokazy jazdy figurowej na skuterach wodnych, pokazy skoków, zwrotów w miejscu, wyścigi w slalomie.
Regaty wioślarskie. Wyścigi bezpokładowych łodzi, poruszanych 1-piórowymi wiosłami (ósemki, czwórki, dwójki, kanadyjki).
Scenariusz imprezy „Święto Wisły 2009″ — 7 czerwca
CZĘŚĆ WODNA
- 11.00 Pokazy motorowodne – skutery i RIB-y
- 11.30 Biegi DEZET – „O Żagle Pani Prezydent”, biegi wioślarskie i biegi łodzi smoczych – o puchary honorowych patronów imprezy
- 12.00 Regaty Optymistów, windsufringowe, regaty żeglarskie w różnych klasach
- 13.00 Pokazy ratownictwa – połączona akcja Policji Rzecznej, Straży Pożarnej, WOPR-u, i Harcerzy Kom. Stoł. ZHP I RZGW Warszawa – z lądu wody i powietrza — akcja przejęcia statku, pościgu za terrorystą, ewakuacji ludzi, gaszenie pożaru na statku, holowanie statku z mielizny i pokazy nurkowe.
- 14.00 Pokazy motorowodne – wakeboard, motomarany (katamarany motorowe), poduszkowce itp. Ponowne pokazy skuterów i RIB-ów
- 15.00 Finały biegów smoczych łodzi, finały DEZET, finały ósemek wioślarskich
- 16.00 Wręczenie nagród Pani Prezydent i PARADA PREZYDENCKA — ok. 300 jednostek pod przewodnictwem Pani Prezydent płynie Wisłą
- 17.00 Pokazy umiejętności indywidualnych kajakarzy, wyścigi kajaków w stylu dowolnym, inne pokazy indywidualne.
CZĘŚĆ LĄDOWA 11.00−17.00
Gry i zabawy dla publiczności:
- siatkówka plażowa,
- turniej rodzinny ringo,
- turniej darts,
- wędkowanie na sucho,
- rywalizacja na ergometrach,
- małpi gaj,
- freesbee,
- trampolina bungy,
- ścianka wspinaczkowa.
Zabawy dla najmłodszych uczestników:
- specjalnie wydzielona strefa zabaw dziecięcych
- dmuchane zjeżdżalnie
- statki pirackie
- zabawy i konkursy związane z tematyką sportów wodnych,
- malowanie twarzy oraz wiele innych atrakcji
Program artystyczny na scenie (występy zespołów):
- Trio Harmonicznego z piosenkami starej Warszawy
- koncert zespołu szantowego O! Sztorm
- koncert zespołu Ola Ost — covery
- Część oficjalna – rozdanie nagród
W trakcie trwania pokazów na lądzie i wodzie na miejsce tegorocznego Święta Wisły spływać będą jednostki z całego dorzecza Wisły. „Chudy Wojtek” uatrakcyjni pokazy fontannami z wód Wisły, na pokładach RIB-ów i łodzi motorowych Vistula Cruise będzie można wziąć udział w krótkich rejsach po Wiśle, a dla zorganizowanych grup, a także całych rodzin czekają spływy kajakowe.
Mnóstwo atrakcji czeka uczestników na lądzie — koncerty, wystawy sprzętu wodnego, pokazy ratownictwa, specjalności harcerskich, konkursy dla dzieci i dorosłych, małpi gaj i ogrody zabaw dla dzieci, siatkówka plażowa oraz inne zabawy i gry terenowe.
KONTAKT
H2O MAGAZYN SPORTóW WODNYCH I TURYSTYKI
UL. KRAKOWSKIE PRZEDMIEśCIE 79
00 – 079 WARSZAWA
TEL. 022 394 84 66
h2o@h2o-magazyn.pl, www.swietowisly.pl
Zaproszenie na X Gwieździsty zlot turystyczny szlakami Jana Pawła II — Sromowce Niżne 28 – 30 maja 2009
Zaproszenie na X Gwieździsty zlot turystyczny szlakami Jana Pawła II — Sromowce Niżne 28 – 30 maja 2009
REGULAMIN X GWIAŹDZISTEGO ZLOTU TURYSTYCZNEGO SZLAKAMI JANA PAWŁA II
28 – 30 Maja 2009 Sromowce Niżne
POD PATRONATEM MARSZAŁKA WOJEWÓDZTWA MAŁOPOLSKIEGO
Pana Marka Nawary
KOMITET HONOROWY:
- Metropolita Krakowski — Jego Eminencja Kardynał Stanisław Dziwisz
- Marszałek Województwa Małopolskiego — Marek Nawara
- Kustosz Sanktuarium Matki Bożej Królowej Podhala – ks. Tadeusz Juchas
- Starosta Czerwonego Klasztoru (Słowacja) — Stefan Dziurny
- Posłowie na Sejm RP – Anna Paluch, Bronisław Dutka. Wiesław Janczyk, Witold Kochan, Marek Łatas, Andrzej Gut-Mostowy, Edward Siarka
- Dziekan Wyższej Szkoły Filozoficzno – Pedagogicznej „Ignatianum” w Krakowie — ks. prof. dr hab. Zbigniew Marek
- Rektor Podhalańskiej Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Nowym Targu — prof. Stanisław Hodorowicz
- Prorektor ds. dydaktycznych, Dziekan Wydziału Humanistyki i Zdrowia — Alina Chełmińska Małopolska Wyższa Szkoła Zawodowa im. Józefa Dietla .
- Przewodniczący NSZZ „Solidarność” regionu małopolski – Wojciech Grzeszek
- Radni Sejmiku Małopolskiego –Barbara Dziwisz, Witold Kozłowski, Jan Hamerski,
- Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej – Andrzej Mróz
- Wójtowie Gmin, Czorsztyn – Waldemar Wojtaszek, Gminy Stryszów — Jan Wacławski
- Prezes Zarządu Małopolskiej Organizacji Turystycznej — Jan Wieczorkowski
- Prezes Polskiego Stowarzyszenia Flisaków Pienińskich – Jan Sienkiewicz
- Współinicjator Zlotu – Krystian Przewłocki
- Wieloletni działacz turystyki kajakowej – Zbigniew Mizerek
Organizatorem Zlotu jest:
Gminne Centrum Kultury w Kluszkowcach z siedzibą w Maniowach,
Małopolskie Centrum Informacji Turystycznej w Krakowie,
Wójt Gminy Czorsztyn,
Komenda Wojewódzka Straży Pożarnej, przy współpracy:
Urzędu Marszałkowskiego Województwa Małopolskiego
Kierownictwo Zlotu:
Komandor Zlotu: Adam Barski
V-ce Komandor: Tadeusz Walicki
V-ce Komandor: Janina Plewa
Kapelan Zlotu: ks. Mariusz Dydak
Kierownicy biura: Barbara Bober, Aldona Bobrowska, Kinga Latocha.
Kierownicy tras: Anna Filo, Ewa Giermek, Adam Błaszczyk, Grzegorz, Giermek ‚Adam Grywalski, Jerzy Nycz, Leszek Wesół,
Kierownik transportu: Grzegorz Migdał
Obsługa techniczna: Wiesław Żaba
Cele i zadania jakie postawili sobie organizatorzy:
- Propagowanie idei Jana Pawła II — miłości, przyjaźni, umiłowania czynnego wypoczynku, obcowania z przyrodą oraz integracji środowisk.
- Kreowanie idei krajoznawstwa oraz kwalifikowanej turystyki pieszej, rowerowej i kajakowej — szczególnie wśród młodzieży szkolnej i akademickiej.
- Propagowanie i promowanie regionalnych produktów turystycznych.
Zlot odbywa się na trasach turystycznych: — pieszych, rowerowych i kajakowych.
WARUNKI UCZESTNICTWA:
Zlot ma charakter otwarty, mogą w nim uczestniczyć osoby pełnoletnie, jak i te które nie
ukończyły 18– tego roku życia, pod warunkiem, że zostaną zgłoszone pod opieką osób pełnoletnich — za pisemną zgodą prawnych opiekunów. Dopuszcza się udział dzieci pod opieką rodziców.
Uczestnicy biorą udział w Zlocie na własną odpowiedzialność, potwierdzając przyjęcie
powyższego warunku własnoręcznym podpisem na karcie uczestnictwa. Za osoby niepełnoletnie odpowiedzialność ponosi opiekun dorosły potwierdzając ten fakt własnoręcznym podpisem (jeden dorosły opiekun na 10 uczestników niepełnoletnich).
Turystów rowerowych obowiązuje na trasach znajomość przepisów i przestrzeganie zasad kodeksu drogowego, posiadanie karty rowerowej lub prawa jazdy. Obowiązkiem jest używanie na trasach zlotu sprzętu ochronnego– szczególnie kasków i kamizelek odblaskowych.
Kajakarzy obowiązuje umiejętność pływania, potwierdzona kartą pływacką lub patentem żeglarskim – ewentualnie potwierdzenie tej umiejętności własnoręcznie podpisanym oświadczeniem. Podczas spływu obowiązkowo należy mieć założoną kamizelkę asekuracyjną. Ze względu na górski charakter rzeki — zalecamy stosowanie kasków ochronnych.
Zgłoszenie do udziału w Zlocie należy dokonać na karcie zgłoszenia — będącej załącznikiem do niniejszego regulaminu, w terminie do 21.05.2009 r. Na zgłoszeniu należy podać dyscyplinę oraz trasę. Do karty zgłoszenia należy dołączyć ksero dowodu wpłaty wpisowego w wysokości 15.- zł od osoby dla turystów pieszych i rowerowych, natomiast kajakarze ze względu na dodatkowe koszty, dwukrotny transport kajaków oraz osób na trasie Krościenko n/D. – Sromowce Niżne ‚obowiązuje wpisowe 25 zł. Zgłoszenia uczestnictwa wraz z wpisowym będą również przyjmowane w biurze Zlotu w przeddzień i w dniu jego rozpoczęcia. Każdy uczestnik Zlotu zobowiązany jest do posiadania dodatkowo środków finansowych w wysokości ok.12 zł (koszty wstępu na platformy widokowe na Trzech Koronach, Sokolicy, wstęp do Zamku w Niedzicy oraz wstęp na drogę wodną przez Pieniński Park Narodowy). Organizatorzy dopuszczają możliwość włączenia się do Zlotu w trakcie jego trwania bez możliwości uzyskania zniżki wpisowego. Wpłaty należy dokonać na konto:
Bank Spółdzielczy w Krościenku n/D
Gminne Centrum Kultury w Kluszkowcach z/s w Maniowach
Nr konta: 36 8817 0000 2002 0209 0421 0101
W tytule należy dopisać „X Gwiaździsty Zlot”
Zgłoszenia należy wysyłać na adres:
Gminne Centrum Kultury w Kluszkowcach z/s w Maniowach
34 – 436 Maniowy, ul. Gorczańska 3
W ramach wpisowego uczestnikom Zlotu zapewnia się:
- bezpłatne miejsce biwakowe na polu namiotowym w Sromowcach Niżnych wraz z sanitariatami.
- posiłek turystyczny (jeden w każdym dniu)
- pamiątki Zlotu.
- ubezpieczenie od następstw nieszczęśliwych wypadków w czasie trwania Zlotu
opiekę lekarską. - transport sprzętu biwakowego i bagażu oraz asekurację na trasach rowerowych Zlotu.
- transport osób i kajaków na trasach Zlotu
- udział w imprezach towarzyszących
UWAGA: organizatorzy gwarantują wydanie pamiątek Zlotu jedynie osobom, które dokonały zgłoszenia i wpłaty wpisowego w terminie do 21.05.2009. Osoby zgłoszone po tym terminie oraz te, które włączą się do Zlotu w czasie jego trwania otrzymają pamiątki w terminie późniejszym.
ZAKWATEROWANIE: Organizatorzy Zlotu zapewniają bezpłatne miejsca na wyznaczonym polu namiotowym w Sromowcach Niżnych. Uczestników obowiązuje indywidualne wyposażenie w podstawowy sprzęt turystyczny i biwakowy (namiot, śpiwór, materac, itp.). Istnieje możliwość zakwaterowania uczestników w kwaterach prywatnych na własny koszt – w uzgodnieniu z właścicielami kwater.
OBOWIĄZKI UCZESTNIKA ZLOTU:
- Przedstawienie w dniu przybycia dowodu tożsamości oraz dowodu wpłaty wpisowego;
- Przestrzeganie programu dziennego;
- Podporządkowanie się decyzjom i zarządzeniom organizatorów;
- Przestrzeganie postanowień „Karty Turysty” oraz zasad bezpieczeństwa;
- Niesienie pomocy — w razie konieczności — innym uczestnikom Zlotu;
- Kierownicy i opiekunowie grup zobowiązani są do posiadania apteczki pierwszej pomocy zarówno na biwaku jak i na trasach Zlotu;
- Poruszanie się po wyznaczonych trasach Zlotu i oznakowanych trasach turystycznych;
- Przestrzeganie przepisów ochrony przyrody oraz przeciwpożarowych;
- Przestrzeganie ciszy nocnej w godz. 23.00 — 6.00;
UWAGA: Ze względu na fakt, że Zlot odbywa się w strefie nadgranicznej oraz częściowo na terenie Słowacji — uczestnicy zobowiązani są do posiadanie dowodów tożsamości lub paszportów. Uczestnicy, którzy nie posiadają takich dokumentów, powinni przesłać do Gminnego Centrum Kultury w Kluszkowcach z/s w Maniowach, ul. Gorczańska 3, 34 – 436 Maniowy zdjęcie legitymacyjne. Po przesłaniu odpowiednio opisanego zdjęcia (data urodzenia, imiona rodziców, adres zamieszkania) osoby te zostaną ujęte na listę uprawniającą do przekroczenia granicy.
Organizatorzy nie przewidują prowadzenia punktacji zespołowej ani indywidualnej. Niemniej jednak przewiduje się wyróżnienia wraz z upominkami dla:
- najliczniejszego zespołu;
- najweselszego i najaktywniejszego zespołu;
- zespołu, który przyjedzie na Zlot z najdalej położonej miejscowości od Sromowiec Niżnych;
- najmłodszego uczestnika;
- uczestnika o najdłuższym „stażu turystycznym” w poszczególnych kategoriach turystycznych.
- najliczniejszej rodziny biorącej udział w Zlocie;
- oraz szereg innych, o których organizatorzy poinformują w dniu rozpoczęcia Zlotu.
Postanowienia końcowe:
- Organizatorzy zastrzegają sobie prawo zmian w Regulaminie i wyłącznej interpretacji niniejszego Regulaminu.
- Organizatorzy nie biorą odpowiedzialności za szkody wyrządzone przez uczestników Zlotu osobom trzecim i na odwrót.
- W wypadku stwierdzenia nadużycia alkoholu przez uczestnika Zlotu lub nie przestrzeganie regulaminu, organizatorzy zastrzegają sobie prawo do skreślenia go z listy uczestników.
- Zlot odbędzie się bez względu na warunki atmosferyczne.
- W przypadku nie przybycia na Zlot wpisowe nie podlegają zwrotowi.
- Zaleca się uczestnikom Zlotu dokonanie dodatkowego ubezpieczenia na czas dojazdu do miejsca zlotu oraz powrotu do miejsca zamieszkania.
- Zabrania się rozpalania ognisk poza miejscami do tego wyznaczonymi.
- Uzupełnieniem niniejszego regulaminu będą komunikaty szczegółowe podawane podczas trwania Zlotu.
- Podczas trwania Zlotu organizatorzy przewidują szereg atrakcji , o których uczestnicy zostaną poinformowani w dniu rozpoczęcia Zlotu.
TRASY PIESZE:
- Sromowce Niżne – Trzy Korony – Sokolica – Sromowce Niżne
- Sromowce Niżne – Czerwony Klasztor ( Słowacja) – Leśnica – powrót tą samą trasą na biwak w Sromowcach Niżnych
- Sromowce Niżne – Zamek w Niedzicy – zwiedzanie Zamku lub Zapory – Sromowce Niżne
TRASY ROWEROWE:
- Ludźmierz– –Nowa Biała– Krempachy– Dursztyn– Niedzica– Sromowce Niżne ok.60 km
- Sromowce Niżne – Czerwony Klasztor (Słowacja) –Leśnica — Szczawnica – Krościenko – Krośnica — Sromowce Niżne ok 45 km.
- Sromowce Niżne – Sromowce Wyżne trasa przez tereny na Słowacji –powrót przez kładkę do Sromowców Niżnych ok. 30 km.
TRASA KAJAKOWA:
Spływ Przełomem Dunajca na trasie: Sromowce Niżne – Krościenko n/D. w piątek 29.05.09 i w sobotę 30.05.09,transport kajaków i turystów z Krościenka n/D do Sromowiec Niżnych w ramach wpisowego.
PROGRAM DZIENNY ZLOTU:
Środa 27.05.09: w godz. 18.00 – 21.00
- przyjazd uczestników, weryfikacja i wydawanie pamiątek Zlotu, organizacja biwaku.
Czwartek 28.05.09
- godz. 7.00−10.00 – dalszy ciąg weryfikacji uczestników Zlotu
- godz. 10.00−11.30 – wyjście ekip na trasy Zlotu
- od godz. 15.00 — posiłek turystyczny na biwaku
- godz. 16.00 — 19.00 — gry i zabawy zręcznościowe
- godz. 19.00 – 22.00 — koncert kapeli i dyskoteka
Rowerzyści startują z Ludźmierza ok. godz, 10.00, istnieje możliwość rozpoczęcia Zlotu przez rowerzystów w Sromowcach Niżnych, trasa pierwszego dnia zostanie ustalona.
Piątek 29.05.09
- godz. 10.00−10.30 — wyjście ekip na trasy Zlotu ‚wyjazd rowerzystów oraz start kajakarzy.
- godz. 14.00−14.30− przewóz kajaków i kajakarzy na pole biwakowe w Sromowcach Niżnych.
- od godz. 15.00 — posiłek turystyczny na biwaku
- godz. 16.00 – 18.00 — gry i zabawy zręcznościowe
- godz. 19.00 – 22.00– ognisko, występ zespołu regionalnego i konkurs piosenki turystycznej
Sobota 30.05.09
- godz. 8.00 –uroczysta Msza św.
- godz. 9.00 – 9.30 — wyjście ekip na trasy Zlotu oraz start kajakarzy i rowerzystów.
- godz. 13.00−13.30 — przewóz kajaków i kajakarzy na pole biwakowe w Sromowcach Niżnych.
- od godz. 14.00 – 14.30 — posiłek turystyczny na biwaku
- godz. 15.00– uroczyste zakończenie Zlotu: ogłoszenie klasyfikacji , wręczenie nagród i upominków,
występy zespołów regionalnych.
Szczegółowych informacji udziela komandor Zlotu Adam Barski tel. 0 501 871 732 Fax. (012) 421 30 36 oraz v-ce komandor Zlotu Janina Plewa tel. (018) 275 00 70 w 128
polski
English
Deutsch
Français
Русский