STER Spływy Kajakowe, kajaki Mazury, Pilica

Podstawowe elementy pływania kajakiem i kanadyjką turystyczną

Do elementów techniki pływania kajakiem i kanadyjką należą te wszystkie manewry, które pozwalają na właściwe, efektywne i bezpieczne płynięcie po wodach o skali trudności dostępnej dla danego typu łodzi:

Oczywiście, nieco inne obowiązują zasady manewrowania i inne elementy techniki pływania stosuje się na rzekach dzikich, dostępnych tylko dla kajaków kanadyjek i jednoosobowych (od IV st. trudności wzwyż).

Elementy te zostaną omówione w osobnym rozdziale, a na razie zajmiemy się tylko manewrami, które można wykonać na kajaku dwuosobowym i kanadyjce turystycznej oraz rodzajami przeszkód które można wykonać za pomocą tych manewrów.

Wyhamowanie szybkości i zatrzymanie

Zatrzymanie się aa wodzie płynącej bez dokonania zwrotów stosuje się w celu rozpoznania przeszkody lub przy dobijaniu do brzegu, w miejsce za wąskim na dokonanie obrotu.

Na wodach stojących hamujemy i dobijamy do brzegu. Manewr ten wykonuje się wiosłując do tyłu obustronnie, prowadząc wiosło od rufy do dzioba kajaka. Stroną pracującą wiosła jest w tym przypadku strona wypukła. Kontrolujemy ustawienie kajaka, które powinno być równoległe do linii prądu.

Nie wolno zatrzymywać się w ten sposób na wodach dzikich o bardzo szybkim nurcie, gdyż grozi to niekontrolowanym obróceniem kajaka lub wywrotką.

Promowanie

Na wodach płynących w celu przesunięcia bocznego (np. z jednego brzegu na drugi) stosuje się manewr, który nazywa się promowaniem lub trawersowaniem. Wykorzystuje się tu siłę spychającą kajak w bok, przez jego skośne ustawienie w stosunku do linii nurtu. Równoczesne wiosłowanie do tyłu z siłą zależną od prędkości prądu niweluje składową sił spychających kajak z prądem.

Takie promowanie, ustawieniem kajaka dziobem w kierunku nurtu wykorzystuje się przy pokonywaniu przeszkód, które wymagają przepłynięcia w jednym ściśle określonym miejscu. Będą to np. często spotykane drzewa leżące w poprzek nurtu z przesmykiem w jednym miejscu, zastawki, bystrza i przepusty na które wpłynąć trzeba w odpowiedni sposób. Manewr ton stosuje się tam gdzie szybkość nurtu nie grozi odwróceniem kajaka. Promowanie wykonuje się również ustawiając kajak dziobem pod prąd. Jest to manewr łatwiejszy i przy pływaniu turystycznym służy np. do przeprawiania się z jednego brzegu na drugi lub do pokonywania przeszkody spływając z prądem tyłem. Często stosuje się takie promowanie w slalomie kajakowym.

Zmiana kierunku płynięcia

Przy pomocy steru. Ster jest urządzeniem, które w kajakach dwuosobowych oddaje bardzo duże usługi. Pozwala on. na płynięcie i skręcanie przy równomiernym wiosłowaniu po obu stronach burty oraz na korygowanie zboczeń kajaka z kursu wskutek wiatru lub fali. Chcąc wykonać manewr sterem kajak musi mieć prędkość względem wody.

Najefektywniejsze jest wychylenie płetwy sterowej do 45°. W niektórych przypadkach ster może jednak przeszkadzać w manewrowaniu kajakiem. Dzieje się tak w przypadku konieczności zatrzymania się w nurcie, oraz na trudnych odcinkach wody górskiej, gdzie konieczne jest wykonanie promowania.

Wiosłowanie, z nierówną siłą. Zagarniając wodę silniej z jednej a słabiej z drugiej strony uzyskujemy skręt łodzi na stronę przeciwną do tej po której wiosłujemy mocniej. Stosuje się takie wiosłowanie również przy korekcji zboczenia kajaka bez steru z obranego kursu.

Zagarnięcie od kajaka. Manewr podobny do poprzedniego z tym, że wiosłem po zewnętrznej stronie skrętu wykonujemy łuk od dziobu do rufy. Po stronie wewnętrznej wiosłujemy słabiej i blisko burty. Nie wiosłując po wewnętrznej stronie otrzymamy jeszcze szybszy skręt.

Kontowanie. W celu przyhamowanie kajaka i równoczesnego zwrotu stosuje się kontrowanie. Przy szybkości kajaka względem wody wystarczy włożenie po stronie na którą chcemy skręcić wiosła i lekkie wypchanie pióra do przodu. Ponieważ kontrowanie silnie hamuje bieg łodzi, można włożyć pióro wiosła ukośnie z tyłu i posługiwać się nim jak sterem. V celu szybszego zwrotu stosuje się kontrowanie i zagarnianie z drugiej strony równocześnie. W dwójce manewr ten jest wykonywany w ten sposób, że siedzący z przodu zagarnia wodę od dzioba a sternik kontruje względnie steruje wiosłem ustawionym ukośnie do tyłu.

Zmiana kierunku płynięcia kanadyjki. Na kanadyjce wszelkie zwroty wykonuje się tylko za pomocą wioseł. Siedzący z tyłu używa swego wiosła jak steru, z tym, że technika niektórych zwrotów jest inna niż w kajaku turystycznym dwuosobowym. Typowe zwroty na kanadyjce dwuosobowej wykonać można bądź bez prędkości w miejscu, bądź posiadając prędkość względem wody.

Zwrot bez prędkości na stronę z której wiosłuje siedzący z przodu odbywa się w ten sposób, że wiosłujący z przodu wychyla się na swoją burtę i wkłada pióro wiosła jak najdalej od burty tak, aby płaszczyzna pióra była równoległa do osi podłużnej kanadyjki. Następnie przyciąga drzewce do siebie, czyli zgarnia wodę pod dziób kanadyjki. Powrót wiosła następuje górą lub po przekręceniu pióra o 90° w wodzie. Siedzący z tyłu wykonuje identyczny manewr po swojej stronie. Pozwala to na szybki obrót kanadyjki w miejscu.

Chcąc dokonać obrotu w drugą stronę obaj wiosłujący mogą zmienić swoje strony (czego praktycznie nie stosuje się) lub wykonać następujący manewr: siedzący z przodu zakłada wiosło jak najdalej w kierunku dzioba i zagarnia wodę łukiem aż do linii swoich „barków, powtarzając to po przeniesieniu wiosła nad wodą. Siedzący z tyłu wkłada wiosło bardzo blisko burty, równolegle do niej i wypycha pióro jak najdalej od burty. Powrót wiosła -po przekręceniu do 90° – w wodzie. Wypychanie pióra uzyskuje się poprzez ściągnięcie główki niosła ku sobie (mniej więcej do wysokości twarzy). Ręka trzymająca drzewce znajduje się cały czas przy burcie i stanowi oś obrotu dla powstałych w ten sposób dźwigni.

Zwrot przy prędkości kanadyjki względem wody. Nieco inaczej wykonuje się omówione powyżej zwroty, gdy kanadyjka posiada prędkość względem wody. Zwrot pierwszy na stronę wiosłującego z przodu przeprowadza się w ten sposób, że siedzący z tyłu wykonuje ten sam manewr zagarniania wody pod rufę, natomiast siedzący z przodu wkłada wiosło ukośnie do wody (powierzchnią pracującą zwrócone ku dziobowi kanadyjki). W tym celu wychyla się on za burtę, jego ręka trzymająca główkę wiosła znajduje się nad głową, a druga dłoń na drzewcu utrzymuje wiosło we właściwej pozycji. Działanie prądu wody na pióro wiosła powoduje ściąganie dziobu „na wiosło” i obrót kanadyjki.

Przy zwrocie w stronę przeciwną tylni wykonuje manewr identyczny jak w przyp. bez prędkości, natomiast wiosłujący z przodu wkłada wiosło do wody przy dziobie w skos, tak aby wskutek działania prądu dziób był odpychany od wiosła.
Piotr Chrupczalski