Spływy Kajakowe na Pilicy, Radomce, Wiśle

Szlak wodny Krutyni

Krutynia to szlak uznawany za jeden z najpięk­niejszych szlaków nizinnych Europy. Jest bardzo ciekawy i zróżni­cowany, przebiega przez Puszczę Piską, a od J. Mokrego także przez Mazurski Park Krajo­brazowy utworzony w grudniu 1977r. MPK położony jest na pograniczu dwóch odmiennych form geomor­fo­lo­gicznych – moreny czołowej i sandrów obejmuje 53 655 ha, a jego strefa ochronna ma 18 608 ha. Z tego na lasy przypada ponad 29 000 ha a na rzeki i jeziora około 17 000 ha. Pozostałość to tereny zabudowane i użytki rolne.

Przyrodnicze bogactwo chronione przez MPK to ponad 60 jezior przekra­cza­jących powierzchnię 1 ha, z największym jeziorem w Polsce – Śniardwami, 11 rezerwatów przyrody, około 850 gatunków roślin z rzadko wystę­pu­jącymi storczykami, wielosiłem błękitnym, widłakiem wrońcem, rosiczką okrągło­listną, wełnianką delikatną, dzwonecz­nikiem wonnym czy lilią złotogłową, fauną jak: wilki, rysie, łosie, wydry, norki, bobry i ponad 200 gatunków ptaków, a wśród nich bocian czarny, zimorodek, bąk, bączek, tracz nurogęś, orlik krzykliwy, bielik, rybołów, derkacz, dudek, puchacz.

Długość szlaku Krutynia wynosi 102 km, w tym 60 km to woda stojąca. Rzeka płynie wśród nieskażonej i dzikiej przyrody, zbiera wody z dorzecza o powierzchni 711 km2. Nie jest rzadkością spotkanie na trasie spływu orła bielika lub orła przedniego. Warto zwrócić uwagę na wystę­pujące w wodzie gąbki i krasnorosty tworzące na kamieniach „krwawe plamy” Hilden­brandtia rivularis porastający kamienie i gąbka słodkowodna Euspongilla lacustris. (krwawe kamienie i gąbka są pod ścisła ochroną!). Brzegi na szlaku porośnięte są wspaniałymi dębami i wysokimi sosnami, z pni których robiono kiedyś maszty żaglowców. Spływy z reguły rozpo­czynają się w Sorkwitach. Przepływając przez Sorkwity warto obejrzeć kościół ewangelicki zbudowany ok.1470 r. oraz neogotycki pałac rodziny Von Mirbach zbudowany w latach 1850 – 56.

Pierwszy etap spływu kajakowego biegnie poprzez J. Lampackie, J. Lampasz i płytki odcinek Krutyni zwanej Sobiepanką do Stanicy wodnej położonej nad jez. Białym w Bieńkach. Kolejne odcinki Krutyni pozwolą nam rozko­szować się otaczającą nas przyrodą i dadzą możliwość skosz­towania życia rozbitków, gdyż istnieje możliwość noclegu na bezludnej wyspie. W czasie naszej wędrówki możemy zobaczyć rezerwat Królewska Sosna z Dębem Karola Małłka liczącym około 500 lat i z mazurską sosną, najstarszą seniorką wśród drzew tego gatunku na pojezierzu — niestety już obumarłą. Niebywałą atrakcją jest gospo­darstwo Adama Szubskiego w Zgonie w którym na gościńcu czekają na nas wykonane przez niego bardzo kolorowe, wręcz pstrokate, rzeźby naturalnej wielkości. To obraz ludzi krząta­jących się przy swoich codziennych zajęciach. Na uwagę zasługuje rezerwat Zakręt — z dystro­ficznymi jeziorkami i pływa­jącymi wyspami. Odcinek J.Krutyńskie — Ukta — uważany jest za najpięk­niejszy na szlaku, o czym mogą świadczyć liczne wycieczki zagra­nicznych turystów przepły­wa­jących odcinek rzeki od J. Krutyń­skiego do Krutyni płasko­dennymi łodziami popychanymi przez miejscowych flisaków, których z pewnością będziemy mijać.

W drodze do Ukty możemy zwiedzić Klasztor Filiponów w Wojnowie, gdzie można obejrzeć ikony, krzyże i zdjęcia staro­wierców. W miejscowości Ukta kolejne atrakcje — możliwość wycieczek pieszych lub rowerowych do Parku Dzikich Zwierząt w Kadzi­dłowie (ponad 30 gatunków zwierząt między innymi: łosie, żubry, bobry, rysie, wilki), czy do leśni­czówki Pranie gdzie tworzył znany poeta Ildefons Gałczyński. Ukta powstała około 1754r. jako osada Krutyńska Szklarnia z hutą szkła, dopiero staro­obrzędowcy nadali nazwę Ukta. We wsi na uwagę zasługuje neogotycki kościół z 1864r. z organami firmy Sauer z końca XIX w. oraz zabytkową dzwonnicą z 1846r. Po wycieczkach odpocząć możemy w saunie na polu namiotowym u Wajsa znajdującym się nad brzegiem rzeki. Kolejny etap Krutynia przebiega przez rezerwat im M. Wańkowicza. Ten znany pisarz przepłynął go w 1934 roku. Wynikiem tej wyprawy była głośna książka „Na tropach Smętka”. Jeszcze jedynie kilka dni wspaniałej puszczańskiej trasy i musimy zakończyć nasz spływ. Na koniec pokonamy śluzę Guzianka i przeżyjemy niepo­wta­rzalną atrakcję śluzowania a potem pożegnamy się w Rucianem — Nida. Każdy, kto przebył ten szlak, przyzna że słowa najpięk­niejszy i najbardziej intere­sujący szlak nizinny Europy, znajdują swoje potwier­dzenie w czasie całego spływu. Nawet najspraw­niejsze pióro nie potrafi przybliżyć ducha tego urokliwego zakątka. Po prostu trzeba osobiście udać się na spotkanie z odurzającą przyrodą szlaku Krutynia!

Dolina rzeki jest w wielu miejscach zatorfiona i zabagniona, wahająca się w granicach od około 1,5 km w części środkowej do 30 – 50 m w miejscach północnej i południowej części, otoczona jest wznie­sieniami morenowymi o urozma­iconej rzeźbie. Nurt rzeki Krutyni jest wolny, a rzeka tworzy liczne zakola, szcze­gólnie w środkowej, zabagnionej części rezerwatu. Spadek rzeki na długości około 10 km rezerwatu wynosi 1,3 m. Szerokość rzeki osiąga 30-​​40m, a głębokość od 1,5 — 2,5m do 3-​​7m

Bieg Krutyni pod względem hydro­lo­gicznym rozpoczyna się na terenach otacza­jących Jezioro Warpuskie. Na pojezierzach jednak zwyczajowo przyjmuje się nieco inne kryteria nazew­nictwa. Rzeki zmieniają nazwy zawsze (lub prawie zawsze) wtedy, gdy przepływają przez jezioro, które zbiera wodę z innych, dodat­kowych rzek i cieków. Według takiego kryterium Krutynia zaczyna się w Jeziorze Krutyńskim, a kończy w Jeziorze Bełdany, gdzie wpływa do Systemu Wielkich Jezior Mazurskich. Zatem Krutynia w swoim różnym biegu przyjmuje różne nazwy. Między począt­kowymi jeziorami nie ma nazwy, następnie przyjmuje kolejno: Sobiepanka, Grabówka, Dąbrówka, Babięcka Struga, Struga Spychowska, aż w końcu Krutynia.

Zródło: splywy​.pl, Wikipedia