Archiwa tagu: pokonywanie przeszkód

Technika pływania kajakiem po dzikich wodach

Nowe możliwości, jakie stworzył sprzęt z tworzyw sztucznych oraz możliwości szybkiego przerzucania sprzętu sztywnego w dowolne miejsce (transport samochodowy) uczyniły, zwłaszcza w krajach Europy Zachodniej, bardzo popularną turystykę graniczącą z wyczynem uprawianą na wodach o dużym stopniu trudności. Wody te, to rzeki górskie o nieregularnym nurcie, zaliczane do tzw. wód dzikich. Ich pokonywanie możliwe jest tylko na sprzęcie 2 tworzyw poliestrowych: kajakach jedynkach, oraz kanadyjkach jedynkach i dwójkach (oczywiście wyposażonych w fartuchy). Sprawą równie ważną jak sprzęt jest odpowiednia technika, której wymagają zmieniające się w szybkim tempie sytuacje i występujące przeszkody naturalne.

Pływanie, nawet turystyczne po wodach, których stopień trudności jest większy niż III wymaga znajomości i opanowania elementów techniki slalomowej.

Z drugiej strony ta forma kajakarstwa dostarcza wielu emocji i jest świetną formą doskonalenia umiejętności, dlatego też zyskuje coraz więcej zwolenników.

Trudności techniczne występujące na wodach dzikich związane są z dużym spadkiem wody, a tym samym jej dużą prędkością. Nie regularności brzegów (zwężenia, gwałtowne zakręty), oraz występujące w nurcie głazy, wystające ponad powierzchnię wody i ukryte pod nią są przyczyną powstawania wirów, dużych fal, od-wojów i cofek.

Pokonywanie dzikich wód wymaga szczególnie pewnego związania kajakarza z łodzią, aby napęd mógł być skutecznie przenoszony na kajak czy kanadyjkę i aby wszelkie manewry wykonywane były pewnie. W związku z tym siedzenie kajaka powinno być tak wyprofilowane, aby unieruchamiało dolną część ciała. Nogi lekko zgięte w kolanach opierają się o podnóżek, a rozstawione kolana powinny zapierać się o specjalnie wyprofilowane podpórki. Równocześnie górna część korpusu powinna odleć dużą swobodę ruchów. W kanadyjkach klęczy się jak najniżej, z równoczesnym okraczanym przysiadem na siodełku, uda i stopy są unieruchomione w pętlach z taśmy.

Różnica techniki w kajaka i kanadyjce – wynika przede wszystkim z rodzaju wiosła i pozycji zajmowanej w tych łodziach. Kajak jedynka – daje największe możliwości techniczne ze względu na duży i obustronny zasięg wiosła, co umożliwia bardzo szybkie manewry i reakcje. Kanadyjka jedynka — jest łodzią bardzo trudną do opanowania. Wiosło, którym posługujemy się tylko z jednej strony ogranicza zasięg. Z reguły nie zmienia się strony wiosłowania w CI, a zakres wiosłowania po stronie przeciwnej do normalnej uzyskuje się poprzez sięgnięcie wiosłem bez zmiany uchwytu. Kanadyjka dwójka – każdy z członków załogi wiosłuje po swojej stronie. Obaj uzupełniają się, a tylny, mający lepszy przegląd sytuacji spełnia rolę kapitana.

Zasady doboru długości wioseł w pływaniu po wodach dzikich

  • dla kajaków jedynek – 210 – 220 cm
  • dla kanadyjek dwójek – 145 – 155 cm
  • dla kanadyjek jedynek – 150 – 160 cm

Przybliżona reguła mówi, że w C II wiosło powinno sięgać do podbródka, a w CI – o 5 ca dłuższe, a w kajakach na wysokość połowy ręki uniesionej do góry.

Elementy techniki

Manewry, które wykonuje się podczas pokonywania wód dzikich trudno nieraz precyzyjnie rozdzielić na poszczególne elementy. Tym niemniej nożna, opierając się na technice stosowanej w slalomie usystematyzować pewne elementy, które pozwolą opisać sposób pokonywania najważniejszych typów przeszkód.

Płynięcie naprzód – Podobnie, jak przy pływaniu turystycznym, czy też w kajakarstwie płaskim pociągnięciem wiosłem wykonuje się wzdłuż burt łodzi, aby uniknąć niezamierzonego skręcania. Ale uchwyt wiosła jest o 1-2 szerokości dłoni większy, aby być przygotowanym do szerokich pociągnięć sterujących. Poza tym w trakcie wiosłowania można zmienić szerokość uchwytu w celu zwiększenia działającej dźwigni niosła.

W kanadyjce, aby możliwe były długie, pionowe pociągnięcia, nachyla się górną część ciała przy zanurzeniu pióra.

W kanadyjce każde pociągnięcie wymaga korekcji wytrąconej z kierunku łodzi. Na wodzie spokojnej sterowanie może odbywać się poprzez przekręcenie pióra wiosła na zewnątrz.

Na wodzie dzikiej, trudnej wystosowuje się kanadyjkę poprzez skręcenie pióra wiosła do wewnątrz końcowej fazy pociąg-cięcia. Równocześnie ręką trzymającą główkę wiosła przyciągamy górną część drzewca wiosła do siebie. Środek drzewca oparty jest o burtę, a pióro poprzez powstałą dźwignię odpychana jest od burty i wysterowuje łódź. Ten sposób wysterowania jest bezpieczny, bowiem wiosło jest wtedy cały czas gotowe do ewentualnego podparcia łodzi wytrąconej z równowagi.

Płyniecie do tyłu. Odbywa się poprzez odwrócenie ruchów przy płynięciu do przodu. Ręka ciągnąca staje się wypychającą i na odwrót. Ruch do tyłu stwarza duże trudności wskutek przesunięcia środka ciężkości ku rafie i zanurzeniu się rufy pod wodę, co powoduje trudności w sterowaniu i niebezpieczeństwo wywrotki.

Zmiana kierunku – ma najważniejsze znaczenie w technice pływania po wodach dzikich. Wymagają tego liczne przeszkody naturalne, które przy szybkim prądzie zmuszają do błyskawicznych manewrów zmiany kierunku płynięcia.

W slalomie kajakowym wykształciły się specjalne formy techniki. W okresie początkowym była to technika uderzeń do przodu i do tyłu (kontr).

W celu zwiększenia szybkości manewrów (co jest ostatecznym celem slalomu) powstała technika wykorzystująca każdy manewr zmiany kierunku również do napędu łodzi. Jest to tzw. technika pociągnięć.

Zmiana położenia łodzi – jest najprostszym sposobem zmiany kierunku. Wiosłowanie nadal pozostaje takie, jak przy płynięciu prosto, natomiast poprzez boczny skręt bioder łódź zostaje przechylona, z tym że środek ciężkości pozostaje nad środkiem wyporu. Wygięcie kila skręca łódź w kierunku przeciwnym do wychylenia. W takiej pozycji powiększa się również wznos kila (linia kila zanurzona jest na mniejszej długości), przez co łódź skręca łatwiej niż normalnie.

Drugi sposób przechyłu łodzi uzyskuje się poprzez wychylanie środka ciężkości ciała poza środek wyporu. Przez to uzyskuje się:

  • przedłużenie dźwigni wiosła,
  • większą zdolność skrętu łodzi,
  • większą siłę pociągnięcia dzięki pracy mięśni górnej części korpusu.

Znajdujące się w przodzie pióro wiosła służy do napędu i zmiany kierunku oraz podtrzymuje ciężar ciała. Im większa jest różnica szybkości pióra wiosła i wody, tym łatwiejsze jest utrzymanie łodzi w tej pozycji. Ten sposób pochylenia łodzi stosuje się zawsze na szybkim aorcie przy promowaniu oraz przechodzeniu z wody spokojnej na szybki nurt.

Zasadą podstawową jest pochylenie łodzi w taką stronę, aby prąd uderzał w dno łodzi. Im prąd jest szybszy, tym pochylenie łodzi musi być większe. Jeżeli woda nacierać będzie na pokład kajaka czy kanadyjki, spowoduje to niechybnie wciśnięcie pokładu pod powierzchnię i wywrotkę.

Oczywiście zmianę kierunku uzyskać można stosując którykolwiek z omówionych wcześniej elementów (kontrowanie, zagarnianie z jednej strony lub zagarnianie łukiem od dzioba). Z tym, że kontrowanie może spowodować wywrotkę i nie zaleca się stosować tego elementu na wodach dzikich.

Elementem, który daje bardzo duże możliwości manewru jest ściąganie łodzi na wiosło. Manewr ten dla kanadyjki dwójki został omówiony w rozdziale III. Również w kajaku jedynce wykonuje się ten element i to zarówno w przypadku, jeżeli kajak posiada prędkości względem wody, jak i bez prędkości.

Element ten wykonywany bez prędkości polega na podparciu się piórem wiosła włożonego do wody równolegle do burty kajaka i przyciągnięciu kajaka do wiosła. Tym samym kajak zostaje przesunięty w bok o odległość zależną od zasięgu pociągnięcia.

Jeżeli kajak posiada prędkość względem wody, wystarczy włożenie pióra wiosła do wody ukośnie. W tym przypadku pióro wkłada się do wody, stroną pracującą skierowane ku dziobowi kajaka. Prędkość kajaka względem wody spowoduje, ściągnięcie dziobu na wiosło i zwrot kajaka. Im bardziej do przodu włożone będzie wiosło tym zwrot j będzie bardziej widoczny. Natomiast przy zanurzeniu pióra bliżej środka kajaka, skręt będzie słabszy, ale wystąpi równocześnie boczne przesunięcie kajaka. Dodatkowo przyspieszyć można zwrot ściągając wiosło do burty kajaka.

Pokonywanie przeszkód na wodach dzikich

Bezpieczne pływanie po wodach dzikich wymaga oprócz opanowania techniki również bardzo dobrego czytania wody, jak również umiejętnego wykorzystywania zjawisk zachodzących w nurcie.

Wpływanie z szybkiego nurtu w cofkę i wodę spokojną. Aby móc przepłynąć trudniejsze odcinki wody górskiej, należy przed nimi zatrzymać się, wybrać najdogodniejszą drogę przejścia. W celu zatrzymania się wykorzystujemy cofki bądź odcinki wody spokojnej występujące za głazami wystającymi z wody i w zatokach przy brzegach rzeki.

Po ustawieniu kajaka ukośnie w stosunku do nurtu wiosłujemy mocno w kierunku cofki. W momencie, gdy dziób kajaka znajdzie się w zasięgu wody wstecznej stosujemy manewr ściągnięcia kajaka na wiosło zakończony podciągnięciem równoległym wzdłuż burty. Prąd spycha w tym czasie rufę kajaka i obraca go samoczynnie. Manewr tak wykonany pozwala na zatrzymanie się nawet na bardzo szybkim prądzie, o ile w korycie rzeki występują głazy wystające ponad powierzchnię, lub zatoki ze spokojną lub wsteczną wodą.

Promowanie pod prąd. Jeżeli znajdujemy się na wodzi spokojnej, a chcemy prze-promować przez silny prąd należy wejść w nurt z możliwie dużą prędkością, aby prąd nie obrócił łodzi. Równocześnie pamiętać należy o balastowaniu (przechył na taką stronę, aby nurt uderzył o dno łodzi).

Zwrot na prądzie. Wyjścia z cofki w celu dalszego spłynięcia z prądem odbywa się poprzez manewr zwrotu. Napływamy ukośnie pod prąd, gdy dziób łodzi znajduje się na nim, stosujemy ściąganie dzioba na wiosło w celu przyspieszenia zwrotu. Oczywiście w momencie, gdy łódź znajduje się w pozycji ukośnej i bocznej względem prądu konieczne jest balastowanie.

Płynięcie po dużych falach, które są regularne i nie kryją głazów jest stosunkowo proste. Dobrze jest, aby łódź posiadała prędkość względem wody, bo łatwiejsze jest wtedy manewrowanie. Wszystkie zwroty wykonywać należy na szczycie fali, bowiem łódź na wtedy tylko jeden punkt podparcia i bardzo łatwo wykonać jest zwrot.

Wiosłujący na falach płasko, co ułatwia zachowanie równowagi i umożliwia ewentualną podpórkę wiosłem.

Przepływanie progów i szypotów, czyli tych siejąc w których występuje duża, nieregularna fala, odwoje i wiry należy do najtrudniejszych w pływaniu po wodach dzikich. Taki odcinak wymaga przed przepłynięciem rozeznania z wody, a o ile to możliwe również z brzegu i wybranie najlepszego przejścia. Staramy się, aby utrzymać łódź równolegle do linii nurtu i w odwój wejść u z dużą szybkością, prostopadle do tworzącego się wału wody. Cały czas wiosłujemy, bowiem ugrzęźnięcie w odwoju to pewna wywrotka i wciągnięcie kajaka w dno.

Manewrowaine pomiędzy przeszkodami (głazami) – opiera się na zwrotach łodzi. Jeżeli nie starcza miejsca i czasu, aby wykonać zwrot poprzez np. zagarnianie półkoliste od dziobu wygodniej jest zastosować element ściągania kajaka na wiosło. Pozwala to na wymijanie przeszkód tkwiących gęsto w korycie (np. szachownica).

Zachowanie się w czasie wywrotki na wodach dzikich

  • nie puszczać wiosła,
  • wydostać się możliwie szybko z kajaka (wychodzi się z kajaka z fartuchem, natomiast w kanadyjce fartuch pozostaje na kopicie,
  • chwycić się kajaka (na dziobie i rufie są pętle z linki, dobrze również umocować linki wzdłuż burt od dziobu do rufy),
  • starać się dopłynąć do brzegu mając kajak przed sobą (w razie uderzenia o głazy stanowi on pełną osłonę)

  • Piotr Chrupczalski

Technika pływania kajakiem – zasady poruszania się

Utrzymanie kajaka w nurcie

Trzymanie się nurtu jest podstawą pływania po rzekach. Nurt zapewnia największą prędkość kajaka i kanadyjki, w nurcie też największa jest zazwyczaj głębokość wody. Wszelkie skracanie drogi poprzez np. ścinanie zakoli jest nieekonomiczne i prawie zawsze wiąże się z płynięciem na płytką wodę, na której z powodu odbitych od dna fal, kajak jest bardzo hamowany. Poza tym płynięcie poza nurtem powoduje zbaczanie kajaka, czego przyczyną jest nierówna prędkość strug wody po obu stronach łodzi.

Po stronie nurtu pióro wiosła pracuje w szybszej wodzie, wobec czego kajak zboczy w kierunku wody spokojniejszej. W dodatku w tym położeniu szybszy prąd działający na rufę łodzi obróci ją bokiem a następnie pod prąd. Płynięcie w nurcie jest również najpewniejszym sposobem, aby: płynąć bez wywrotki oraz nie niszczyć łodzi.

Aby zachować jedną jak i drugą zasadę, koniecznie należy posiadać odpowiednie umiejętności, w których elementem jest też utrzymanie kajaka w nurcie, a następnymi elementami są umiejętności pokonywania różnego rodzaju przeszkód. Pilica to nie przełom Dunajca, wiec po 10 minutach od wypłynięcia każdy turysta szybko odnajduje się na tej spokojnej rzece.

Pokonywanie przemiałów i mielizn

Na płyciznę, o której przypuszczamy, że kajak osiądzie na niej, napływamy powoli i w momencie zatrzymania kajaka na dnie należy natychmiast wysiąść, aby prąd nie obrócił kajaka bokiem. Po przeciągnięciu kajaka przez płyciznę wsiada najpierw załoga (sternik przytrzymuje kajak). Na przemiałach, zwłaszcza na rzekach górskich należy kajak spławiać przez przemiał trzymając go za rufę (aby uniknąć obrócenia kajaka bokiem).

Pokonywanie przeszkód przegradzających rzekę

Dotychczas omówione przeszkody, poza płyciznami nie wymagały wysiadania z kajaka. Wystarczyły umiejętności techniczne, aby przepłynąć bezpiecznie dany odcinek. Jednak bardzo często na szlakach spotyka się przeszkody przegradzające rzekę tak, iż konieczne jest wysiadanie z łodzi. Oczywiście budowle wodne typu jazów, młynów, elektrowni i zapór, gdzie nie ma możliwości spłynięcia, wymagają przenoski łodzi na dłuższych, nieraz nożna stosować przeciąganie prostopadłe lab równoległe.

Przesuwanie stosujemy przy przeszkodach znajdujących się pod powierzchnią wody i grodzących cały szlak. Ha taką przeszkodę wpływamy bardzo delikatnie. Szlakowy wysiada stając na pniu i przesuwa kajak do przodu, teraz noże wysiąść sternik i obaj przesuwają kajak poza przeszkodę, ustawiając go równolegle do niej. Wsiadają w kolejności: załoga i sternik.

Przepychanie stosu jeny, gdy prześwit między lustrem wody a przeszkodą leżącą w poprzek rzeki jest nieco mniejszy niż wysokość kajaka ponad wodą. Po dopłynięciu do przeszkody załoga wysiada i dociskając dziób wsuwa kajak pod przeszkodę. Sternik siedząc w kajaku dociąża odpowiednio łódź. Po przejściu poza przeszkodę przedniej części kokpitu role się zmieniają.

Dodatkową trudnością przy przeciąganiu, przesuwaniu i przepychaniu jest utrzymanie kajaka równolegle do linii nurtu. Szybki prąd bardzo łatwo może obrócić kajak i przyprzeć bokiem do pnia, co z reguły kończy się wywrotką a często i zaklinowaniem kajaka pod przeszkodą. Dlatego wymienione manewry trzeba mleć bardzo dobrze opanowane by móc je wykonać pewnie, szybko i zdecydowanie. W ostatecznym wypadku gdy widzimy, że kajak obracany jest bokiem do linii nurtu, to wyskakujemy z niego by w ten sposób uniknąć wywrotki.

Na szlaku nożna natknąć się często na przeszkody, których nie da się wcześniej przewidzieć, czy zauważyć. Np. podwodne kołki lub kamienie, których istnienia nie dało się „odczytać” z wyglądu wody. Innego typu trudności sprawia pływanie na dużej fali. Należy starać się płynąć pod wiatr (lub z wiatrem), prostopadle do grzbietu fal. Małe falki można brać bokiem, duże ale długie i regularne fale nożna również przepływać ukośnie. Gdy musimy płynąć przez jezioro podczas wiatru i fali, płynąc należy chroniąc się przy brzegu nawietrznym (brzegu z którego wieje wiatr). I aby wszystkie te przeszkody pokonać względnie bezpiecznie dla siebie i sprzętu, przestrzegać należy kilku reguł. Nie dopuścić do ustawiania kajaka w poprzek przeszkody i przyparcia do niej. Jeżeli już zaistnieje taka sytuacja należy szybko opuścić kajak. Nie napływać na przeszkodę zanurzoną z rozpędu, bowiem nie znając charakteru przeszkody można na niej osiąść lub uszkodzić kajak. Wychodząc naprzeciw naszym turystom dysponujemy wyłącznie kajakami wykonanymi z elastycznego mocnego polietylenu. Sytuacje pękających kajaków z włókna szklanego zostały wyeliminowane całkowicie, a z tym powstały stress. Pokonując trudny odcinek, którego nie da się dokładnie zbadać z wody (np. ciąg bystre i szpotów, częste przeszkody poprzeczne w szybkim narcie itp.) należy wysiąść z kajaka przed tym odcinkiem i z brzegu wybrać najlepszą drogę. W razie zbyt dużego stopnia trudności w stosunku do posiadanych umiejętności i sprzętu należy przenieść łódź. Podczas dużej fali i wiatru starać się nie wypływać na otwarte wody, gdyż fala może spowodować wywrotkę lub zalanie kajaka.

Sposób przejazdów rozgałęzień. (dopływów i wypływów)

Przy ujściu dopływu do rzeki głównej tworzy się spiętrzenie wody spowodowane spotkaniem dwóch nurtów uderzających o siebie pod kątem.

Na przeciwległym brzegu rzeki głównej tworzy się bystrze a w dolnym rogu ujścia wir. Płynąc rzeką główną trzymać się należy bliżej brzegu z dopływem, aby prąd nie zepchnął kajaka na przeciwległy brzeg.

Wpływać w dopływ trzeba od górnego rogu, aby nie pokonywać spiętrzenia i silnego prądu. Również wypływać należy od góry, aby nie zatrzymać się na odwoju i nie być zepchniętym przez prąd na dolny brzeg ujścia.

Przy wypływach, gdzie następuje rozgałęzienie nurtu płynąć należy rzeką główną po stronie przeciwnej niż wypływ, aby nie dać się wciągnąć w odnogę. Natomiast chcąc wpłynąć w wypływ trzeba płynąć wzdłuż brzegu (powyżej wypływu) po jego stronie.

Przy wpływaniu w zatoki nożna wykorzystać cofki które się tan tworzą. Płynąc wzdłuż brzegu, w dolnej części zatoki skierować należy dziób w cofkę, której przeciwny nurt wciągnie łódź w zatokę.

Płyniecie po wodach o nieregularnym nurcie

Wiry pokonuje się omijając wir w kierunku jego kołowania, po stycznej. W razie obrócenia kajaka wiosłuje się tylko w momentach, gdy kierunek prądu jest zgodny z kierunkiem krążenia wirów.

Bystrza jeżeli są regularne ich pokonanie nie sprawia trudności. Należy wpłynąć prosto w największy zlew wody, widoczny „język”. Następnie płynąć środkiem tworzącej się za „językiem” mocno falującej wody, trzymając się ściśle nurtu. Nie jest konieczne wiosłowanie, bowiem przy prędkości kajaka większej niż prędkość wody w części sfalowanej, następuje wchlapywanie wody do kajaka.

Progi i przepusty. Jeżeli „język” gładkiej wody początkujący bystrze na przepuście kończy się odwojem, trzeba wpłynąć w niego z szybkością zapewniającą przeskoczenie odwoju i nie ugrzężnięcie w nim. W tym celu po naprowadzeniu łodzi na gładką, początkową część bystrza, należy silnie wiosłować. W tym samym momencie przechodzenia odwoju, można przestać wiosłować, ale należy być przygotowanym na ewentualną „podpórkę” zachwianego kajaka za pomocą wiosła, lub nożna mocno wiosłować, jeżeli nie uda się samoczynnie wypłynąć z odwoju. Przy przepływaniu progów (niezbyt wysokich) również trzeba mieć wystarczającą prędkość początkową aby móc „przeskoczyć odwój”.

Bystrza i szypoty. Nieregularne, dzikie, pokonywać należy po obejrzeniu ich z brzegu i wybraniu najlepszej drogi* Przepływa się obraną drogą, wiosłując na odcinkach spokojniejszych, a na odwojach, kipielach i wirach trzymając wiosło zanurzone jednym piórem w wodzie. Pozwala to na natychmiastowy manewr sterujący (zagarnięcie lub skontrowanie), lub wyprowadzenie kajaka z niebezpiecznego przechyłu, poprzez „oparcie się” na płasko położonym wiośle.

Jeleni skok – na wodach szybkich, gdzie nie można zastosować promowania w celu wyminięcia przeszkody, stosuje się manewr zwany „jelenia skokiem”, Polega on na bocznym ustawieniu kajaka względem silnego nurtu (napływającego na przeszkodę) i (poprzez silne wiosłowanie) „ucieczkę” z tego nurtu przed przeszkodą. Takie sytuacje spotkać można na ostrych, zakolach górskich rzek, przy filtrach mostów itp.

Przejazd pod mostami

Pod mostami przepływać należy między przęsłami, pomiędzy którymi płynie nurt. Ponieważ przed filarami wytwarzają się spiętrzenia wody, a za nimi wiry i cofki, należy uważać aby nie dać się w nie wciągnąć.

Gdy filary są ustawione skośnie do nurtu, a nurt uderza o jeden z nich, należy zejść z nurtu wykorzystując do tego manewru promowanie, a w przypadka silnego prądu – jeleni skok.

Obiekty pływające – stojące omijać należy z daleka. Stojące na kotwicach statki, barki itp., stojące przy brzegu tratwy grożą przyparciem kajaka do nich i wciągnięciem pod nie, co jest bardzo niebezpieczne.

Statki w ruchu omijać należy z daleka, ustawiając się po przejechaniu statku dziobem do fali.


Piotr Chrupczalski

Podstawowe elementy pływania kajakiem i kanadyjką turystyczną.

Do elementów techniki pływania kajakiem i kanadyjką należą te wszystkie manewry, które pozwalają na właściwe, efektywne i bezpieczne płynięcie po wodach o skali trudności dostępnej dla danego typu łodzi:

Oczywiście, nieco inne obowiązują zasady manewrowania i inne elementy techniki pływania stosuje się na rzekach dzikich, dostępnych tylko dla kajaków kanadyjek i jednoosobowych (od IV st. trudności wzwyż).

Elementy te zostaną omówione w osobnym rozdziale, a na razie zajmiemy się tylko manewrami, które można wykonać na kajaku dwuosobowym i kanadyjce turystycznej oraz rodzajami przeszkód które można wykonać za pomocą tych manewrów.

Wyhamowanie szybkości i zatrzymanie

Zatrzymanie się aa wodzie płynącej bez dokonania zwrotów stosuje się w celu rozpoznania przeszkody lub przy dobijaniu do brzegu, w miejsce za wąskim na dokonanie obrotu.

Na wodach stojących hamujemy i dobijamy do brzegu. Manewr ten wykonuje się wiosłując do tyłu obustronnie, prowadząc wiosło od rufy do dzioba kajaka. Stroną pracującą wiosła jest w tym przypadku strona wypukła. Kontrolujemy ustawienie kajaka, które powinno być równoległe do linii prądu.

Nie wolno zatrzymywać się w ten sposób na wodach dzikich o bardzo szybkim nurcie, gdyż grozi to niekontrolowanym obróceniem kajaka lub wywrotką.

Promowanie

Na wodach płynących w celu przesunięcia bocznego (np. z jednego brzegu na drugi) stosuje się manewr, który nazywa się promowaniem lub trawersowaniem. Wykorzystuje się tu siłę spychającą kajak w bok, przez jego skośne ustawienie w stosunku do linii nurtu. Równoczesne wiosłowanie do tyłu z siłą zależną od prędkości prądu niweluje składową sił spychających kajak z prądem.

Takie promowanie, ustawieniem kajaka dziobem w kierunku nurtu wykorzystuje się przy pokonywaniu przeszkód, które wymagają przepłynięcia w jednym ściśle określonym miejscu. Będą to np. często spotykane drzewa leżące w poprzek nurtu z przesmykiem w jednym miejscu, zastawki, bystrza i przepusty na które wpłynąć trzeba w odpowiedni sposób. Manewr ton stosuje się tam gdzie szybkość nurtu nie grozi odwróceniem kajaka. Promowanie wykonuje się również ustawiając kajak dziobem pod prąd. Jest to manewr łatwiejszy i przy pływaniu turystycznym służy np. do przeprawiania się z jednego brzegu na drugi lub do pokonywania przeszkody spływając z prądem tyłem. Często stosuje się takie promowanie w slalomie kajakowym.

Zmiana kierunku płynięcia

Przy pomocy steru. Ster jest urządzeniem, które w kajakach dwuosobowych oddaje bardzo duże usługi. Pozwala on. na płynięcie i skręcanie przy równomiernym wiosłowaniu po obu stronach burty oraz na korygowanie zboczeń kajaka z kursu wskutek wiatru lub fali. Chcąc wykonać manewr sterem kajak musi mieć prędkość względem wody.

Najefektywniejsze jest wychylenie płetwy sterowej do 45°. W niektórych przypadkach ster może jednak przeszkadzać w manewrowaniu kajakiem. Dzieje się tak w przypadku konieczności zatrzymania się w nurcie, oraz na trudnych odcinkach wody górskiej, gdzie konieczne jest wykonanie promowania.

Wiosłowanie, z nierówną siłą. Zagarniając wodę silniej z jednej a słabiej z drugiej strony uzyskujemy skręt łodzi na stronę przeciwną do tej po której wiosłujemy mocniej. Stosuje się takie wiosłowanie również przy korekcji zboczenia kajaka bez steru z obranego kursu.

Zagarnięcie od kajaka. Manewr podobny do poprzedniego z tym, że wiosłem po zewnętrznej stronie skrętu wykonujemy łuk od dziobu do rufy. Po stronie wewnętrznej wiosłujemy słabiej i blisko burty. Nie wiosłując po wewnętrznej stronie otrzymamy jeszcze szybszy skręt.

Kontowanie. W celu przyhamowanie kajaka i równoczesnego zwrotu stosuje się kontrowanie. Przy szybkości kajaka względem wody wystarczy włożenie po stronie na którą chcemy skręcić wiosła i lekkie wypchanie pióra do przodu. Ponieważ kontrowanie silnie hamuje bieg łodzi, można włożyć pióro wiosła ukośnie z tyłu i posługiwać się nim jak sterem. V celu szybszego zwrotu stosuje się kontrowanie i zagarnianie z drugiej strony równocześnie. W dwójce manewr ten jest wykonywany w ten sposób, że siedzący z przodu zagarnia wodę od dzioba a sternik kontruje względnie steruje wiosłem ustawionym ukośnie do tyłu.

Zmiana kierunku płynięcia kanadyjki. Na kanadyjce wszelkie zwroty wykonuje się tylko za pomocą wioseł. Siedzący z tyłu używa swego wiosła jak steru, z tym, że technika niektórych zwrotów jest inna niż w kajaku turystycznym dwuosobowym. Typowe zwroty na kanadyjce dwuosobowej wykonać można bądź bez prędkości w miejscu, bądź posiadając prędkość względem wody.

Zwrot bez prędkości na stronę z której wiosłuje siedzący z przodu odbywa się w ten sposób, że wiosłujący z przodu wychyla się na swoją burtę i wkłada pióro wiosła jak najdalej od burty tak, aby płaszczyzna pióra była równoległa do osi podłużnej kanadyjki. Następnie przyciąga drzewce do siebie, czyli zgarnia wodę pod dziób kanadyjki. Powrót wiosła następuje górą lub po przekręceniu pióra o 90° w wodzie. Siedzący z tyłu wykonuje identyczny manewr po swojej stronie. Pozwala to na szybki obrót kanadyjki w miejscu.

Chcąc dokonać obrotu w drugą stronę obaj wiosłujący mogą zmienić swoje strony (czego praktycznie nie stosuje się) lub wykonać następujący manewr: siedzący z przodu zakłada wiosło jak najdalej w kierunku dzioba i zagarnia wodę łukiem aż do linii swoich „barków, powtarzając to po przeniesieniu wiosła nad wodą. Siedzący z tyłu wkłada wiosło bardzo blisko burty, równolegle do niej i wypycha pióro jak najdalej od burty. Powrót wiosła -po przekręceniu do 90° – w wodzie. Wypychanie pióra uzyskuje się poprzez ściągnięcie główki niosła ku sobie (mniej więcej do wysokości twarzy). Ręka trzymająca drzewce znajduje się cały czas przy burcie i stanowi oś obrotu dla powstałych w ten sposób dźwigni.

Zwrot przy prędkości kanadyjki względem wody. Nieco inaczej wykonuje się omówione powyżej zwroty, gdy kanadyjka posiada prędkość względem wody. Zwrot pierwszy na stronę wiosłującego z przodu przeprowadza się w ten sposób, że siedzący z tyłu wykonuje ten sam manewr zagarniania wody pod rufę, natomiast siedzący z przodu wkłada wiosło ukośnie do wody (powierzchnią pracującą zwrócone ku dziobowi kanadyjki). W tym celu wychyla się on za burtę, jego ręka trzymająca główkę wiosła znajduje się nad głową, a druga dłoń na drzewcu utrzymuje wiosło we właściwej pozycji. Działanie prądu wody na pióro wiosła powoduje ściąganie dziobu „na wiosło” i obrót kanadyjki.

Przy zwrocie w stronę przeciwną tylni wykonuje manewr identyczny jak w przyp. bez prędkości, natomiast wiosłujący z przodu wkłada wiosło do wody przy dziobie w skos, tak aby wskutek działania prądu dziób był odpychany od wiosła.
Piotr Chrupczalski