Archiwa tagu: rzemieślnicy

Przewodnik po Grójcu w opracowaniu z 1965r.

Przewodnik po Grójcu w opracowaniu z 1965r.

Miasto powiatowe liczące 9000 mieszkańców, położone jest na wypiętrzeniu ciągnącym się na przestrzeni blisko 10 km w kierunku pd. Obszar miasta jest pod względem położenia dosyć zróżnicowany od 138 do 167 m npm. W pn. części miasta w obniżeniu terenu płynie wśród łąk niewielka rzeczka Molnica.

Miasto powiatowe liczące 9000 mieszkańców, położone jest na wypiętrzeniu ciągnącym się na przestrzeni blisko 10 km w kierunku pd. Obszar miasta jest pod względem położenia dosyć zróżnicowany od 138 do 167 m npm. W pn. części miasta w obniżeniu terenu płynie wśród łąk niewielka rzeczka Molnica. Stacja kolejki wąskotorowej, tel. 828. Połączenia z Warszawą — 41 km przez Tarczyn — 14 km, Piaseczno — 28 km oraz z Nowym Miastem n. Pilicą — 43 km przez Mogielnicę — 24 km. Dworzec PKS, Al. Walki Młodych, tel. 661. Połączenie z Warszawą — 44 km przez Tarczyn — 13 km, z Piasecznem — 32 km przez Prażmów — 12 km, z Górą Kalwarią — 28 km, z Warką — 26 km przez Jasieniec — 9 km, z Białobrzegami — 25 km, z Goszczynem — 20 km, z Nowym Miastem n. Pilicą — 36 km przez Mogielnicę — 22 km, z Błędowem — 18 km, z Białą Rawską — 32 km przez Wilków -— 20 km, z Lipiem — 15 km, z Wilczorudą — 16 krn oraz z Mszczonowem — 29 km. Prez. PRN, Al. Walki Młodych 37, tel. 231; Prez. MRN, pL Wolności 2, tel. 303; poczta, Al. Niepodległości 6, tel. 629; MO, tel. 277; pogotowie ratunkowe, Al. Walki Młodych, tel. 09; szpital, ul. P. Skargi 6, tel. 864; ośrodek zdrowia, ul. P. Skargi, tel. 944 i ul. Kościelna 10, tel. 888; apteki: Al. Niepodległości 1 i ul. 15 Stycznia 7; stacja benz., Al. Niepodległości, tel. 652; postój taksówek, ul. P. Skargi 1, tel. 911; Oddział PTTK, Al. Walki Młodych 37; restauracje: pl. Wolności, ul. 15 Stycznia 24 i ul. Szpitalna 12.

Grójec jest najstarszym osiedlem na południowym Mazowszu. Zaczątkiem miasta było grodziszcze na wzgórzu (na którym stoi obecnie kościół) zapewne otoczone fosą. Do ok. 1245 r. Grójec był siedzibą kasztelanii i archidiakonatu, przeniesionych potem do Czerska. Osada nazywała się wówczas Grodziec; nazwa ta przetrwała aż do końca XVII w. W 1419 r. Grójec otrzymał z rąk ks. mazowieckiego Janusza I prawa miejskie oraz liczne przywileje, m. in. dochody z wagi i z postrzygalni sukna. W XV i XVI w. miasto rozwijało się pomyślnie: wzniesiono okazały ratusz, wybrukowano ulice, powstały manufaktury. Królowie Zygmunt Stary i Zygmunt August potwierdzili dawne przywileje i obdarzyli Grójec nowymi na targi i jarmarki. W Grójcu przebywała kilkakrotnie królowa Bona, o czym świadczą niektóre przywileje tam przez nią podpisane. Miasto znane było wtedy ze znakomitego piwa, które na równi z wareckim poszukiwane było w Warszawie. Rzemieślnicy wyrabiali z kiszek baranich struny muzyczne do lutni, które znajdowały odbiorców nawet za granicą. Według lustracji z 1564 r. miasto liczyło 210 domów. Czynny był szpital. W 1536 r. urodził się w Grójcu Piotr Skarga Pawęski i do 17 roku życia pobierał nauki w miejscowej szkole. Jan Pawęski, dziad znanego kaznodziei i pisarza, często wnosił do księcia mazowieckiego zażalenia i skargi na samowolę urzędników książęcych. Stąd podobno wywodzi się nazwa pod grójeckiego folwarku Pawęskich zwanego Skargami, a następnie Skargowszczyzną, oraz późniejszy rodzinny przydomek.

W czasie wojen szwedzkich miasto uległo poważnemu zniszczeniu tak, że w 1660 r. liczyło zaledwie 16 domów i nie mogło podnieść się z upadku, zwłaszcza że wskutek rozwoju stołecznej Warszawy targi i jarmarki grójeckie straciły na znaczeniu. W 1765 r. Grójec liczył tylko 35 domów, kilka lepianek i jedną karczmę. W 1794 r., po bitwie pod Szczekocinami, Tadeusz Kościuszko podążał na czele powstańczych wojsk przez Przybyszew, Goszczyn, Lewiczyn w kierunku Warszawy. 28 czerwca tegoż roku rozłożył obóz pod Grójcem.

W XIX w. dzięki budowie szlaków komunikacyjnych, m. in. drogi bitej do Warszawy, miasto ożywiło się. Odbywają się tu znane w okolicy targi zbożowe i kuśnierskie. W 1857 r. powstaje nowy szpital. V/ czasie powstania styczniowego naczelnikiem jest tu Augustyn Lewiński, który wraz z podległymi sobie ludźmi dostarczał oddziałom powstańczym . działającym w okolicy niezbędnego wyposażenia. Od 1867 r. Grójec zostaje stolicą powiatu utworzonego z części dawnego powiatu warszawskiego. Wpłynęło to decydująco na rozwój miasta (w 1861 r. — ok. 2600 mieszkańców, w 1877 r. — 4450 mieszkańców). W 1914 r. Grójec otrzymał połączenie kolejką wąskotorową z Warszawą. Liczył już wtedy 7500 mieszkańców. Pierwsza wojna światowa nie zahamowała rozwoju miasta. W 1921 r. Grójec był terenem strajku robotników rolnych. W 1939 r. mieszkało w Grójcu blisko 10 000 osób.

W czasie ostatniej wojny miasto uległo częściowemu zniszczeniu. Okupanci wymordowali dość liczną ludność żydowską. W odwet za pierwsze dywersyjne akcje hitlerowcy 9. IX. 1942 r. powiesili w Grójcu czterech członków PPR. W okolicach działali partyzanci Gwardii Ludowej Oddziału im. K. Pułaskiego. 7. X. 1943 r. dwie drużyny tego oddziału pod dowództwem Ryszarda Jakusa i Stanisława Fijałkowskiego zniszczyła duży młyn niemiecki położony w pobliżu dworca kolejki w Grójcu. W akcji bral również udział sekretarz komitetu okręgowego GL Józef Kalinowski. Miasto wyzwolone zostało 16. I. 1945 r. W 1946 r. ilość mieszkańców wynosiła ok. 7000.

Grójec jest obecnie ważnym ośrodkiem rejonu sadowniczo-warzywniczego. Przemysł nie odgrywa tu jeszcze odpowiedniej roli. W kilku niewielkich zakładach przemysłu metalowego i spożywczego pracuje 700 osób. Trzy spółdzielcze zakłady przetwórcze przerabiają ok. 4500 ton owoców rocznie. Przewidywana rozbudowa zakładu podległego Spółdzielni Inwalidzkiej „Jedność” pozwoli na znaczne zwiększenie produkcji przetworów owocowych oraz stworzy możliwość dodatkowego zatrudnienia dla kobiet. W najbliższych latach przewidziana jest także budowa dużej mleczarni. Zaplanowana na późniejsze lata budowa normalnotorowej linii kolejowej łączącej Grójec z Warszawą i z magistralą śląską wpłynie decydująco na dalszy rozwój grójeckiego przemysłu.

Równocześnie z inwestycjami przemysłowymi powstają nowe bloki mieszkalne, które wraz z budownictwem plombowym i remontami kapitalnymi szeregu dotychczasowych budynków zmieniają wygląd zewnętrzny Grójca. Miastu przybędzie hotel, dom kultury z salą kinową oraz nowy budynek szpitala o 150 miejscach. Wkrótce założona zostanie sieć wodociągowa i kanalizacyjna. Przebiegający w pobliżu gazociąg do Warszawy pozwoli na wykorzystanie gazu dla potrzeb miasta. Przewiduje się, że ok. 1975 r. Grójec osiągnie 15 000 mieszkańców.

Obecna zabudowa miasta jest zarówno murowana jak i drewniana. Rynek otaczają przeważnie budynki pochodzące z XIX w. Na uwagę zasługuje zabytkowy ratusz wystawiony w 1804 r. (obecnie siedziba MRN) oraz przylegający do niego dom z 1 poł. XIX w. Na skwerze pomnik ku czci pomordowanych przez hitlerowców działaczy PPR. Przy głównej ulicy stoi murowany klasycystyczny budynek poczty, który wraz z dwiema oficynami liczy już ok. 150 lat. Z innych zabytkowych budowli z XIX w. warto zwrócić uwagę na dawne, niestety źle zachowane, jatki miejskie (obecnie sklepy) i klasycystyczny budynek liceum. Ciekawym obiektem zabytkowym jest drewniana stodoła z XVIII w. o dachu krytym strzechą (obok kościoła) założona na planie sześcioboku o wyjątkowo* dużej rozpiętości 23,5 m długości i wysokości 15 m. Pośrodku dachu latarnia wsparta na 6 słupach.

Miejscowy kościół jednonawowy, zbudowany prawdopodobnie pod koniec XIV w., stracił wskutek przeróbek dawny gotycki charakter. Z czasów powstania świątyni zachowały się jedynie mury zewnętrzne. Kaplica św. Anny dobudowana została w 1599 r. Elewacja frontowa — pseudogotycka z XIX w. Nad wejściem wmurowane barokowe epitafium z XVII w. Na oskarpowaniu od południa zegar słoneczny z 1621 r. W elewacji wschodniej, we wnęce, wisi krucyfiks z XVI w., zaliczany do najcenniejszych tego typu zabytków późnego gotyku. Warto również zwrócić uwagę na gotycki portal i żelazne drzwi z prezbiterium do zakrystii, barokową ambonę oraz wyrzeźbioną w piaskowcu gotycką chrzcielnicę (obecnie kropielnica) z 1482 r. ze śladami ostrzenia mieczy przez rycerzy idących na wojnę. Tablica pamiątkowa ku czci ks. Piotra Skargi pochodzi z poł. XIX w. W ołtarzu głównym obraz z 1868 r., pędzla Rafała Hadziewicza.

Na miejscowym cmentarzu pochowany jest Władysław Barzykowski, adiutant naczelnika Langiewicza w czasie powstania 1863 r.

W dawnym majątku w Krobowie (za stacją kolejki w Grójcu) mieści się obecnie Rolniczy Zakład Doświadczalny SGGW.

opracował Janusz Żmudziński, Warszawa 1965

Śladami Księżnej Anny i ostatnich Książąt Mazowieckich

6. Ostrów Mazowiecka – Zaślubiona księżnej Annie

W 1434 r. Bolesław IV nadał osadzie prawa miejskie. W miejscu dzisiejszego ogródka jordanowskiego istniał dwór książęcy. Dnia 6 czerwca 2004 r. na skwerze miejskim odsłonięto pomnik księżnej Anny – matki ostatnich książąt mazowieckich. To jak dotąd jedyny na Mazowszu pomnik poświęcony władcom Mazowsza. Księżna nadała miastu przywilej organizowania 4 jarmarków i 1 targu tygodniowego, co przyczyniło się do dynamicznego rozwoju miasta, które na początku XVI w. zaliczane było do znaczących na Mazowszu.

Czytaj dalej

Gmina Sieciechów

Gmina Sieciechów

Materiały dostarczono z informacji turystycznej w Kozienicach
Renata Maj it-kozienice@wp.pl, tel./fax: +48 48 614 36 99

Nazwę swą bierze od znanego Pallatyna z czasów Księcia Hermana (1075r) -Sieciecha. Ród Sieciecha wywodził się z książęcego rodu Starzów Toporów (herb Topór z gwiazdą), który rządził państwem Wiślan do chwili połączenia się z Polanami. Re|on Sieciechowa był więc siedzibą książąt. Z nazewnictwem Sieciechowa związane są cztery miejsca w dolinie niecki Wisiano – Sieciechowskiej: 1. Gród ziemno – drewniany siedziba rodu Sieciecha, 2. Sieciechów – niegdyś targ, osada podgrodowa a później miasto, 3. Benedyktyński Klasztor w Sieciechowie, 4. Zamek Kazimierzowsko – Sieciechowski murowany Gród Sieciechowski. Gród położony był na jednej z wysoczyzn niecki (dzisiejsza nazwa Wójtowa Góra, leżąca w odległości I km od Sieciechowa) na wysokości 114,6 m.n.p.m., zaznaczonej na mapie topograficznej w kwadracie 125,33. Spełniał on rolę obronno – kontrolującą dwóch dużych szlaków wodnych Wisły i Wieprza.

Jak stwierdza kronikarz Gall Anonim: pomiędzy Sandomierzem a Płockiem nie było znaczniejszego grodu jak sieciechowski. Bronił on państwa polskiego przed napadem Litwinów, |adźwingów i Tatarów. Wisła płynęła tutaj kilkoma korytami. Wszystkie były kontrolowane przez pomniejsze grody pomocnicze. Główne koryto Wisły płynęło obok grodu i opływało go od południa i północy. Gród istniał od niepamiętnych czasów, Sieciech go tylko rozbudował, był własnością jego rodu, jak i ziemia leżąca w niecce sieciechowskiej. Własnością rodu Sieciecha gród pozostawał do 1132 r. t.j. do chwili wygubienia jego członków przez Bolesława Krzywoustego. Wówczas gród przeszedł na własność księcia i stał się siedzibą kasztelani. Jako kasztelania funkcjonował do połowy XIII wieku. Z chwilą gdy Wisła zmieniła swe główne koryto o 2 km na wschód, gród stracił na znaczeniu. Na miejscu grodu Sieciecha do niedawna można było znaleźć ceramikę średniowieczną a nawet i starszą oraz odłupki kamieni. Z Sieciechowem od niepamiętnych czasów związane są leżące wówczas wzdłuż Wisły: Swięcica – dziś Wola Klasztorna, Mozolice i Psary.

SIECIECHÓW- targ, osada, miasto, parafia

Sieciechów położony jest na jednej z wysoczyzn (114,2 m.n.p.m.) nad jeziorem polodowcowym – J. Czaple, a zarazem jedną z pomniejszych odnóg Wisły, która była kontrolowana przez pomniejszą strażnicę. Ta wysoczyzną będąca rozległejszą od grodowej została wykorzystana jako miejsce targowe. Przy targu powstała osada, a od 1232 r. miasto na prawie magdeburskim. W mieście powstała parafia p.w. św. Wawrzyńca. Pierwsza wzmianka pisemna o parafii pochodzi z 1191 r. Parafia była rozległa, obejmowała swym zasięgiem okolice dzisiejszego Kazimierza, Zwolenia, Kozienic, Stężycy i Dęblina. W dokumentach historycznych znajduje się zapis, iż na prośbę opata Stanisława, Władysław Jagiełło w 1432 r. ustanowił, (a może potwierdził) targ w środę i jarmark na święto „Dziesięciu „Tysięcy Rycerzy” oraz w uroczystość świętego Wawrzyńca, które to dni są odpustami w tutejszej parafii. Na obrzeżach tak dużej parafii powstały nowe: w XIII w. – Oleksów, w XIV w. – Regów, Stężyca, Kozienice, w XV w. Policzna.

Pierwszym znanym proboszczem był w 1473 r. Mikołaj pleban. Bractwo św. Anny istniało od 26 lipca 1602 r. Do i 707 r. kościoły budowane były z drewna, na podmurówce kamienne). W tymże roku kościół drewniany spalił się. Murowany, stojący do dzisiaj zaczął stawiać opat Józef Ligięza Kurdwanowski, a ukończył opat Wawrzyniec Bułchorowicz. Kościół konsekrował 22 października 1780 r. J. Lenczewski -biskup lubelski. W tym czasie sąsiednimi parafiami były: Oleksów. Grudek, Brzeźnica – filia sieciechowska i Stężyca. Do kościoła parafialnego w Sieciechowie na prawie farnym należało miasto Sieciechów, wsie -Bąkowicc , Wola Klasztorna, Zalesie, Nagórnik, Kępice i Łoje. Jak podają źródła hist. – „Dusz w parafii było 1737. Obce narodowości oprócz żydów na dwóch karczmach: sieciechowskiej miejskiej i łojowskiej, razem 12 osób”. Parafia Sieciechowska przejęła od parafii Stężyckiej w 1821 r. wsie znajdujące się na lewym brzegu Wisły : Przewóz, Głusiec, Łęg, Zajezierze i Wólkę Woj cieszkowską. W 1827 r. nabożeństwa przeniesiono z miasta do klasztoru, a w 1835 r. z powrotem wrócono do kościoła farnego. Kościół poklasztorny pozostał bez opieki. Proboszczowie zawsze mieszkali przy kościele farnym. Po śmierci ks. Stanisława Posobkiewicza w 1901 r. – ostatniego księdza dużej parafii sieciechowskiej (został pochowany i ma pomnik na cmentarzu tzw. starym), ks. Jan Kosiński przeniósł probostwo do kościoła poklasztornego i przy nim zamieszkał, zaś kościół w Sieciechowie stał się filią. Dzięki usilnym staraniom mieszkańców Sieciechowa, którzy nie chcieli pogodzić się z utartą 900-Ietniej parafii nastąpił w 1907 r. rozdział na parafię Sieciechów Miasto i Sieciechów Opactwo. W tymże roku parafię św. Wawrzyńca objął ks. Jan Buciarski. Parafia została podzielona niesprawiedliwie: Sieciechów Miasto liczył wówczas 913 mieszk., zaś Sieciechów Opactwo – 3897.

W czasie pierwszej wojny światowej kościół niewiele ucierpiał, nie licząc tynku pokaleczonego szrapnelami. Podczas drugiej wojny światowej Niemcy wywieźli z kościoła średni dzwon, który pochodził z 1515 r. W tradycji ustnej miasteczko miało przywilej lokacyjny, który opat Wereszczyński spalił i nadał nowy. Nowy przywilej bardzo uszczuplił granice miasta i obarczył mieszczan ciężarami. Przywilej opata Wereszczyńskiego potwierdzili królowie: Zygmunt III – dnia 24 lutego I 590 r. i Władysław IV – dnia 20 sierpnia 1634 roku. W roku 1665 Jan Kazimierz nadał miastu przywilej na cztery jarmarki w roku. Za Długosza miasto Sieciechów posiadało łanów 18 – t. j. (300 ha).

Na prośbę rzemieślników opat Rogowski w 1555 r. kazał spisać ustawy i zwyczaje, (jakie obowiązywały rzemieślników w innych miastach. Od 1505 roku istnieje w Sieciechowie przy kościele farnym szkoła początkowa. W albumie studentów Uniwersytetu jagiellońskiego znajdują się mieszkańcy Sieciechowa – Piotr, syn Stanisława 1512 r. – Jan, syn Jakuba 1513 r. – Klemens, syn Mariana 1514 r.

Synod Łęczyński z 1523 r. postanowił, aby w każdym miasteczku udzielano nauki. Jak długo szkoła początkowa funkcjonowała – dziś już nie wiadomo. W późniejszym okresie funkcjonowała szkoła przy klasztorze. Przywileje miasta były nagminnie ograniczane przez opatów Benedyktyńskich, aby miasto nie konkurowało z folwarkiem benedyktyńskim, w którym był browar i rzemieślnicy. Sądy odbywały się co piątek. Sądził wójt lub jego zastępca – landwójt. Kancelaria znajdowała się w mieszkaniu wójta. Tam też odbywały się wszystkie zebrania i wybory urzędników administracyjnych sądowych wybieranych spośród mieszczan. Za kradzież karano chłostą i wypędzeniem z miasta. Za zabójstwa – śmiercią przez powieszenie. Były dwie szubienice: jedna w rynku, druga poza miastem. Na pieczęciach miasta Sieciechów widniała drukowana litera „S” w koronie i trzy gwiazdy. Pieczęć burmistrza była owalna, zaś wójtostwa – kwadratowa. Sieciechów utrzymywał się z rolnictwa, rybołówstwa i rzemiosła. W XVII w. na skutek kilku pożarów miasta, morowego powietrza, napadów Kozaków oraz wylewów Wisły miasto zubożało. W 1785 r. znajdowały się w nim 53 place osiadłe i 28 pustych. W 1819 r. było 86 domów. Ludność składała się z 251 mężczyzn i 244 kobiet wyznania katolickiego. Po Powstaniu Styczniowym Sieciechów stracił prawa miejskie i stał się osadą. Od 1866 roku funkcjonowała znów w Sieciechowie szkoła początkowa. Z chwilą budowy twierdzy Dęblin i okolicznych fortów oraz łączących ich dróg, mieszkańcy Sieciechowa zatrudniani byli przy tych budowach. Tam nauczono się brukarstwa, z którego sieciechowiacy słynęli w całej Polsce przez następnych 100 lat.

Z historycznych zabytków w Sieciechowie pozostał kościół ze swym wyposażeniem, kamienie po podmurówce kościoła modrzewiowego, ulica Paryż, gdzie na głębokości 70 cm znajduje się unikatowa ulica lub chodnik z bali drewnianych, a także rynek, który swój kształt przybrał około 300 lat temu. Benedyktyni zostali sprowadzeni przez Sieciecha i osadzeni w grodzie. Dlatego też Sieciech rozbudowuje gród, co potwierdza Gali Anonim w swojej kronice. Mnisi zostali sprowadzeni z Prowansji o czym świadczą ich francuskie imiona. Zostali sprowadzeni w celach misyjnych, ale nie tylko. Sieciech bił monetę (denary) jakościowo lepszą od książęcej, robili to i nadzorowali Benedyktyni. Benedyktyni modlili się za swojego założyciela do końca swego pobytu na ziemi sieciechowskiej. Do dzisiaj możemy podziwiać fresk z postacią Sieciecha w kościele poklasztornym w Opactwie w presbiterium. po prawej stronie ołtarza głównego u góry. Po wygubieniu rodu przez Krzywoustego Benedyktyni obdarowani dobrami rodowymi Sieciecha, oprócz grodu, który stał się kasztelanią.

Benedyktyński Klasztor Sieciechowski

Znajdował się w grodzie sieciechowskim do chwili, gdy Wisła zmieniła swe koryto spod grodu i przeniosła się 2 km na wschód. Wtedy król Kazimierz Wielki budowę nowego zamku sieciechowskiego, a Benedyktyni przenieśli się na nowe miejsce w okolice zamku, na jedną z wysoczyzn (114.9 m.n.p.m). Przenosząc się na nowe miejsce rozebrali dotychczasową budowlę w grodzie i ponownie wznieśli ją na nowym miejscu. Działo się to w okresie pomiędzy 1342 -1352 r. Benedyktyni zabiegali u króla Kazimierza Wielkiego o potwierdzenie dawnego przywileju Bolesława Wstydliwego, który nadawał im rozległe tereny ziemskie po Sieciechu oraz nadania książąt i szlachty. W różnych okresach w skład ich dóbr wchodziło od 2 miast, 40 wsi; do I miasta i 20 wsi z jeziorami, rzekami, lasami i kamieniołomami. Benedyktyni byli dobrymi organizatorami pracy na swym terenie. W XV wieku założyli nowe wsie: Łoje, Kępice, Łęg, Zajezierze, Nagórnik oraz folwarki Słowikach, Zbyczynie i Janikowie, a także hutę żelaza w Rudzie. Całym majątkiem zarządzał opat wybierany przez zgromadzenie spośród zakonników. Tak było do 1598 r., kiedy to król zaczął mianować opatów. Za rządów nominentów królewskich klasztor sieciechowski zaczął popadać w ruinę. Począwszy od 1739 r. zakonnicy ponownie mogli wybierać opatów spośród siebie. Powróciły więc dobre lata dla klasztoru. Zaczął się on rozwijać gospodarczo i rozbudowywać. Powstał wtedy nowy kościół i budynki klasztorne. Klasztor posiadał stadninę koni z rodowodem, fabrykę powozów, browar, gorzelnię, kilka młynów oraz hutę żelaza. Benedyktyni prowadzili też szkołę średnią, założyli oranżerię, 1 I morgowy sad i piękny warzywnik. To tutaj znajdowała się pierwsza w Polsce szkółka drzew. Powstanie Kościuszkowskie i wojny napoleońskie zubożyły klasztor. Dekret arcybiskupa warszawskiego Malewskiego z dnia 18 kwietnia 1819 r. zniósł klasztor sieciechowski jak i wiele innych klasztorów w Królestwie Polskim. Dobra ziemskie oddano w dzierżawy, bibliotekę wywieziono do Warszawy do biblioteki Załuskich. Całe wyposażenie kościoła i klasztoru rozdano okolicznym parafiom, a resztę wywieziono do Sandomierza. Kościół i budynki poklasztome niszczały. Kościół wyremontowany przez społeczeństwo służył wiernym jako drugi kościół w parafii sieciechowskiej. W 1901 r. ksiądz Kosiński przeniósł parafię do kościoła poklasztornego. W 1907 r. nastąpił podział parafii na Sieciechów – Miasto i Sieciechów -Opactwo. Budynki poklasztome niszczały nadal (oprócz Przeoratu i budynków szkolnych). Badania archeologiczne na tym miejscu nie potwierdziły budowli grodu Sieciecha.

Zamek Kazimierzowsko-Sieciechowski

Po zmianie koryta Wisły w latach 1342-1352 gród Sieciecha nie spełniał już roli grodu kontrolującego Wisłę. Kazimierz Wielki zlecił budowę zamku murowanego z kamienia i cegły. Umiejscowił go na wysoczyźnie 114,6 m. n.p.m tuż przy głównym korycie Wisły, gdzie rzeka tworzy piękne zakola w kształcie litery „S”. Dzisiaj, w odległości 3 km od Sieciechowa znajdują się tam ruiny Fortu Bema. jak długo zamek pełnił swą rolę broniąc ziem Sieciecha i sąsiednich od wschodu – brak danych w źródłach pisanych. Unia Polski z Litwą odsunęła zagrożenie ze strony sąsiadów wschodnich, dlatego gród stracił swe znaczenie strategiczne. Ostatnia pisemna wzmianka o zamku pochodzi z 1575 r. Wtedy to w Stężycy, a dokładnie na błoniach folwarku zbyczyńskiego zbudowano dużą szopę otoczoną rowem, w której obradował Sejm Rzeczypospolitej. Jedna z partii, zwana „francuską” udała się na naradę do ruin zamku sieciechowskiego. Odtąd znana była ona jako Partia Sieciechowska. W końcu XVIII wieku ksiądz Siarczyński, proboszcz kozienicki i historyk wspomina, że widział już tylko resztki ruin zamku sieciechowskiego. Do czasów współczesnych zachowało się na tym terenie sporo odłubków kamienno-ceglanych i ceramika. Ktoś może zapytać – dlaczego tak mało pozostało z grodu Sieciecha i zamku sieciechowskiego. W naszej przepięknej niecce powiślańskiej zawsze brakowało materiałów budowlanych typu: kamień, cegła. Dlatego nasi poprzednicy wszystek ten cenny materiał z opuszczonych budowli rozbierali z fundamentami włącznie, aby móc wznosić nowe obiekty. Za przykład współczesny niech posłużą koszary 28 pułku artylerii lekkiej w Zajezierzu. Nic z nich nie pozostało, nawet bruk placu i ulic został wydarty. Jedynie w ścianach kościoła ocalały resztki murów.

Aczkolwiek najlepiej udokumentowane i najłatwiej dostępne w źródłach historycznych są informacje dotyczące głównych budowli i oraz miejsc szczególnych wydarzeń, przecież każda z licznych miejscowości tego terenu posiada własną ciekawą historię i wywodzą się z niej ludzie wybitni, których działanie wywarło wpływ na historię. Niejednokrotnie też, wywodząc się stąd i choć nie zawsze docenieni na własnej ziemi, wywierali wpływ na historię gdzie indziej. Chyba warto, aby wzmianka o nich znalazła swe miejsce w kolejnej, obszerniejszej niż ta publikacji…

GŁUSIEC – wieś szlachecka. W 13 77 r. znany jest właściciel Głuśca – Mikołaj. SŁAWCZYN – wieś otoczona rozległymi bagnami i łąkami. Choć Sławczyn nie przynależy administracyjnie do Gminy Sieciechów, to warto o nim wspomnieć z racjł powiązań historycznych. Gród w Sławczynie istniał od poł. X do poł. XI w. Wieś notowana w XIV w. W okolicy mają swe tokowiska znane z efektownych walk godowych, rzadkie już w środkowej Polsce ptaki bataliony. Gród w pobliskim Oleksowie istniał od poł. XIV do pocz. XVI w. i był siedzibą rodu rycerskiego, prawdopodobnie właścicieli Oleksowa – Gniewoszów. SŁOWIKI – Wieś notowana już w XV w. Dzieli się obecnie na Słowiki Stare, Słowiki Nowe i Folwark Znajdują się tu zanikające ślady cmentarza wojennego z czasów I wojny św. Na resztkach jego wapiennych murów można spotkać bardzo rzadki na niżu gatunek paproci górskich: zanokcicy zielonej i murowej. ZAJEZIERZE – Wieś na przeciw Dęblina, dziś na lewym brzegu Wisły, za j. Kępickim. Na łąkach nie istniejącej dziś wsi Łęg znajdował się wczesnośredniowieczny gród, wchodzący w skład systemu obronnego, kontrolującego szlaki handlowe w dolinie Wisły i Wieprza. Został on zniszczony podczas budowy twierdzy Dęblin w XIX w. Za wsią, przy drodze do Dęblina istnieje symboliczna mogiła – „kurhan Michała Okurzałego” – bohaterskiego kaprala poległego w sierpniu 1944 r. podczas próby przechwycenia przyczółka na lewym brzegu Wisły.

Symboliczna mogiła „KURHAN MICHAŁA OKURZAŁEGO”

Na jednej z tablic napisano: Bohaterowi 1 Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki kpr. Michałowi Okurzałemu, który po przeprawieniu się na zachodni brzeg Wisły zginął w sierpniu 1944r. nadając przed śmiercią swój ostatni meldunek]: Niemcy nas otoczyli… zasypują nas granatami. Krzyczą żeby się poddać… ale Polacy się nie poddają. Padł lektor Jakubowski. Zostałem sam, bijcie prosto na mnie… Jak najwięcej ognia… Niszczę radiostację… Bijcie na mnie… Niech żyje wolna Polska…!

Walory Przyrodnicze

Niewielka lesistość gminy i jej położenie w pradolinie Wisły decydują o wyjątkowych walorach przyrodniczych tego obszaru. Szerokie, nieuregulowane koryto Wisły z licznymi wyspami w różnym stopniu sukcesji stwarza dogodne warunki życia dla bardzo wielu gatunków fauny i flory Unikatowe w skali europejskiej jej wartości spowodowały, że Dolina Środkowej Wisły została zgłoszona do ochrony w systemie NATURA 2000. Ponadto proponuje się objęcie tego terenu ochroną poprzez utworzenie parku krajobrazowego. Miłośnicy ciszy i spokoju, a zwłaszcza obserwatorzy ptaków znajdą tu coś dla siebie. Występują tu bobry wydry, norki amerykańskie, dziki, sarny a czasem przewędruje tędy łoś. W okresie lęgowym spotkać tu można blisko 200 gatunków ptaków: sieweczkę obrożną i rzeczną, rybitwę rzeczną i białoczelną, kuliczka piskliwego, rycyka, ostrygojada, mewę srebrzystą, pospolitą i czarnogłową, zimorodka, brzegówkę, nurogęsia, płaskonosa, bociana czarnego, bąka, bączka, błotniaka stawowego i łąkowego. W trzcinach
i łozowiskach słychać brzęczkę, strumieniówkę, rokitniczkę, trzciniaka, trzcinniczka i dziwonię. Na przelotach Wisła stanowi ostoję dla tysięcy ptaków wodnobłotnych podczas ich wędrówek. Nierzadko spotkamy tu orła bielika. Ponadto występują: rybołów, czapla biała, ślepowron, drzemlik, żuraw, świstun, biegus zmienny, rdzawy i malutki, siewnica, brodziec śniady i pławny oraz kwokacz.

Twierdza Dęblin

Głównym projektantem i budowniczym twierdzy był generał rosyjski Iwan Den. Kamień węgielny pod budowę twierdzy położono w roku 1832, zaś w 1837 r. rozpoczęto główne prace budowlane. Trwały one do 1847 r. Twierdza Iwangorod, nazwana tak od imienia budowniczego, przetrwała do końca lat 70-tych XIX w. Pod koniec lat 70-tych XIX wieku, postanowiono twierdzę zmodernizować i przeznaczyć na obóz warowny przez wzmocnienie go wysuniętymi do przodu siedmioma fortami, z czego cztery zlokalizowano na prawym brzegu Wisły, pozostałe zaś trzy na lewym.

W okresie II wojny światowej twierdza Dęblin jako zespół ufortyfikowany nie odegrała żadnej roli, gdyż istniał on wtedy już tylko w stanie szczątkowym. Rejon jej stanowił jednak poważny węzeł komunikacyjny i przeprawy w Kampanii Wrześniowej 1939 roku i w czasie operacji wojsk polskich i radzieckich w 1944 i 1945 roku. W latach 1943-44 na terenie twierdzy znajdował się obóz jeniecki, określany jako Stalag 317. W 1944 r. w rejonie Dęblina toczyły się działania bojowe jednostek I Armii W. R pod dowództwem gen. Berlinga. W dniach 28.VII do 6.VIII. 1944 r. w ramach operacji brzesko-warszawskiej I Frontu Białoruskiego, mającej na celu opanowanie przyczółków na lewym brzegu Wisły, trwały tu krwawe walki. Do czasów współczesnych twierdza Dęblin dotrwała w stanie szczątkowym. Zachowały się niektóre elementy cytadeli, zachował się w dość dobrym stanie fort Nr ll-Mierzwiączka, oraz ruiny fortu VI – Wannowskiego. Pozostałe forty, choć całkowicie zniszczone, znajdują się jeszcze w układzie czytelnym. Całkowicie zniszczone są forty Nr I i IV oraz fort VIII – Gorczakowa.

Obiekty zabytkowe, Pomniki Pamięci Narodowej

Do rejestru zabytków wpisane są: Zespół kościelno-klasztorny benedyktynów we wsi w Opactwo, o niewątpliwej wartości zabytkowej i architektonicznej – [1]. Stanowi on zespół murowanych budynków barokowych z pozostałościami romańskim. Kościół wzniesiono w latach 1739-48. Wewnątrz znajduje się polichromia Szymona Mańkowskiego przedstawiająca portrety Bolesława Chrobrego i Sieciecha.; [2]-Kościół parafialny Św. Wawrzyńca w Sieciechowie. Wzniesiony w latach 1710-69. Większość wyposażenia w kościele pochodzi z XVIIIw., polichromia z wieku XIX. W XIX-wiecznej dzwonnicy znajdują się dwa zabytkowe dzwony (jeden gotycki z 1459 r., drugi z I869 r.) ; [VII] – Fort VII we wsi Głusiec ; [VI] – Ruiny fortu Wannowskiego we wsi Nagórnik Wielki; W Sieciechowie na ulicy Paryż, na głębokości 70 cm odnaleziono unikatowy chodnik z dębowych bali. Zabytkiem są także kamienie po podmurówce kościoła modrzewiowego, a także rynek Sieciechowa, który swój kształt przybrał ok. 300 lat temu. Na Wójtowej Górze można spotkać ceramikę średniowieczną, a nawet starszą. W Zajezierzu godny uwagi jest wybudowany ok. 1917 roku budynek dworca kolejowego. W całej gminie można spotkać przydrożne kapliczki i krzyże z początku XX w, a także drewniane domy z Końca XIX w.

Miejsca Pamięci Narodowej w Gminie Sieciechów

[1]- Cmentarz żołnierzy z czasów I wojny światowej w Słowikach Nowych; [2] – Mogiły pomordowanych partyzantów BCh , AK w na cmentarzu w Opactwie; [3] – Pomnik ku czci żołnierzy BCh i AK w Kępicach; [3] Pomnik 28 PAL w Zajezierzu; [4]- Pomnik / krzyż J.Piłsudskiego w Zajezierzu; [ ] Kopiec pamiątkowy z 1944 r. – Garczaków (Michał Okurzały).

Mogielnica Gmina i Miasto

Mogielnica Gmina i Miasto

Wiadomości ogólne

Gmina i Miasto Mogielnica położona jest w południowej części Wysoczyzny Rawskiej. Obszar urozmaicony jest niewielkimi wzniesieniami, porośniętymi lasami, wśród których malowniczo położony jest zalew rekreacyjny na rzece Mogielance a w południowej części rzeka Pilica. Na uwagę zasługują walory turystyczne regionu czyste ekologicznie tereny, urozmaicone obszary leśne i bogate w zwierzynę obszary łowieckie. Miłośnicy plażowania znajdą tu piaszczyste plaże, zaś zwolennicy relaksu nad brzegiem rzek i zalewu odkryją piękne zakątki do odpoczynku i wędkowania. Zainteresowani aktywnym wypoczynkiem mogą skorzystać z opisanej w dalszej części folderu trasy rowerowej i pieszej, przy których usytuowanych jest wiele ciekawych zabytków i obiektów przyrody.

Mogielnica to miasto położone w województwie mazowieckim (powiat grójecki) przy drodze wojewódzkiej nr 728 Grójec Końskie 68 km od Warszawy, 55 km od Radomia, 22 km od trasy E77. Mogielnica posiada pełną infrastrukturę, w roku 1995 ukończono budowę stacji uzdatniania wody, w 1998 składowiska odpadów stałych i w 2002 oczyszczalni ścieków ponad połowa miejscowości, w tym Mogielnica posiada dostęp do sieci gazu ziemnego.

Życie gospodarcze Gminy ściśle związane jest z sądowniczo usługowym charakterem regionu. Wokół miasta, które pełni funkcję handlowo usługową dla całego regionu, rozlokowane są liczne sady, szczególnie jabłoniowe a w południowej części rozwija się produkcja owoców miękkich (truskawka, malina). W ramach działalności gospodarczej dominuje przetwórstwo owocowo-warzywne, produkcja pieczarek, usługi branży skórzanej i cukierniczej.

W Gminie jest 5 szkół podstawowych, niepubliczne przedszkole, gimnazjum i liceum ogólnokształcące.

Wtorek i piątek to w Mogielnicy dni targowe. Warto wówczas przed południem udać się na plac targowy, gdzie można nabyć świeże owoce i warzywa i inne płody rolne.

Gmina i Miasto Mogielnica zajmuje powierzchnię 142 km. W jej skład wchodzą użytki rolne o łącznej powierzchni 23 561 ha, grunty leśne oraz zadrzewienia i zakrzewienia o łącznej powierzchni 2624 ha, grunty zabudowane i zurbanizowane o łącznej powierzchni 586 ha, grunty pod wodami o łącznej powierzchni 200 ha oraz nieużytki o łącznej powierzchni 220ha.

Gminę i Miasto Mogielnica zamieszkuje 9364 osoby, w tym w wieku produkcyjnym 3099 mężczyzn i 2693 kobiety. Samo miasto Mogielnica zamieszkuje 2553 osoby w tym w wieku produkcyjnym 853 mężczyzn i 814 kobiet.

Projekty z Europejskiego Funduszu Społecznego

Gmina Mogielnica pozyskała środki na dofinansowanie trzech projektów z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach PRIORYTETU 2 Wzmocnienie zasobów ludzkich w Regionach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego (ZPORR) DZIAŁANIE 2.3 „Reorientacja zawodowa osób odchodzących z rolnictwa”.

Cel określony dla działania 2.3 ZPORR to dostosowanie osób do funkcjonowania w zmieniających się warunkach społeczno-ekonomicznych oraz przygotowanie ich do wykorzystania szans związanych z powstaniem nowych miejsc pracy na obszarach wiejskich poprzez stworzenie warunków ułatwiających osobom zatrudnionym w rolnictwie znalezienie zatrudnienia poza sektorem rolnym.

Celem projektów było przygotowanie grupy mieszkańców Gminy Mogielnica rolników i domowników do nowych warunków rozwoju gminy poprze zapewnienie im kompleksowej pomocy w znalezieniu nowego zatrudnienia poza sektorem rolnym dzięki uzyskaniu nowych kwalifikacji zawodowych.

Zakres pomocy obejmował: szkolenia zawodowe-kursy, doradztwo zawodowe i pośrednictwo pracy. Działania te stworzyły dla Beneficjentów Ostatecznych możliwości dostosowania się do funkcjonowania w zmieniających się warunkach społeczno-ekonomicznych oraz dały możliwość poszukiwania zatrudnienia poza sektorem rolnym. Realizacja projektów trwała 11 miesięcy.

Dzięki inicjatywie Urzędu Gminy i Miasta Mogielnica i funduszom unijnym 70 mieszkańców gminy – rolników oraz członków ich rodzin bezpłatnie zyskało nowy zawód. Łączny koszt realizacja trzech projektów wyniósł – 549 tys. zł, w całości dofinansowanych ze środków Europejskiego Funduszu Społecznego (EFS) i budżetu państwa.

W listopadzie 2006 roku gmina Mogielnica złożyła w Wojewódzkim Urzędzie Pracy – obecnie instytucja ta zmieniła nazwę na Mazowiecką Jednostkę Wdrażania Programów Unijnych wnioski o dofinansowanie z EFS trzech kursów służących reorientacji zawodowej osób odchodzących z rolnictwa. Wszystkie zostały zaakceptowane i otrzymały zgodę na realizację. Dzięki temu samorząd gminny nie zapłacił nawet złotówki za przekwalifikowanie zawodowe 70 mieszkańców żyjących dotychczas z rolnictwa.

Przygotowaniem i nadzorem nad realizacją szkoleń w Urzędzie Gminy i Miasta zajmowało się: Biuro Obsługi Projektów. W jego skład wchodzili: Sekretarz Marek Ścisłowski (kierownik projektu), Małgorzata Sierajewska (administrator projektu) i Maria Słupska (obsługafinansowa).

Szkolenia rozpoczęły się w kwietniu. Największą popularnością w trzech edycjach szkoleń zaproponowanych mieszkańcom przez gminę cieszył się kurs dla 25 mężczyzn na prawo jazdy kategorii C+E (samochód ciężarowy z przyczepą). Podczas naboru na 25 miejsc szkolenia zgłosiło się cztery razy więcej chętnych.

Na przeprowadzenie szkoleń z tego zakresu gmina otrzymała 211 658 zł. Projekt realizował Ośrodek Szkolenia Kierowców „Wiraż” Sławomira Walczaka z Grójca.

Trzecią edycją projektu był kurs na operatora wózków widłowych, w którym wzięło udział również 25 mężczyzn zainteresowanych uzyskaniem nowego zawodu i odejściem z rolnictwa.

Na tę edycję Urząd Gminy i Miasta pozyskał 167 391 zł dotacji. Kurs prowadził Pan Ryszard Dalba właściciel Ośrodka Szkolenia Kierowców i Operatorów Wózków Widłowych w Grójcu.

Najwięcej trudności sprawiła druga edycja przeznaczona dla kobiet. Początkowo miał to być kurs dla dziesięciu fryzjerek oraz takiej samej liczby kosmetyczek. Z powodu braku chętnych gminne Biuro Obsługi Projektu zwróciło się do Jednostki Wdrażającej o możliwość przeszkolenia w ramach edycji asystentów osób niepełnosprawnych.

Propozycja została zaakceptowana. Szkolenie dla 20 kobiet -7 fryzjerek, 5 kosmetyczek i 8 asystentek osób niepełnosprawnych przeprowadziła firma Conlex z Radomia. Na realizację tej edycji gmina otrzymała 169 951 zł z Europejskiego Funduszu Społecznego.

Do realizacji projektów Gmina otrzymała 3 zestawy komputerowe wraz z oprogramowaniem do obsługi w/w projektów.

Uczestnicy wszystkich trzech projektów musieli spełnić ścisłe kryteria narzucone przez Europejski Fundusz Społeczny. Nie mogły to być osoby zarejestrowane jako bezrobotne w Urzędzie Pracy.musiały być płatnikami Składek Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego oraz pochodzić z terenu gminy Mogielnica.

Oprócz wiedzy teoretycznej i praktycznej, którą beneficjenci otrzymali od wyspecjalizowanych firm kursanci otrzymali również pomoc w postaci doradztwa zawodowego oraz pośrednictwa pracy.

To nie pierwsze środki unijne, jakie udało się pozyskać samorządowi gminy. Wcześniej zdobył on łącznie przeszło 1,4 min zł na: odnowienie ratusza, świetlicę wiejską OSP w Świdnie, budowę siedzisk na boisku KS Mogielanka, budowę wodociągu Otalążka – Borowe – Dębnowola, utwardzenie drogi gminnej w Brzostowcu oraz stypendia dla uczniów szkół ponadgimnazjalnych.

Realizacja tych projektów była możliwa dzięki bardzo dobrej współpracy z Mazowiecką Jednostką Wdrażania Programów Unijnych w Warszawie, a jednocześnie władze Gminy mają nadzieję, że w przyszłości będą realizowane projekty, które pomogą mieszkańcom Gminy w osiąganiu nowych kwalifikacji zawodowych.

Trochę historii

Miasto leży na dnie dość głębokiej doliny rzeki Mogielanki. Nazwa wywodzi się od obszaru – terenu kopcowatego, mogilastego, w brzmieniu utrwalonym od zarania: Mquelnica (1249), Mogilnica (1353), Migielnica (1469), Mogielnicza (1564), Mogilnica (1579) i wreszcie Mogielnica. Pierwsze wzmianki o Mogielnicy pochodzą z roku 1249. W tym czasie była to wieś, a właściwie osada należąca pierwotnie do księcia mazowieckiego i czerskiego Ziemowita I, która drogą zamiany przeszła w roku 1249 na własność opactwa Cysterskiego w Sulejowie. 13 stycznia 1317r. Ziemowit II, książę mazowiecki nadaje Mogielnicy prawa miejskie na prawach niemieckich. Okres od połowy XIII do XIV w można scharakteryzować jako pierwszy etap przebudowy istniejącej już wsi na układ miasta średniowiecznego. Po wcieleniu ziemi rawskiej do korony (1462) miasto znalazło się w nurcie życia ogólnopolskiego a kolejni królowie (1530-1792) bardzo często potwierdzali dawne przywileje Mogielnicy. Stulecia XV-XVI to pomyślny rozwój handlu i rzemiosła, a zwłaszcza tkactwa oraz istniejących tu rzemiosł (krawcy, kuśnierze, kowale, szewcy, sukiennicy). Rozwijało się również garbarstwo i garncarstwo. W roku 1564 Mogielnicę zamieszkiwało 700 osób, z czego 120 to rzemieślnicy. Na zachowanym odcisku pieczęci rady miejskiej z roku 1317 znajduje się wyobrażenie – herbu Mogielnicy, który w niezmiennej postaci przetrwał do naszych czasów. Od połowy XVII w. do poł. XIX Mogielnica przeżywa czasy swojego upadku, który zaczął się od zniszczeń dokonanych przez wojnę szwedzką (1655-60) z których miasto dźwigało się bardzo powoli o czym świadczyła liczba domostw, która ponad 100 lat później wynosiła zaledwie 49. W roku 1779 wojewoda rawski obejmuje w posiadanie Mogielnicę. Przywłaszcza sobie szereg placów i domów, w rezultacie doprowadza miasto do ruiny gospodarczej. Dopiero późniejsze lata przynoszą ożywienie gospodarcze i rozbudowę miasta ok. 101 domów (1797), po trzecim rozbiorze Polski Mogielnica znalazła się w tzw. Prusach Południowych, a w latach 1806-1815 w Księstwie Warszawskim, w latach 1815-1918 pod zaborem rosyjskim. Z końcem XVIII w. wzrasta liczba mieszkańców. poprzez zgodę na osiedlanie się ludności żydowskiej (prawie 1700 mieszkańców, w tym 670 Żydów). W Mogielnicy przez 400 lat żyła społeczność żydowska. W roku 1939 mieszkało ok. 3 tys. Żydów. W lutym 1941 r. przesiedlono całą społeczność do Getta w Warszawie. Zlikwidowanie prywatnego posiadania miasta w roku 1866 powoduje ponowny rozwój gospodarczy. Mogielnica straciła prawa miejskie w roku 1869, stając się osadą o statusie gminy. Na miejscu klasztoru cystersów powstaje obecny kościół parafialny (1892-1895). Rozwijało się rzemiosło i drobny handel, powstały garbarnie (5). Przeważali jednak rolnicy, którzy pod koniec XIX w. wyspecjalizowali się w sadownictwie i warzywnictwie. Prawa miejskie Mogielnica odzyskała po zakończeniu I wojny światowej w roku 1919. Tuż przed zakończeniem I wojny światowej miasto otrzymało połączenie kolejowe z Warszawą przez Grójec, a później w roku 1924 z Nowym Miastem n. Pilicą. Istniały wówczas już dwie szkoły podstawowe, trzy biblioteki, czytelnie, świetlica a następnie utworzono Państwowe Seminarium Nauczycielskie. Podczas okupacji hitlerowskiej działał w Mogielnicy w ramach obwodu grójeckiego „Głuszec” VII Ośrodek Armii Krajowej.

Kultura

Życie kulturalne w Mogielnicy związane jest z Miejsko – Gminnym Ośrodkiem Kultury. Jest on instytucją realizującą zadania z zakresu upowszechniania kultury i promocji na terenie gminy i miasta Mogielnica. Zmierza głównie w kierunku edukacji poprzez sztukę i zapoznanie młodego pokolenia z różnymi dziedzinami twórczości, pozwala w wartościowy sposób zagospodarować czas i energię młodych ludzi a także przygotowuje do aktywnego uczestnictwa w kulturze, dostarcza rozrywki, organizacji wolnego czasu, rozwijania pasji i hobby. Jest on organizatorem i współorganizatorem imprez okolicznościowych, zarówno kameralnych jak i plenerowych. Do najważniejszych należy „Wiosna Mogielnicka” coroczna impreza środowiskowa organizowana od roku 1978, która odbywa się na przełomie maja i czerwca.

Mogielnicka Orkiestra Dęta powstała w roku 1905 w ramach działania Ochotniczej Straży Pożarnej w Mogielnicy. W sposób godny reprezentuje Miasto i Gminę Mogielnica na przeglądach i występach na terenie kraju i za granicą. Jest ozdobą wszystkich imprez kościelnych i świeckich. W 2000 roku była inicjatorem i organizatorem „I Powiatowego Przeglądu Orkiestr Dętych”.

Sport

Historia Klubu Sportowego „Mogielanka” sięga lat dwudziestych. Rozgrywki piłkarskie nasza drużyna rozpoczynała od klasy „C. W połowie lat pięćdziesiątych awansowała do klasy „B”.

W roku 1995 klub nasz awansował do klasy „A”, lecz po roku gry spadł do niższej ligi. W sezonie piłkarskim 2000-2001 ponownie uzyskaliśmy awans do klasy „A” a w następnym roku po raz pierwszy w historii Klub awansował do Ligi Okręgowej.

Zaplecze Klubu Sportowego „Mogielanka” składa się z pełno wymiarowego boiska trawiastego położonego w północno-zachodniej części miasta z miejscami siedzącymi oraz szatnią dla zawodników. Od jesieni 2007r. sekcja piłki siatkowej rozpoczęła rozgrywki will Lidze Mazowiecko Warszawskiego Związku Piłki Siatkowej.

Sport

Od roku 1998 przy ZSO w Mogielnicy działa Uczniowski Klub Sportowy z różnymi sekcjami: piłki siatkowej, tenisa stołowego, taneczną i ringo. Zapleczem klubu są obiekty sportowe Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Mogielnicy pełnowymiarowa hala sportowa i stadion przyszkolny. Największe sukcesy sportowe odnoszą zawodnicy sekcji ringo wielokrotni zwycięzcy Mazowieckich Igrzysk Młodzieży Szkolnej i Mistrzostw Polski. Oprócz sukcesów na arenie krajowej Mogielnicy zawodnicy powoływani byli wielokrotnie do reprezentacji Polski na zawody międzynarodowe.

Źródło: Folder Europejskiego Funduszu Społecznego

Nowe Miasto nad Pilicą

Położone wśród przepięknych lasów, na wysokiej skarpie lewego brzegu Pilicy, liczące prawie 5 tysięcy mieszkańców Nowe Miasto jest wymarzonym wprost miejscem do wypoczynku. Każdy znajdzie tu bowiem coś dla siebie. Choć najstarsze ślady osadnictwa na tych terenach pochodzą sprzed wiek| tysięcy lat, to jak wynika z zachowanego do naszych czasów dokumentu Aktu Fundacyj¬nego; prawa miejskie uzyskało Nowe Miasto 27 grudnia 1400 r. Nadał mu je książę mazowiecki Ziemowit IV, wynagradzali w ten sposób zasługi cześnika rawskiego Prandoty. Z tego też okresu pochodzi herb miasta przedstawiający basztę i dwa miecze na czerwonym polu.

Wraz z aktem lokacyjnym Nowe Miasto uzyskało przywilej sprowadzani® wydobywanej w Wieliczce soli i sprzedawania Jej na terenie dawnego województwa rawskiego , W XVI wieku nastąpił szczególny rozkwit miasta, które zasłynęło dzięki licznym warsztatom tkackim, dobremu rzemiosłu, handlowi i rolnictwu.

Na coroczne jarmarki św, Marcina Ściągali kupcy z całej Polski. Dużym powodzeniem cieszyły się tez, odbywające się w każdą środę, lokalne targi, na które zjeżdżali mieszkańcy z regionu nadpilickiego. Swego rodzaju atrakcję turystyczną gminy stanowi tzw. Górka Zgody, na której, po okresie wyniszczających wojen szwedzkich i rokoszu księcia Jerzego Lubomirskiego, 31czerwca 1666 roku, doszło do podpisania ugody z królem Janem Kazimierzem.

Na szczycie wzgórza w latach dwudziestych naszego stulecia, na miejscu stojącej tu uprzednio, a zniszczonej w 1915 roku drewnianej kaplicy, wzniesiono murowany kościół pod wezwaniem, św. Rocha. Pod koniec XIX wieku Nowe Miasto stało się uznanym w kraju i Europie kurortem uzdrowiskowym, Leczyli się tu między Innymi tak wybitni Polacy, jak Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa, Henryk Sienkiewicz, Maria Konopnicka, Narcyza Żmichowska, Maria Rodziewiczówna, a koncertował sam Ignacy Paderewski Bogaci przemysłowcy, kupcy, literaci, nauczyciele i księża ściągali tu tłumnie nie tylko z Warszawy ale także z Petersburga, Londynu, Madrytu i Paryża, Do Nowego Miasta przywożono Ich specjalnymi karetami odjeżdżającymi ze Skierniewic, Warszawy i Opoczna. Rozrywki dostarczały koncerty muzyki poważnej, występy zespołów teatralnych, bale.

Magnesem przyciągającym tu tak znane osobistości był przede wszystkim, utworzony w 1873 roku, przez doktora Jana Bielińskiego, Zakład Przyrodoleczniczy jego usytuowaniu przesadził o nie tylko położenie miasta, ale przede wszystkim istnienie źródeł wody leczniczej.

Wśród kuracjuszy przeważali gruźlicy oraz osoby otyłe lub nerwowo chore, którym tutejsza woda niosła swego rodzaju ukojenie.

W okresie swej świetności zakład składał się z 26 budynków, nie licząc pomieszczeń zabiegowych i kwater pensjonariuszy. Nowomiejski kurort zniszczyła I wojna światowa. W czasie II wojny światowej na terenie Nowego Miasta Istniało getto w którym przetrzymywano około 2 tysięcy Żydów, Okolice były terenem działania różnych ugrupowań partyzanckich. Po wyzwoleniu miasta 1 stycznia 1945 roku następuje Jego systematyczny rozwój.

Powstanie Nowego Miasta wiąże się z masowym ruchem kupców przez wieś Pobiedno. Przed tysiącem lat w jej pobliżu bowiem krzyżowały się dwa główne szlaki handlowe: jeden biegnący z Torunia do Lwowa, drugi – wiodący od morza na południe. Kupieckie karawany chętnie przystawały na wysokim, lesistym brzegu rzeki, by przygotować się do przeprawy, a potem nabrać sił przed dalszą podróżą, naprawić wozy i uzupełnić zapasy żywności. Z czasem, widząc że w okolicy można zrobić Interes, zaczęli się osiedlać kupcy i drobni rzemieślnicy. Tak powstało Nowe Miasto.

Urna Rzymska, Urna Grecka

Najstarsze ślady osadnictwa na tych terenach pochodzą sprzed wielu tysięcy lat przed naszq erą. Potwierdzeniem tego faktu są wykopaliska archeologiczne. Część eksponatów znajduje się zresztą w tutejszym Muzeum Regionalnym. Zbiory liczące około 500 eksonatów, ułożone są w pięciu działach tematycznych: archeologicznym, etnograficznym, historycznym, numizmatycznym i pamięci narodowej.

nowe_miasto_nad_pilica_001

Aż do czasów powstania listopadowego Nowe Miasto było miastem prywatnym, Początkowo jego właścicielami było rodzina Nowomiejkich, później koiejno zawiadywali nim Jan Zebrzydowski, Aleksander Sapieha i jego _ zięć Franciszek Gronowski, Kazimierz Gronowski, Ignacy Świdziński i Jan Małachowski.

Uwagę podróżnych przybywających do Nowego Miasta od strony Kielc i Radomia przyciąga, wzniesiony w 1756 roku, późnobarokowy pałac wystawiony przez rodzinę Małachowskich. Spośród wspaniałych drzew, rosnących obficie na całej skarpie Pilicy, wyłania się jego mansardowy dach, czterokolumnowy portyk i balkon z klasycystyczną balustradą.

Stosunkowo czyste wody Pilicy są doskonałym kąpieliskiem i miejscem połowu ryb. Malownicze, piaszczyste wydmy dodają okolicy swoistego uroku, a pobliskie łąki i lasy oraz malownicze sady zachęcają do pieszych wycieczek za miasto.

Wraz z biegiem Pilicy ciągnie się szlak kajakowy z Tomaszowa Mazowieckiego przez Spałę, Inowłódz, Nowe Miasto, Białobrzegi i Warkę aż do Wisty, skąd trasa wiedzie już wprost do Warszawy.

nowe_miasto_nad_pilica_002

Odwiedzając Nowe Miasto nie sposób też pominąć wspaniałego, barokowego klasztoru ojców kapucynów, wzniesionego w latach 1765-86 i mieszczącego się tam muzeum Błogosławionego Ojca Honorata Koźmińskiego, którego pomnik stoi na centralnym placu miasta, tuż przed klasztorem. Warte obejrzenia sq też bogate zbiory klasztornej biblioteki, spośród których na szczególną uwagę zasługują cenne obrazy, miedzioryty i starodruki z XVII i XVIII wieku. Przez Nowe Miasto prowadzi trasa dorocznej warszawskiej pielgrzymki no Josnq Górę.

Do cennych zabytków zalicza się też kościół drewniany z 1795 roku w Łęgonicach oraz tutejszy kościół parafialny, pochodzqcy z 1856 roku. We wnętrzu świqtyni znajduje się wiele wspaniałych obrazów, a także piętnastowieczna Tronowa Reta Gostomska z lipowego drewna. Tuż obok kościoła wznosi się drewniana dzwonnica konstrukcji słupowej, wzniesiona w XIX wieku.

nowe_miasto_nad_pilica_004

nowe_miasto_nad_pilica_005