Spływy Kajakowe na Pilicy, Radomce, Wiśle

Warta — Przewodnik Kajakowy

Województwo łódzkie

Położone w centrum Polski województwo łódzkie jest atrakcyjne pod względem przyrod­niczym, kulturowym oraz rekre­acyjnym. Atuty regionu to zróżni­cowanie krajobrazu, bogata historia, zabytkowe miasta oraz różnorodne możliwości aktywnego wypoczynku.

Najpięk­niejsze walory przyrodnicze regionu udostępnione są dla turystów na terenie 7 parków krajo­bra­zowych: Bolimow­skiego, Wzniesień Łódzkich, Spaiskiego, Sulejow­skiego, Przed­bor­skiego, Między­rzecza Warty i Widawki oraz Załęczań­skiego. Urozma­iceniem tych obszarów są doliny rzek Warty i Pilicy oraz ich dopływów. Rzeki te wraz z utworzonymi na nich sztucznymi zbior­nikami wodnymi (Jeziorsko i Zalew Sulejowski) przyciągają miłośników żeglarstwa, kajakarstwa i windsurfingu. Ze względu na odpowiednią infra­strukturę turystyczną obszary te stanowią główną bazę wypoczynku i rekreacji w regionie.

Dzięki wytyczonym szlakom pieszym, rowerowym, konnym i wodnym turysta ma możliwość dotarcia do najpięk­niejszych zabytków, najcen­niejszych rezerwatów i miejsc historycznych.

Miłośnicy turystyki kulturowej znajdą tu zabytki sięgające XI wieku. Najcen­niejsze obiekty archi­tektury świeckiej to gotyckie i renesansowe budowie. Należą do nich m.in. zamki w: Łęczycy, Uniejowie, Oporowie, ruiny zamku Książąt Mazowieckich w Rawie Mazowieckiej, fragmenty obwarowań miejskich w Wieluniu.

Najstarszymi zabytkami są obiekty sakralne i klasztory, począwszy od epoki romańskiej, gotyckiej po barok, czego przykładem jest kolegiata w Tumie, kościół pw. św. Idziego w Inowłodzu czy zespół klasztorny opactwa Cystersów w Sulejowie.

Charak­te­ry­styczne dla naszego regionu to również unikalne zespoły rezyden­cjonalne pałace i zespoły dworsko-​​parkowe w: Nieborowie, Arkadii, Skier­nie­wicach, Walewicach, Poddę­bicach, Ożarowie.

Wizytówką regionu jest Łódź wraz z pofabry­kancką archi­tekturą i zabytkami techniki. Stolica województwa staje się coraz bardziej popularnym centrum kultury, rozrywki oraz zakupów.

Atrakcje województwa łódzkiego i ich różno­rodność stanowią ofertę dla osób o szerokich zainte­re­so­waniach kultu­rowych i przyrod­niczych, a przede wszystkim dla miłośników aktywnego spędzania czasu wolnego na rowerze, w siodle, w kajaku i na nartach.

Od autora

Oddajemy do rąk turystów wodnych kolejną edycję nowego typu przewodnika kajakowego, który jest także infor­matorem o działaniach samorządów z województwa łódzkiego i powiatu często­chow­skiego, stero­wanych na wykorzy­stanie walorów turystyczno-​​rekreacyjnych doliny rzeki Warty. W ostatnich latach pomiędzy Częstochową i Uniejowem powstały nowe wypoży­czalnie sprzętu pływa­jącego, udrożniono w kilku trudnych miejscach szlak kajakowy, buduje się pomosty ułatwiające wyjście z wody i wodowanie kajaków, powstaje zaplecze biwakowe i rekre­acyjne. Oznakowanie przebiegu szlaku w terenie oraz wydanie aktualnego przewodnika to kolejne działania mające na celu rozwój aktywnej turystyki kajakowej w dolinie rzeki Warty.

Pierwszy nowoczesny i do dzisiaj największy z polskich przewodników kajakowych mojego autorstwa po szlaku wodnym rzeki Warty został opubli­kowany w 2004 r. Obejmował trasę o długości blisko 800 km, prowadzącą z przedmieść Zawiercia do ujścia do Odry pod Kostrzynem, mimo znacznego nakładu po 5 latach został on całkowicie wyczerpany, co dobitnie świadczy, jak był na rynku potrzebny. W tej sytuacji autor podjął próbę wydania rozsze­rzonej i uaktu­al­nionej wersji, obejmującej odcinek Warty od Częstochowy do Uniejowa wraz z kilkoma dopływami (Liswarta z Kocinką, Widawka z Grabią Wiercica). W przeci­wieństwie do dolnej Warty na wymie­nionych szlakach można jedynie uprawiać turystykę kajakową, nie licząc, oczywiście, terenu zbiornika wodnego jeziora Jeziorsko.

W niniejszym przewodniku turysta wodny otrzymuje współ­czesny obraz karto­gra­ficzny szlaku rzecznego wraz z pełną bazą infor­macyjną w zakresie wypoży­czalni sprzętu wodnego oraz noclegów i gastronomii, zwery­fi­kowaną na koniec 2008 r. Nasycenie tymi usługami nie jest jeszcze zadowa­lające — chociażby w porównaniu z Pilicą — tym nie mniej z roku na rok stale rośnie. Równo­cześnie jest to najdłuższy z naturalnych cieków wodnych, leżących najbliżej aglomeracji śląskiej i łączący ją z terenami Wielko­polski. Takie usytu­owanie sprzyja organi­zowaniu zarówno rekre­acyjnych spływów weeken­dowych, jak i wielo­dniowych wędrówek kajakowych.

A więc do zobaczenia na szlaku.

Marek Lityński

WARTA

Warta jest prawo­brzeżnym dopływem Odry o długości 808 km i powierzchni dorzecza 54 529 km2. Płynie z Wyżyny Krakowsko-​​Częstochowskiej do Pradoliny Toruńsko-​​Eberswaldzkiej, wielo­krotnie zmieniając kierunek biegu z południ­kowego na równo­leż­nikowy. Koryto tej drugiej co do długości rzeki w granicach Polski przebiega przez histo­ryczne ziemie Wielko­polski i Ziemi Lubuskiej oraz ich granicami z Małopolską i Pomorzem, łącząc kilka­dziesiąt dużych skupisk miejskich oraz setki małych i większych osad. Zmienione i uregu­lowane przez człowieka górne partie rzeki przeplatają się z fragmentami zbliżonymi do naturalnych, które są objęte różnymi stopniami ochrony krajo­brazowej i przyrod­niczej. Ponad 400 km dolnej i środkowej Warty stanowi arterię komunikacji i transportu wodnego, podle­gającą ciągłej opiece i ingerencji człowieka.

Dla amatorów wędrówek kajakowych najład­niejszy odcinek rzeki zaczyna się w okolicach Częstochowy, gdzie Warta tworzy swój pierwszy przełom, przedzierając się w kierunku wschodnim przez jurajskie krawędzie Wyżyn Często­chowskiej i Wieluńskiej, wznoszące się w wąskiej dolinie nawet do 70 metrów ponad lustro wody. Ten fragment terenu jest chroniony w ramach północnej części Parku Krajo­bra­zowego Orlich Gniazd. Opływając dookoła Wyżynę Wieluńską rzeka pomału zmienia kierunek na południkowy, a następnie zachodni. Od Gowarzowa jej biegowi zaczynają towarzyszyć rozległe kompleksy leśne, pośród których pojawia się pierwszy znacz­niejszy dopływ — Liswarta. Poniżej Działoszyna dolina ponownie zwęża się, rozcinając Wyżynę Wieluńską tworząc na tym najład­niejszym bez wątpienia odcinku całego biegu Warty drugi przełom, który podlega ochronie w ramach Załęczań­skiego Parku Krajo­bra­zowego. Przez teren parku rzeka przepływa wielkim zakolem, zmieniając na długości niespełna 20 km kierunek płynięcia o 180°. Meandrujące koryto wcina się w wapienne podłoże na głębokość od 30 do 60 metrów, tworząc liczne zakola i starorzecza.

Za Kanionem Warta opuszcza tę bogatą w zjawiska geolo­giczne krainę i rozpoczyna w Kotlinach Szczer­cowskiej i Sieradzkiej swój najdłuższy odcinek o przebiegu równo­leż­nikowym, kierując się na północ w otoczeniu małych kompleksów leśnych, łąk i pól uprawnych. W pierwszej kotlinie przyjmuje drugi duży dopływ, tym razem prawo­brzeżny — Widawkę. Krajobraz i przyroda zbiegu obu rzek podlegają ochronie w ramach Parku Krajo­bra­zowego Między­rzecza Warty i Widawki. Wzdłuż koryta pojawiają się wały ochronne, które na długo będą nieod­łącznym atrybutem warciań­skiego krajobrazu. W północnej części Kotliny Sieradzkiej pojawia się dominujący przez 17 km element hydro­lo­gicznej gospodarki człowieka — sztuczny zbiornik wodny Jeziorsko.

Średni spadek doliny Warty od źródeł do ujścia wynosi 0,45%o, przy czym na odcinku Mstów — ujście Wiercicy spadek ten wynosi 0,8%o i został wykorzystany do budowy kilku elektrowni wodnych (dawniej młynów); niżej maleje o blisko połowę.

Najwyższe stany wody notowane są na Warcie w okresie wiosennych roztopów w marcu i kwietniu oraz w okresie letniego maksimum opadowego w lipcu i na początku sierpnia, natomiast stany niskie występują na początku lata w czerwcu oraz jesienią od września. Zjawiska lodowe nie trwają długo, przeciętnie od 20 do 40 dni w roku; pierwsze lody pękają już w lutym. Zamarzaniu rzeki nie sprzyja także bystry nurt jej wody. Dzięki temu możliwe jest przepro­wa­dzanie na Warcie również spływów zimowych.

Przed­stawiony w niniejszym przewodniku odcinek szlaku wodnego rzeki Warty liczy 270 km długości. Obejmuje cały szlak kajakowy od Częstochowy do Uniejowa, dostępny dla przeciętnego użytkownika w kajaku dwuosobowym, nawet wypeł­nionym bagażem biwakowym. Powyżej Częstochowy i w samym mieście wąskie i kręte koryto o licznych przeszkodach utrudnia płynięcie, zmuszając do użycia pustych jedynek; poniżej Uniejowa rzeka zmienia się w szeroką drogę wodną o wypro­fi­lowanej szerokości i monito­rowanej głębokości. Atrakcyjny przyrodniczo i krajo­znawczo szlak kajakowy Warty jest dostępny dla wszystkich grup użytkowników, a cała trasa jest do pokonania w 10 – 14 dni bez specjalnego zmęczenia kajakami zapako­wanymi sprzętem biwakowym. Krótkie początkowo odcinki pomiędzy kolejnymi przenoskami ulegają z czasem wydłużeniu i nie będą nam psuły humoru częściej niż raz dziennie.

Wzrastająca dostępność brzegów pozwala w wielu miejscach przerwać spływ i rozbić namiot bez obaw o nocne poszu­kiwanie biwaku. Całoroczne lub czynne od maja do października ośrodki wypoczynkowe, zloka­li­zowane w kilku miejscach bezpo­średnio nad brzegami rzeki, pozwalają wydłużyć sezon spływowy o miesiące wiosenne i jesienne, a turystom oczekującym wygody zapewniają noclegi pod dachem (oczywiście po ich wcześniejszej rezerwacji). Kilka wypoży­czalni kajaków dowiezie nas w dowolne miejsce trasy, a także odbierze na telefon we wskazanym miejscu. Adresy i telefony wypożyczani sprzętu wodnego oraz ośrodków wypoczyn­kowych i kempingowym zostały zamieszczone w opisowej części przewodnika.

Nie ma także problemów z zaopa­try­waniem się w żywność, nie istnieje więc potrzeba kupowania jej na zapas. Możemy w związku z tym dozwolić sobie na niczym nieza­kłóconą frajdę obcowania z przyrodą rzeki i jej otoczeniem, czemu sprzyja zwłaszcza okres późnej wiosny wczesnego lata pomiędzy majem a lipcem. Śmiem twierdzić, że jest to najlepszy czas do odbycia spływu Wartą co nie oznacza, że nie da się tego przepro­wadzić w innych porach roku. Ale „tydzień z rodziną na Warcie” najlepiej jeśli odbędzie się w okresie wysokich temperatur powietrza, sprzy­ja­jących kąpielom wodnym, do czego zachęca także piasz­czyste podłoże koryta rzecznego i dobrze działająca oczysz­czalnia ścieków w Częstochowie.

O ile samą rzeką płynie się stosunkowo szybko i dystans około 20 km dziennie dla począt­ku­jących, a od 25 do 30 km dla wprawnych kajakarzy nie powinien nikogo przerażać, to pokonanie zbiornika wodnego i zorga­ni­zowanie długiego przewozu kajaków przez zaporę w Skęcz­niewie zajmie nam co najmniej dwa dni. Możemy potraktować taką przeprawę dwojako — albo jako uciąż­liwość, albo przyjemność spędzenia kilku dni letniego wypoczynku na wodach Jeziora Jeziorsko. Czasami zdarzają się w nich zakwity sinic, co jest nieprzyjemne, lecz nie niebez­pieczne za człowieka. Wody Warty, a tym samym zbiornika, z roku na rok są coraz bardziej czyste, choć tak jak w całej Polsce nigdzie nie nadają się do picia, nawet po przego­towaniu (zanie­czysz­czenia bioche­miczne i wysoki poziom naturalnej zawiesiny po deszczach).

Warta posiada kilka atrak­cyjnych dopływów, penetro­wanych przez kajakarzy, na których w ostatnich latach były organi­zowane grupowe spływy kajakowe. Należą do nich w pierwszej kolejności Liswarta z Kocinką oraz Widawka z Grabią, mniej Wiercica. Ze względu na swoje walory szlaki te zostały zapre­zen­towane w przewodniku, choć infra­struktura turystyczna tam dopiero raczkuje i przy organizacji spływu głównie musimy liczyć na własną pomysłowość i przedsiębiorczość.

Zbiornik retencyjny JEZIORSKO

Powstał na Warcie w Kotlinie Sieradzkiej w 1986 r. przez przegro­dzenie doliny Warty pomiędzy wsiami Siedlątków i Skęczniew ziemną zaporą czołową o długości 2730 m, a szerokości i wysokości 12 m. Po koronie zapory przebiega ogólno­do­stępna droga jezdna. Oprócz zapory czołowej zbiornik posiada trzy zapory boczne: Pichna, Teleszyna i Siedlątków oraz dwie zapory cofkowe. Długość zbiornika wynosi 19 km, szerokość 1,8 – 3,5 km, powierzchnia do 4230 ha, pojemność całkowita 203 min m3, pojemność użytkowa 162,5 min m3, wysokość zwier­ciadła wody 120,5 m n.p.m. Poniżej zapory czołowej w bezpo­średnim sąsiedztwie jazu położona jest elektrownia wodna o mocy 4,89 MW, uruchomiona w 1995 r. Budowę zbiornika rozpoczęto w 1975 r., a pełen zakres piętrzenia i gospodarki wodnej podjęto w 1992 r. Nominalnie jest to drugie pod względem powierzchni i trzecie pod względem całkowitej pojemności sztuczne jezioro w Polsce.

Rezerwat ornito­lo­giczny „Jeziorsko”

Rezerwat ornito­lo­giczny został utworzony w 1998 r. w południowej części zbiornika wodnego Jeziorsko na powierzchni 2350,6 ha dla ochrony ostoi ptaków wodno-​​błotnych z licznie wystę­pu­jącymi rzadkimi i chronionymi gatunkami. Powierzchnia rezerwatu prawie pokrywa się z obszarem zalewanym bądź odsła­nianym przez wodę w trakcie rocznego cyklu eksplo­ata­cyjnego zbiornika wodnego. Liczebność ptaków lęgowych, skład gatunkowy oraz niezwykle bogata awifauna przelotna pozwalają zaliczyć rezerwat „Jeziorsko” do ostoi ptaków o znaczeniu europejskim.

Wartość ornito­lo­giczna zalewu wzięła się ze specy­ficznych warunków przyrod­niczych, stwarza­jących doskonałe warunki bytu dla licznych repre­zen­tantów wielu gatunków ptaków. Jeziorsko to zbiornik retencyjny (wahania poziomu wody decydują o warunkach panujących na znacznym obszarze czaszy zbiornika), stanowiący zasadniczy element kształ­tujący ten nietypowy układ przyrodniczy. Kiedy wyobrazimy sobie ogromną powierzchnię doliny Warty (ok. 20 km ), która przez kilka miesięcy w roku jest wodą– wtedy łatwo można możemy zdać sobie sprawę z niezwy­kłości tego miejsca.

Co rok wiosną Warta wtłacza do zalewu wodę bogatą w organiczne zanie­czysz­czenia z dużą ilością związków biogennych. Woda ta, płytko rozlewając się wśród roślinności, nagrzewana promieniami słońca, sprzyja rozwojowi organicznego życia. Gwałtownie rozwija się mikroflora, wpływając na rozwój kolejnych ogniw łańcucha pokar­mowego. Bogactwo pożywienia, zróżni­cowane warunki terenowe, niedo­stępność terenu i możliwość ukrycia gniazd to korzystne warunki, zachę­cające ptaki do odbywania tu godów i wycho­wywania młodego pokolenia.

Mniej więcej w tym samym czasie, kiedy poziom wody zaczyna opadać, rozpoczyna się jesienna migracja ptaków. Doliną Warty wędrują wtedy niezliczone ich stada. Położony na szlaku wędrówki zalew Jeziorsko jest dla nich bardzo ważnym przystankiem, mogą tu odpocząć i zgromadzić energię na dalszą część lotu. Tysiącami siadają na wyłaniającym się z wody, naszpi­kowanym bezkrę­gowcami błotnistym dnie zbiornika, wydobywając z niego pożywienie. Jako ostoja ptaków, miejsce gniaz­dowania, żerowania oraz odpoczynku w trakcie migracji Jeziorsko odgrywa dla przyrody niezwykle istotną rolę. W okresie przelotu, zwłaszcza jesiennego, liczebność przeby­wa­jących w rezerwacie ptaków przekracza 10 000 osobników. Wśród tej imponującej liczby ptaków trafiają się często wielkie rzadkości, a także gatunki egzotyczne, spora­dycznie zalatujące na teren Polski.

Wiercica

Wiercica jest prawym dopływem Warty o długości 30 km. Nie wiadomo dlaczego trudno znaleźć opis jej przebiegu tak w literaturze, jak i w internecie. Wypływa ze Złotego Potoku ze znanych źródeł i stawów, nazwanych tak przez Zygmunta Krasiń­skiego. Stawy towarzyszą jej całemu biegowi, bowiem hodowla ryb stanowi od kilkuset lat tradycyjne zajęcie miejscowej ludności. Nawet park krajo­brazowy nazwano „Stawki”. W dolnym biegu koryto Wiercicy zostało tak przebu­dowane w okresie II wojny światowej i później, że trudno o większy bałagan nazewniczy i poplątanie przebiegu z kanałami Lodowym, Nowym i innymi.

Dla kajakarzy rzeka jest dostępna od Sygontki, wsi leżącej u ujścia Kozyry, prawego dopływu Wiercicy. Obie rzeki, zasilane krasowymi wywie­rzyskami, niosą w normalnym roku sporo czystej wody i stąd stawy hodowlane. Dla płynącego budowle takie są tylko przeszkodą zwłaszcza te niefor­malnie ogrodzone, jak we wsi Wiercica. Tak więc oprócz przeszkód naturalnych musimy pokonać 6 przeszkód hydro­tech­nicznych, aby po 20 km zakończyć spływ w nowej agrotu­rystyce u pana Ślęzaka w Garnku. W okresie wiosennym w grę wchodzą tylko jedynki, gdyż przy obfitości stawów i bezśnieżnych zim wody w Wiercicy w ostatnich latach zaczyna brakować.

Widawka

Widawka jest prawym dopływem Warty o długości 95,8 km, pow. dorzecza 2385 km2. Płynie przez Wzgórza Radomsz­czańskie, Wysoczyznę Bełcha­towską i Kotlinę Szczer­cowską. Wypływa na wysokości ok. 240 m n.p.m., w pobliżu wsi Feliksów, 16 km na wsch. od Radomska. Dolina w biegu źródłowym nikła, wąska, miejscami bagnista, o zmiennej szerokości; na jej dnie stawy. Prawie całemu górnemu biegowi towarzyszą większe i mniejsze kompleksy lasów wzdłuż obydwóch brzegów rzeki, aż do Kotliny Szczer­cowskiej, gdzie koryto Widawki silnie meandruje. Poniżej lesistość mniejsza; na wsch. i pn.-wsch. od Szczercowa nad Widawką położone są rozległe bagna (Święte Łąki, Bagna Józefowskie); prawdo­po­dobnie przez te bagna, prawie równolegle do dzisiejszego biegu Widawki, płynęła dawna rzeka, zasypana w okresach inter­gla­cjałów. Obecnie dolina Widawki poniżej Szczercowa aż po ujście Chrzą­stówki jest wąska; rzeka wcina się inten­sywnie w płaskie, szerokie dno doliny; ujście na wys. 137 m n.p.m.; przy ujściu wsie: Woźniki i Pstro-​​konie. Widawka płynie przez tereny odkrywkowej Kopalni Węgla Brunatnego Bełchatów, a więc woda w rzece częściowo pochodzi z pomp głębi­nowych, odwad­nia­jących odkrywkę Bełchatów i Szczerców. Wody Widawki mieszczą się w II klasie czystości. Odcinek rzeki od mostu w miejscowości Żar, skąd Widawką można pływać kajakami, do mostu w miejscowości Lubośnia zaliczany jest do wód krainy ryb łososio­watych i lipienia. W dolnej partii rzeka płynie przez Park Krajo­brazowy Między­rzecza Warty i Widawki (patrz III s. okładki). W centralnej części parku znajduje się intere­sujący węzeł hydro­gra­ficzny, który tworzą zbiegające się rzeki Widawka, Grabią i Nieciecz. Jako szlak kajakowy Widawkę można polecić od Szczercowa. Otrzymuje tam dużo wody z odkrywki kopal­nianej. Posiada wartki nurt z licznymi głęboczkami w piasz­czystym podłożu, tworzy rozga­łę­zienia o wąskim nurcie, często przegrodzone gałęziami drzew i krzewów. Do mostu w Rudzie rzeka dość uciążliwa, potem łatwa i malownicza.

Grabia

Grabia jest prawym dopływem Widawki o długości 77,3 km i powierzchni dorzecza 813 km2. Nikła początkowo dolina Grabi z rzadkimi kępami olszyn, z dnem w wielu miejscach podmokłym (łąki), rozszerza się na obszarze lesistych wydm Wysoczyzny Łaskiej, użytko­wanych jako tereny rekre­acyjne przez miesz­kańców Łodzi, Dno doliny wypełniają łąki i niskie zarośla, gdzie­niegdzie wały lesistych wydm. W miejscu dawnej przeprawy przez rzekę leży Łask. Rzeka płytka, bezpieczna w płynięciu, bardzo malownicza, na wielu odcinkach o naturalnym przebiegu. Pomiędzy Łaskiem a Zielę­cicami uciążliwa ze względu na zarośnięte brzegi, koryto i liczne przeszkody. Latem w górnym biegu ma także niski poziom wody, więc trzeba się liczyć z koniecz­nością wycho­dzenia z kajaka w miejscach płycizn i przenosek. W trakcie spływu możemy podziwiać drewniane i murowane młyny we wsiach Rokitnica, Zielęcice, Wola Marzeńska, Brzeski czy Kozuby. Warto także wspomnieć, że Grabią jest jedną z najczystszych rzek w Polsce, a więc warto ją poznać.

Załęczański Park Krajobrazowy

Załęczański Park Krajo­brazowy ma powierzchnię 14 750 ha, a jego otulina 12 010 ha. Siedziba zarządu znajduje się w Sieradzu. Zadaniem ZPK jest ochrona niepo­wta­rzalnego krajobrazu jurajskich ostańców wapiennych, kryjących w sobie wiele form krasu i żywiących osobliwą faunę i florę oraz urokliwego odcinka rzeki Warty, określanego jako najpięk­niejszy i najwar­to­ściowszy przyrodniczo w stosunku do całego jej biegu. Warta przepływa przez park wielkim łukiem z licznymi zakolami, staro­rzeczami i odcinkami przeło­mowymi, wcinając swe koryto na głębokość 40 – 60 m. Lewobrzeżne zbocza są strome i poprze­cinane wąwozami z licznymi strumieniami i mokradłami; strona wewnętrzna łuku rzeki jest bezwodna. Podłoże jest widoczne w odsło­nięciach i ostańcach, jak Góra Zelce czy Góra Świętej Genowefy. Liczne skamie­niałości (amonity, ramie­nionogi etc), bogactwo zjawisk krasowych (jaskinie, leje i studnie, wywie­rzyska). Strumieniem krasowym jest Sucha Struga, która w dolnym biegu niknie w ponorach 2 km od ujścia do Warty. Lasy zajmują ok. 50% powierzchni i są to przeważnie suche bory sosnowe, miejscami zachowała się dąbrowa świetlista, bór bagienny, łęg jesionowo-​​olszowy, ols, buczyna kwaśna, grąd jodłowy. W obrębie łuku Warty występują jałow­czyska i żarnow­czyska oraz ciepłolubne zarośla róż, jałowca i leszczyny, murawy naskalne, ksero­ter­miczne i napiaskowe, zespoły wapie­nio­lubnych paproci. Flora ZPK liczy około 1200 gatunków roślin naczy­niowych, mchów i porostów, posiada gatunki górskie i 33 podle­gające ochronie. Dla zachowania najcen­niejszych walorów przyrod­niczych Parku i jego otuliny utworzono 5 rezerwatów przyrody oraz 9 użytków ekolo­gicznych, w tym staro­rzecze rzeki Warty „Wronia Woda”. Zabytki arche­olo­giczne (kurhany, osady z epoki brązu i żelaza), zabytki archi­tektury drewnianej, wapienniki, młyny wodne dopełniają zróżni­cowany obraz tej położonej na styku wyżyn i nizin jurajskiej krainy.

Park Krajo­brazowy Między­rzecza Warty i Widawki

Został powołany w 1989 r. Obejmuje obszar 25 330 ha o wyróż­niającym się krajo­brazie, związanym z urozmaiconą rzeźbą terenu w dolinach rzek, zwłaszcza z przeło­mowymi odcinkami Warty (okolice Strońska, Strobina, Majaczewic i Strumian). Meandrujące rzeki, liczne staro­rzecza, obszary wydmowe i torfowiska to kolejne, cenne przyrodniczo i krajo­brazowo obszary Parku. Wszystkie partie dolin charak­te­ryzują się mozai­ko­wością pokrycia, łąki przeplatają się z roślin­nością nadrzeczną a wokół staro­rzeczy i torfowisk chłopskie lasy wcinają się niere­gu­larnie w pola uprawne. Lasy w Parku stanowią tylko niespełna 25% ogólnej powierzchni i przeważają sztucznie wprowadzone zbiorowiska borowe. We florze Parku, niezbyt bogatej w gatunki chronione, licznie repre­zen­towane są rośliny związane z wszelkimi siedliskami wodnymi, nawodnymi i bagiennymi. Dość liczną grupę stanowią też gatunki ksero­ter­miczne i ciepłolubne. To właśnie rośliny z wymie­nionych powyżej grup oraz gatunki leśne stanowią najważ­niejsze z geobo­ta­nicznego punktu widzenia elementy flory Parku i decydują o jej charakterze. W wodach Parku znaleziono 34 gatunki ryb oraz 2 gatunki minogów. Faunę uzupełnia 140 gatunków ptaków, 12 gatunków płazów (żmije, zaskrońce, jaszczurki i żaby) i 32 gatunki ssaków, w tym bobry i wydry. Dla zachowania najcen­niejszych walorów przyrod­niczych Parku utworzono na jego terenie 4 rezerwaty przyrodnicze: „Winnica”, „Korzeń”, „Hołda” i „Grabica”, ochrona pomnikową objęto 49 okazałych drzew rosnących głównie w obrębie założeń dworsko-​​parkowych. Utworzono dwa zespoły przyrodniczo-​​krajobrazowe: „Dolina Grabi” i „Góry Wapienne” oraz 14 użytków ekolo­gicznych z rzeką Grabią na czele.